Deurne (Nederlandse plaats)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Deurne
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Deurne (Nederlandse plaats)
Deurne (Nederlandse plaats)
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Gemeente Vlag Deurne Deurne
Coördinaten 51° 28′ NB, 5° 48′ OL
Algemeen
Inwoners (1 januari 2013) 31.762
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Deurne (Brabants: Deurze) is de grootste plaats van de Nederlandse gemeente Deurne.

De gemeente Deurne[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Deurne (gemeente) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De gemeente Deurne in haar huidige vorm bestaat sinds 1926, toen de voormalige gemeenten Deurne en Liessel en Vlierden werden samengevoegd. Recentere grenscorrecties vonden plaats in 1968 en 1997.

Ligging[bewerken]

Deurne ligt tussen Helmond en Venray. Andere kernen in de gemeente met dezelfde naam zijn Liessel, Vlierden, Neerkant en Helenaveen.

Wijken[bewerken]

Bedrijfsterreinen[bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Helmond   Gemert-Bakel   Venray (L) 
 Asten  Brosen windrose nl.svg  Horst aan de Maas (L) 
    Peel en Maas (L)    

Landschap en geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van Deurne (Nederland) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Deurne ligt grotendeels in het dekzandlandschap van de Centrale Slenk. Alleen het oostelijke deel ligt op de Peelhorst. Daar konden door ondoorlatende lagen in de bodem uitgestrekte venen ontstaat, de huidige Peel. Bewoning was in het Deurnese dekzandgebied al in de prehistorie te vinden. Meer plaatsvaste bewoning zien we vanaf het Neolithicum, toen de landbouw in de Lage Landen zijn intrede deed. Door uitputting van de bodem moesten de nederzettingen telkens worden verplaatst.

De plaatsnaam Deurne in de oudste vermelding Durninum (721) is een dativus in de betekenis van met doornstruiken begroeide plek. Deze omschrijving duidt waarschijnlijk op een karakteristieke vegetatie in de late prehistorie of vroege middeleeuwen. Ook in die periode moeten er al boerderijen hebben gelegen in de nabijheid van de latere kern Deurne, mogelijk onder de huidige Koolhof, en in elk geval op de Bottel.

Pas omstreeks 1200 zien we een geleidelijke fixatie van de nederzettingen op één plek. Boerderijen kregen een vaste plek en werden niet meer elke generatie afgebroken en elders herbouwd. Toen het gebied meer bewoond werd veranderde de naam van Dorenbusch naar Dorne en Deurne.

Een deel van die nederzettingen was toen in handen van de Abdij van Echternach, die ook de Sint-Willibrorduskerk bezat. Rond die kerk groeide in de Late Middeleeuwen het dorp Deurne. Het dorp Liessel ontstond in diezelfde periode rond een Sint-Hubertuskapel, Vlierden rond een kapel aan de Kapelweg.

De Voogden van Prüm en Echtenach waren de Heren van Randeraht, waarvan een tak zich in Boxtel vestigde. Zij kwamen voort uit de oudste stamvader Immo van Sponheim[1].

  • Meginherus broer van Harpern te Randerath schenkt in 1104 zijn erfgoed van Dorweiler (bij Nörvenich, Kreis Düren) en Dorenbus aan het Maria stift beim kapitel zu Koln voor het zielenheil van zijn ouders[2].

Een volgende vermelding van Dorenbus, Dorrenbusch, was in 1259 waar Konrad von Are-Hochstaden, bisschop van Keulen, aan zijn zus Margaretha gravin van Berg verklaart de wapenstilstand met 8 dagen te verlengen met de heren van Dorenbusch. Margaretha nam de taken waar van haar net overleden echtgenoot Adolf IV hertog van Limburg en graaf van Berg[3]. Een dochter van Immo van Sponheim, Gertrudis, was circa 1000 met Robrecht van Heusden gehuwd. Deze Robrecht III was een nakomeling van het geslacht Kleef dat reeds de Teisterband bezat.

In de late middeleeuwen kwam een nederzettingspatroon met een groot aantal buurtschappen tot stand. Zij lagen aan de verschillende kleinere dekzandruggen langs de beekdalen van de Aa, langs kleine dekzandkoppen in het veld en rondom het grote dekzandeiland van de Deurnese akker. Bestuurlijk maakte Deurne deel uit van het Kwartier van Peelland onder de hertogelijke Meierij van 's-Hertogenbosch.

Neerkant en Helenaveen ontstonden als dorpen pas in de 19e eeuw. De woningbouw in Deurne kwam na de Tweede Wereldoorlog in een stroomversnelling. Het eerste project werd uitgevoerd aan de Lindenlaan; hier verrezen de eerste moderne rijtjeswoningen. Daarna werden de projecten aan de Hellemanstraat, in de Pastoorsbuurt en het plan d'Ekker uitgevoerd, alle aan de rand van de oude dorpskern.

Deurne geniet landelijke bekendheid door museum De Wieger, ooit het woonhuis van de schilderende arts Wiegersma.

Heemkunde[bewerken]

Voorpagina De Schakel, blad van Katholiek Thuisfront Sint Jozefparochie 10 september 1949

Deurne heeft een eigen heemkundekring, genoemd naar de historicus en heemkundige Hendrik Ouwerling. Deze vereniging heeft onder meer tot doel om een collectie aan te leggen van zaken die te maken hebben met de geschiedenis van Deurne, Liessel, Helenaveen, Neerkant en Vlierden. Zo bezit de heemkundekring kopieën van geboorte-, huwelijks- en overlijdensaktes, bidprentjes van mensen die in Deurne zijn geboren, getrouwd, overleden of hebben gewoond en foto's van Deurne en alles wat daarmee samenhangt, zoals mensen, verenigingen en bedrijven.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Zie voor een uitgebreider overzicht de Lijst van rijksmonumenten in Deurne en de Lijst van gemeentelijke monumenten in Deurne.

