Claude Adrien Helvétius

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Claude Adrien Helvétius
Portret van Claude Adrien Helvétius door Louis-Michel van Loo uit de 18e eeuw.
Portret van Claude Adrien Helvétius door Louis-Michel van Loo uit de 18e eeuw.
Persoonsgegevens
Naam Claude Adrien Helvétius
Geboren Parijs, 26 januari (of februari) 1715
Overleden Parijs, 26 december 1771
Land Vlag van Frankrijk Frankrijk
Functie Filosoof
Oriënterende gegevens
Stroming Frans materialisme
Utilitarisme
Portaal  Portaalicoon   Filosofie
Literatuur

Claude Adrien Helvétius (Parijs, 26 januari of 26 februari 1715 - aldaar, 26 december 1771) was een Franse encyclopedist, filosoof en dichter.

Leven[bewerken]

Hij werd geboren met de naam Schweitzer ("Zwitser"), die hij echter latiniseerde tot Helvétius (een verwijzing naar de antieke Helvetii).

Van 1738 tot 1751 was Helvétius beheerder van koninklijke landgoederen in opdracht van de Franse koningin Maria Leszczyńska; zijn vader was haar eerste arts. Helvétius had door zijn hoge connecties een goed inkomen en wijdde zich in zijn vrije tijd aan dichten, en tenslotte aan filosofie.

In 1751 trouwde hij Anne-Catharine de Ligniville, die een salon onderhield waar invloedrijke Verlichtingsdenkers verzamelden en redetwistten. In 1758 voltooide Helvétius zijn hoofdwerk, De l'Esprit (Over de Geest), maar de verlichte, antikerkelijke, atheïstische, utilistische en egalitaire inhoud ervan riep een dergelijk felle weerstand op bij zowel kerk als staat, dat zijn boek in het openbaar werd verbrand. Helvétius moest enkele vernederende herroepingen schrijven om zijn hachje te redden.

Later trok hij zich terug naar een landhuis op het platteland toen zijn vermogen groot genoeg was, en gebruikte zijn geld om armen te helpen, landbouw aan te moedigen en nijverheid te ontwikkelen, waarvoor hij onder zijn medefilosofen veel waardering oogstte. In 1764 bezocht hij Engeland, en het jaar daarop werd hij door Frederik II van Pruisen naar zijn hof in Berlijn ontboden. Daarna keerde hij terug naar zijn landhuis, waar hij in rust woonde tot zijn overlijden in 1771.

Filosofie[bewerken]

Helvétius is beïnvloed door John Lockes kentheorie. Ethisch gezien was hij een utilist: de staat diende te streven naar het geluk voor zo veel mogelijk mensen, een idee dat later door Jeremy Bentham verder werd uitgewerkt. Helvétius meende dat alle mensen gelijke kansen zouden moeten krijgen en pleitte voor een rechtvaardige eigendomsverdeling en arbeidstijdverkorting (tot 7 à 8 uur per dag). Ook wilde hij verdraagzaamheid en gelijkheid voor alle geloofsrichtingen, en daartoe diende de bevoorrechte positie van de Rooms-katholieke Kerk te worden opgeheven om haar macht te breken.

Als "Encyclopédiste" verkeerde Helvétius in de kring van Condillac, Marmontel, Alembert, Buffon, D'Holbach, Turgot, Condorcet en in mindere mate ook Voltaire.

Werk[bewerken]

  • (fr) De l'Esprit (1758) op Wikisource.
  • De l’Homme, de ses facultés intellectuelles et de son éducation (1772) (postuum uitgegeven).
  • Œuvres complètes (postuum uitgegeven in verschillende samenstellingen: 14 delen 1776; 5 delen 1795; 3 delen 1818; 7 delen 1967–1969).

Literatuur

Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993-2002) s.v. "Helvétius, Claude Adrien". Microsoft Corporation/Het Spectrum.

Noten