Help:Gebruik van openbare bronnen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht hulppagina's
Wikipedia Hulppagina's

Zie ook Regels en richtlijnen
Zie ook Artikelen bewerken

Voor hoe te verwijzen naar bronnen waaraan de informatie voor een lemma ontleend is, zie Wikipedia:Bronvermelding

Een openbare bron is een plaats waar iedereen toegang toe heeft en waar informatie, teksten, bestanden, afbeeldingen, etc gevonden kunnen worden. Als een tekst, bestand, afbeelding, etc in Wikipedia overgenomen wordt, dient altijd aangegeven te worden wie de maker is (het is niet toegestaan te doen alsof men het zelf gemaakt heeft).

Soorten openbare bron[bewerken]

Er zijn verschillende soorten openbare bronnen op het internet te vinden:

  • Bronnen met materiaal dat tot het publieke domein behoort, bijvoorbeeld omdat de makers van het werk langer dan 70 jaar geleden zijn overleden of omdat de maker het werk volledig heeft vrijgegeven voor elke mogelijke gebruikswijze. Uit deze werken mag vrijelijk - ook letterlijk - worden overgenomen. Vaak zal het nodig zijn de stijl aan te passen voor Wikipedia.
  • Bronnen zoals deze Wikipedia en de zusterprojecten daarvan met materiaal dat vrijgegeven is door middel van de GNU-licentie voor vrije documentatie (GFDL) en CC BY-SA 3.0, of een vergelijkbare licentie.
  • Bronnen waarvan de rechthebbenden hebben laten weten, geen bezwaar te hebben met overname in Wikipedia, tegen de voorwaarden van de GNU-licentie voor vrije documentatie en CC BY-SA 3.0. Dat vereist dat men ook overname voor commerciële doeleinden (mits onder 'GFDL' en CC BY-SA 3.0) toelaat. Hieronder worden een aantal van deze bronnen genoemd.
  • Bronnen die gratis toegankelijk zijn, maar die voor overname van teksten, afbeeldingen of bestanden speciale toestemming vereisen. Hieronder vallen ook websites die uitsluitend niet-commercieel gebruik van hun inhoud toestaan. Uit die bronnen kan niets worden gekopieerd naar wikipedia, maar de kennis of informatie uit die bronnen kan wel gebruikt worden.
  • Bronnen die voor iedereen toegankelijk zijn, maar waarvoor men betaling, of inschrijving als abonnee vereist. Bijvoorbeeld de archieven van sommige dagbladen. Dat zijn wel openbare bronnen, maar geen vrije bronnen.

Lijsten met openbare bronnen op internet[bewerken]

Onderstaand een lijst met Nederlandstalige bronnen. Het is de bedoeling dat die gaandeweg wordt aangevuld.

Voor de Engelstalige bronnen wordt verwezen naar de Engelstalige wikipedia.

Volledig vrije openbare bronnen[bewerken]

Materiaal dat tot het publieke domein behoort, is volledig vrij van copyright restricties. Het kan daarom gebruikt worden voor Wikipedia-pagina's en naar eigen goeddunken aangepast (wel dient aangegeven te worden waar de tekst vandaan komt; het is niet toegestaan te doen alsof men het zelf geschreven heeft). Sommige (zoals de teksten van Project Gutenberg) zijn publiek domein omdat de auteur de rechten heeft vrijgegeven, of omdat het werk stokoud en het eigendomsrecht ervan verjaard is (uiteraard betekent dat ook dat taal en stijl ouderwets zijn en aangepast zullen moeten worden).

Andere beschikbare Nederlandstalige bronnen[bewerken]

Op deze bronnen rust wèl eigendomsrecht, maar de betreffende licentie laat vrije distributie in bepaalde vorm toe. Soms betekent dat dat de oorspronkelijke auteur vermeld moet worden. In andere gevallen gelden er beperkingen op het bewerken van het materiaal. Het is belangrijk de licentie op zulke restricties na te kijken.

Overheden[bewerken]

  • Informatie rijksoverheid (voorheen Postbus 51): Materiaal is vrij bruikbaar, mits aangegeven wordt waar de tekst vandaan komt (zie overlegpagina).
  • Regeringswebsite (niet langer in gebruik): Het auteursrecht op de website wordt door de RVD uitdrukkelijk voorbehouden. Onder voorwaarde dat de herkomst wordt vermeld (bijvoorbeeld met een link), mogen onderdelen van de inhoud van Regering.nl worden overgenomen. Afbeeldingen vallen hier niet onder zie hier
  • Rijksoverheidswebsite (opvolger bovengenoemde website): Tenzij anders vermeld is de Creative Commons zero verklaring (CC0) van toepassing. Iedere vorm van hergebruik van de inhoud van de site is toegestaan, tenzij bij/in een bepaald onderdeel (bijv. foto of document) staat dat daarop een auteursrechtelijke uitzondering van toepassing is. Bij hergebruik van de inhoud van de site is naamsvermelding niet verplicht. Zie betreffende copyrightbepaling. Onderdelen:
    • Het ministerie van VROM. Van het colofon op de website: "Deze site komt tot stand onder verantwoordelijkheid van de Centrale Directie Communicatie van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. U kunt, met bronvermelding, informatie van deze site kopiëren. Wilt u in dat geval wel vermelden dat de meest actuele informatie te vinden is op de site van VROM zelf? Auteursrechten op de afbeeldingen op deze site zijn uitdrukkelijk voorbehouden."
    • Ministerie van Defensie: Hebben aangegeven dat hun materiaal gebruikt mag worden, mits herkomstvermelding plaatsvindt (zie overlegpagina).
    • Ministerie van Financiën NL: Volgens de tekst op hun website (4 jun 2006 00:46 (CEST)) mag alles met bronvermelding worden overgenomen. De copyright tekst luidt: "Het auteursrecht op de website wordt door het ministerie van Financiën voorbehouden. Onder voorwaarde dat de bron vermeld wordt, mogen onderdelen van de inhoud van de website worden overgenomen."
    • Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, idem: "Het auteursrecht op de website wordt door het ministerie van VWS voorbehouden. Onder voorwaarde dat de bron vermeld wordt, mogen onderdelen van de inhoud van de website worden overgenomen."
  • Overheid.nl: Informatie die u via www.overheid.nl vindt is vrij van rechten, tenzij in de Help bij het betreffende onderdeel iets anders staat. Dat betekent dat u die informatie vrij kunt kopiëren, bewerken en aan derden kunt doorleveren.,zie hier.
  • Europese Unie. Reproductie met herkomstvermelding toegestaan, tenzij anders vermeld. Indien voor de reproductie of het gebruik van tekstfragmenten of multimedia-informatie (geluid, beelden, software enz.) voorafgaande toestemming vereist is, wordt hiermee de bovengenoemde algemene toestemming opgeheven en zullen beperkingen van het gebruik daarin duidelijk aangegeven worden.
  • Europees parlement Reproductie met herkomstvermelding toegestaan, tenzij anders vermeld.
  • http://www.provinciaalgeoregister.nl/, Valt binnen het publieke domein en bevat geodata van Nederland.