Onderwijs[bewerken]

Basisonderwijs[bewerken]

  • Basisschool De Piramide
  • R.k. basisschool d’n Bogerd
  • Basisschool Tijl Uilenspiegel
  • R.k. Basisschool Gerardus
  • Basisschool St. Willibrordus
  • Jenaplanschool De Ratelaar
  • Basisschool Heiakker
  • Basisschool de Hasselbraam
  • Openbare basisschool de Bron
  • Basisschool de Zeilberg

Middelbaar onderwijs[bewerken]

Hoger onderwijs[bewerken]

NHB Deurne[bewerken]

Onderdeel van scholengemeeschap Helicon Met ruim 600 leerlingen de grootste hippische beroepsopleiding in heel Nederland.

Flora en fauna[bewerken]

In de Sint Jozefparochie liggen twee habitats van de zeldzame knoflookpad.

Verenigingen[bewerken]

Enkele verenigingen in Deurne zijn:

  • Atletiekvereniging AV-LGD
  • Handbalvereniging De Sprint Deurne
  • Voetbalvereniging SV Deurne
  • Voetbalvereniging ZSV
  • Voetbalvereniging Racing Boys
  • Voetbalvereniging SJVV
  • Tennisclub Deurne
  • Tennisclub Op Dreef
  • Basketbalvereniging Deurne Pioniers
  • Hockeyclub MHC Deurne
  • Zwemvereniging DZT'62
  • Zwemvereniging De Watervrienden
  • Carnavalsvereniging De Peelstrekels
  • Carnavalsvereniging De Heikneuters
  • Carnavalsvereniging De Pottenbakkers
  • Heemkundekring H.N. Ouwerling
  • Korfbalvereninging ZSV

Voorzieningen[bewerken]

  • Bibliotheek Deurne
  • Cultuurcentrum Martien van Doorne
  • Laco sportcentrum De Wiemel met zwembad
  • Elkerliek Ziekenhuis
  • Zorgboogcentrum De Nieuwenhof
  • Gemeenschapshuis Den Draai[4]

Verkeer en vervoer[bewerken]

Deurne heeft sinds 1864 een spoorwegstation, namelijk Station Deurne. Hier rijden treinen tussen Den Haag Centraal en Venlo, en tussen Nijmegen en Deurne, reden waarom het station op de NS Spoorwegenkaart wordt aangeduid als een eind- en overstapstation. Openbaar vervoer per bus is er via lijn 26, 462 en 467 van Hermes en lijn 27 van Veolia.

Deurne is bereikbaar via de afslag van de A67 ter hoogte van Liessel en is het dorp Deurne via de Langstraat N270 verbonden met de A73 bij Venray.

Deurne kent een centrumring, bestaande uit Europastraat, Dunantweg, Houtenhoekweg, Heuvelstraat, Lage Kerk en Hogeweg. De daarbuiten gelegen rondweg rond de bebouwde kom en het aangrenzende dorp Vlierden is in ontwikkeling. Hiervan zijn de Helmondsingel/Langstraat (jaren '70), Binderendreef (circa 2000) en Vlierdensedreef (circa 2005) reeds aangelegd. Binnen enkele jaren zal de zuidelijke omleiding de Vlierdensedreef en Liesselseweg met elkaar verbinden.

Bekende personen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Deurnenaren voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Deurne hebben vele personen gewoond die regionale of landelijke bekendheid hebben gekregen. Een opmerkelijk deel daarvan kwam in een artistiek beroep terecht, zoals de beeldende kunst, de muziek of de dichtkunst.

Trivia[bewerken]

  • Het lied Het Dorp (voor het eerst gezongen door Wim Sonneveld) gaat over dit dorp. De schrijver van het lied was diens levenspartner Friso Wiegersma, die met het tuinpad van mijn vader het pad bij zijn ouderlijk huis De Wieger beschreef. In 2008 kreeg dit pad ook officieel de benaming Tuinpad van mijn vader. In de toekomst zal op de hoek Molenstraat-Europastraat het appartementencomplex Sonneveld verrijzen, een naam die eveneens naar dit historisch verband verwijst.
  • In 1981 haalde Deurne de landelijke media toen in de wijk Koolhof plotseling groen water uit de kraan kwam. Na analyse bleek het te gaan om een mengsel van tartrazine en briljantzwart. Deze stoffen worden normaal gesproken gebruikt in de levensmiddelenindustrie. Vermoedelijk kwam er tussen de honderd en duizend kilo kleurstof in de waterleiding terecht. Er waren geen gewonden. Omdat 40 uur lang het kraanwater niet gedronken mocht worden, werden er vijf watertanks in de wijk geplaatst.[5]
  • In 1997 haalde Deurne de nationale en internationale media toen een beeld van Elvis Presley bij de plaatselijke imitator Toon Nieuwenhuizen tranen liet vallen. Vijf jaar later gebeurde hetzelfde opnieuw.[6][7][8]
  • In 2014 haalde Deurne de landelijke media door een overval op juwelier "Goldies". Twee personen overvielen de juwelier en werden beiden door de vrouw van de juwelier doodgeschoten. Het hoofd van de officier van justitie zou de volgende dag verklaren dat de vrouw vermoedelijk uit noodweer handelde. Het feit dat de twee overvallers een Marokkaanse achtergrond hadden, zorgde, mede door social media, voor veel onrust.[9] [10]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties