Gonorroe

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.


Gonorrhoea
gonorroe bij een man
gonorroe bij een man
gonorroe bij een vrouw
gonorroe bij een vrouw
Coderingen
ICD-10 A54
ICD-9 098
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Gonorroe, ook wel druiper genoemd, is een Seksueel overdraagbare aandoening (SOA) die wordt veroorzaakt door de bacterie Neisseria gonorrhea. In Nederland staat in 2005 gonorroe op plaats 4 in de SOA top 10. De ziekte uit zich als urethritis en cervicitis, proctitis of faryngitis, al naargelang de seksuele activiteit. Ook worden soms artritis en conjunctivitis gevonden. De incubatietijd is kort en ligt tussen de twee en vijf dagen. De eerste verschijnselen bij de man zijn pijnlijke mictie en vorming van pus in de urethra. De ernstige complicatie van gonorroe is steriliteit bij zowel man als vrouw.

Etymologie[bewerken]

De term is gebaseerd op het Laatlatijnse gonorrhoea ‘gonorroe; onwillekeurige lozing van sperma’, ontleend aan Grieks gonórrhoia ‘zaadlozing’, gevormd uit gónos ‘zaad’, verwant met → kunne ‘geslacht’, en rhoḗ ‘vloed’, afleiding van rheĩn ‘vloeien’, verwant met → stroom. In het verleden dacht men dat de afscheiding van etter uit de urineleider bij deze geslachtsziekte sperma was.[1]

Besmetting[bewerken]

Via seksueel contact, waarbij [slijmvliezen] met elkaar in aanraking komen. De belangrijkste verspreidingsweg is genitaal contact, te weten contact tussen penis-vagina en penis-anus contact. Anale infectie met gonorroe kan ook ontstaan door geïnfecteerde genitaal vocht en hoeft niet altijd door anale seks te worden veroorzaakt. Ook is de verspreiding via de handen (bij masturbatie) mogelijk. Als een moeder tijdens de bevalling besmet is kan zij ook het kind besmetten.

Een doorgemaakte infectie geeft geen bescherming voor een toekomstige infectie. Er wordt dus geen immuniteit opgebouwd.

Symptomen[bewerken]

De belangrijkste klachten zijn pijn of branderigheid bij het plassen, moeizaam plassen en/of afscheiding. De incubatieperiode duurt 2 dagen tot 3 weken (meestal 8 dagen). Bij 30-60% van de vrouwen met gonorroe treden nauwelijks of geen klachten op. Als er bij de vrouw klachten optreden, gaat het meestal om een toegenomen hoeveelheid vaginale afscheiding. Andere verschijnselen zijn tussentijds bloedverlies, pijn en branderigheid bij het plassen. Bij de man staat urethritis op de voorgrond. Deze klachten ontstaan meestal binnen enkele dagen na de besmetting. De klachten bestaan uit een branderig gevoel, pijn bij het plassen en een veelal pussige (geelgroene) afscheiding, die gering maar ook heel hevig kan zijn (‘druiper’).

Behandeling[bewerken]

Onbehandelde gonorroe houdt weken of maanden aan waarbij het risico op complicaties steeds toeneemt. Behalve de mogelijke complicaties zoals onvruchtbaarheid bestaat er een duidelijk belang voor de volksgezondheid om infecties te behandelen en zo verspreiding te voorkomen. Tijdens de behandeling dient rekening te worden gehouden met parallelle infectie met andere SOA's.

De behandeling van eerste keuze was sinds 1897 het uitwendig toegepaste zilverpreparaat Protargol, ontdekt door de Duitse chemicus Arthur Eichengrün, in de jaren dertig verdrongen door het eerste inwendige bactericide sulfonamide en vanaf de jaren 40 penicilline, die tot in de 21e eeuw heeft standgehouden, maar reeds sinds de jaren zeventig werd toenemende resistentie gesignaleerd.[2]. Daarom worden tegenwoordig cefalosporine aanbevolen. Fluorchinolon was een veelbelovend alternatief, maar ook hiertegen treedt toenemende resistentie op, zodat een cefalosporine van de derde groep in hoge dosering, zoals Cephixim, thans de voorkeur heeft. Echter in Japan werd in mei 2011 voor het eerst een stam beschreven die tegen alle cefalosporines resistentie ontwikkelt; nadien zijn dergelijke stammen ook in Australië, Frankrijk, Noorwegen Zweden en Canada opgedoken. De WHO waarschuwde naar aanleiding hiervan dat voor miljoenen besmette patiënten mogelijk geen genezing meer geboden zal kunnen worden.

Vroeger werden in Nederland standaard de oogjes van pasgeboren baby's gedruppeld met verdunde zilvernitraat (helse steen) oplossing om oogproblemen zoals blindheid door gonorroe te voorkomen.

Gevolgen onbehandelde gonorroe[bewerken]

Wordt gonorroe niet, of niet tijdig, behandeld dan kan dit ernstige gevolgen hebben. Bij mannen kan de infectie zich uitbreiden naar de onderbuik en een ontsteking van de bijbal en heftige koorts veroorzaken. Bij vrouwen kan de infectie een ontsteking van de buikholte veroorzaken waarbij een eileiderontsteking het meest voorkomt. De ontsteking vergroot het risico op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, kan onvruchtbaarheid tot gevolg hebben en gaat vaak samen met heftige koorts.

Bij zowel mannen als vrouwen kan de infectie in de bloedbaan komen waardoor er ontstekingen in het hele lichaam en in gewrichten kunnen ontstaan.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. M. Philippa e.a. (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands
  2. NOS. "Gonorroe wordt onbehandelbaar", 6 juni 2012.