Heinkenszand

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Heinkenszand
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Heinkenszand
Heinkenszand
Heinkenszand
Situering
Provincie Zeeland
Gemeente Borsele
Coördinaten 51° 28' NB, 3° 48' OL
Algemeen
Inwoners (1-1-2010) 5500
Portaal  Portaalicoon   Nederland
stellingmolen De Vijf Gebroeders

Heinkenszand (Zeeuws: Eintjeszand) is een dorp in de gemeente Borsele, in de Nederlandse provincie Zeeland. Het dorp is met 5480 inwoners (01-01-2011) de grootste kern van de gemeente.

Geschiedenis[bewerken]

Heinkenszand ontstaat als in het 2e kwart van de 14e eeuw een zandplaat wordt ingepolderd, welke nu bekend is als Het Oudeland. Deze polder ligt als een eiland tussen Zuid-Beveland en Walcheren. Met de naam Heinkenszand wordt bedoeld, de zandplaat van een zekere Heinken (verkleinvorm van de voornaam Hein). Wie deze Hein(ken) was is niet bekend.

Kort na de inpoldering van Het Oudeland komen er twee polders bij: Het Oosterland en de Oosterguite. Aan het eind van de 14e eeuw bestaat Heinkenszand uit een clustertje van vijf polders. Nog steeds is Heinkenszand een eiland, hoewel de gebieden buiten de polders snel verzanden en bestaan uit slikken en schoren. Als ook de Plate Polder is ingepolderd wordt er een verbinding gemaakt met overig Zuid Beveland en is Heinkenszand niet langer een eiland. Deze verbinding ligt nu aan het eind van de Stenevate/ Kruisewegje. Deze dam zal kort na 1414 zijn gelegd.

In 1405 is er sprake van een kapel, waarschijnlijk op de plaats waar nu de Dorpskerk staat. Er is dan ook bebouwing ontstaan aan de binnendijk van de Oosterland- en Oosterguitepolder, de huidige Dorpsstraat. Heinkenszand groeit als er meer polders worden ingepolderd. Er komen nog twee verbindingsdammen met Zuid Beveland (van de Stellepolder naar ’s Heer Arendskerke, en bij de Schouwersweel). De diverse welen die nu nog steeds bestaan zijn ontstaan bij dijkdoorbraken tijdens verschillende stormvloeden. Om deze doorbraken ter herstellen werd er meestal een ringdijk rond het stroomgat gelegd. Voor 1600 bestaat Heinkenszand uit 18 polders, waarvan er drie gedeeld worden met een ander ambacht. Alleen aan de oostkant is nog water, totdat in 1612 de Nieuwe Kraaijert wordt ingepolderd. De familie Van Schenge heeft grote delen van Heinkenszand in bezit. Rond 1588 wordt slot Watervliet aangelegd (ter hoogte van de huidige Ganzestraat) door de familie Brouwer uit Goes, die zich later Van Watervliet gingen noemen. Verdere aanzienlijke families met bezittingen in Heinkenszand waren de familie Hugronje en Van Citters. Reeds in de 15e eeuw bestaat een tweede slot in Heinkenszand. Van dit slot Barbestein (nu RK-kerk en begraafplaats), rest nu nog de veste. In 1462 wordt de kapel verheven tot kerk. De dorpskerk was oorspronkelijk aan Maria gewijd. Bij de Reformatie komt deze in handen van de protestanten. Vanuit Vlaanderen komen veel protestantse vluchtelingen, een deel blijft echter Rooms Katholiek. Tot de Bataafse republiek kunnen de Roomskatholieken moeilijk in het openbaar hun geloof uitoefenen. In 1805 kopen ze het vervallen slot Barbestein en later bouwen ze er een nieuwe kerk. In 1844 is de dorpskerk vanwege zijn bouwkundige staat aan vervanging toe.

In 1694 heeft Heinkenszand ongeveer 800 inwoners en staat er circa 162 huizen. De bebouwing concentreert zich vooral rond de Dorpstraat en enkele zijstraten zoals het Stenen Slop (nu Stenevate) en het Aarden Slop (Het Dijkje). Pas in de 20e eeuw ontstaat er nieuwe bebouwing in zijstraten van de Dorpsstraat. Eind jaren zestig ontstaat de wijk Oosterguite en vanaf de jaren zeventig begint men met de bouw van de wijk Watervliet. In 1969 wordt in de Stellepolder een plas gegraven deels voor het zand wat gebruikt wordt bij de aanleg van de A58 en anderzijds kan er recreatie ontstaan met o.a. een zwembad, camping en bungalowpark. Op 1 januari 1970 wordt Heinkenszand een onderdeel van de gemeente Borsele.

Bezienswaardigheden[bewerken]

De rooms-katholieke Sint-Blasiuskerk te Heinkenszand is gebouwd in neogotische stijl. De kerk stamt uit 1866 en is gewijd aan de Heilige Blasius. Sinds 2007 draait de grote stellingmolen De Vijf Gebroeders in het dorp weer regelmatig. Aan de rand van Heinkenszand bevindt zich het natuurgebied "Landgoed Landlust". In het koetshuis van het Huis Landlust zetelde tot 2007 Stichting Het Zeeuwse Landschap.

Voorzieningen[bewerken]

Heinkenszand is het bestuurlijk centrum van de gemeente Borsele en vervult, onder andere door het winkelbestand, een regionale functie. In het dorp bevindt zich het ontmoetingscentrum "De Stenge", waarin een sporthal en een bibliotheek zijn ondergebracht.

Geboren in Heinkenszand[bewerken]

Literatuur[bewerken]

Heinkenszand, land van achttien polders, J. de Ruiter 1999. Zuid Beveland, Dr. C. Dekker 1971.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]