Anderen[bewerken]

  • KNMI. Alle informatie die het KNMI op internet publiceert is openbaar en mag in principe door derden worden gebruikt, mits het KNMI als herkomst wordt vermeld. Het logo van het KNMI is beschermd en staat geregistreerd bij het Benelux-merkenregister. Het is dan ook niet toegestaan om het KNMI-logo te kopiëren en te gebruiken.
  • cbs.nl - Het Centraal Bureau voor de Statistiek staat iedereen toe om het voor eender welk doel te gebruiken, zolang de herkomst correct wordt vermeld. Verspreiding, afgeleide werken, commercieel gebruik en ander gebruik zijn hierbij toegestaan. (zie ook commons:Template:Statistics Netherlands map met de OTRS mail.)
  • De Levensberichten en Herdenkingen 2010, 2011 en 2012 op de website van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen bevatten biografieën van 37 recent overleden wetenschappers onder de licentie CC-BY-3.0. De bio's mogen dus onder naamsvermelding worden overgenomen. Op de website zijn nog enkele andere documenten te vinden die onder CC-BY-3.0 of CC-BY-SA-3.0 zijn gepubliceerd.
  • Parlementair Documentatie Centrum van de Universiteit Leiden, met o.a.:
- Parlement & Politiek - overname teksten toegestaan met herkomstvermelding, afbeeldingen echter niet (zie ook Parlement & Politiek).
- Politiek Compendium - overname teksten toegestaan met bronvermelding.
- Europa Nu - overname teksten toegestaan met herkomstvermelding, afbeeldingen deels niet en deels met vermelding van de (oorspronkelijke) herkomst.
  • Staten-Generaal Digitaal - full-text Kamerverslagen, Kamerstukken en Kamervragen uit de periode 1814-1995. De 454.800 documenten bevatten samen 2,5 miljoen rechtenvrije pagina’s (CC0), met veel visuele toelichting in de vorm van kaarten en tekeningen.
  • Rechtspraak.nl: Hun site zegt "U mag de informatie van deze site met bronvermelding overnemen, met uitzondering van beeldmateriaal."
  • Milieuloket - overname teksten toegestaan met herkomstvermelding, afbeeldingen deels niet en deels met vermelding van de (oorspronkelijke) herkomst.

Algemene openbare bronnen[bewerken]

De hieronder genoemde bronnen zijn openbaar, dus voor iedereen toegankelijk, en bovendien gratis te raadplegen. Overname is niet zonder meer toegestaan.

Biografieën[bewerken]

Kranten-, tijdschriften- en boekenarchieven[bewerken]

Kranten

Tijdschriften

Boeken

  • (nl) Boeken 1450-1700 - duizenden boeken uit de 15e, 16e en 17e eeuw uit de collectie van de Koninklijke Bibliotheek (niet full-text doorzoekbaar)
  • (nl) Boeken 1700-1870 - full-text gedigitaliseerde boeken doorzoekbaar die voortkomen uit het samenwerkingsproject van de Koninklijke Bibliotheek en Google. 160.000 auteursrechtenvrije boeken uit de periode 1700 - 1870. Deze gedigitaliseerde boeken zijn vindbaar op Google Books
  • (nl) Early Dutch Books Online - meer dan twee miljoen gedigitaliseerde bladzijden uit 11.240 boeken (9.710 titels) gedrukt in de jaren 1781-1800 in het Nederlandse taalgebied

Andere archieven op internet[bewerken]

Anders-talige openbare bronnen[bewerken]

Media[bewerken]

Vrije bronnen van foto's[bewerken]

Let op: bij websites met foto's wordt met het woord rechtenvrij vaak bedoeld dat er voor het gebruik van een foto niet apart betaald hoeft te worden. Dat betekent beslist niet dat ze vrij van auteursrechten zijn.

Onderstaande websites bevatten veel afbeeldingen die in het publieke domein vallen of onder een licentie die verenigbaar is met Wikipedia. Dit geldt echter niet voor alle bestanden op deze websites, lees daarom altijd goed de voorwaarden voor gebruik

Op de Engelstalige versie van Wikipedia kun je een grote lijst van bronnen van foto's vinden op Public domain image resources

Vrije screenshots van films[bewerken]

Films in het publiek domein mogen gebruikt worden voor screenshots. Voorbeelden hiervan zijn:

- Films geproduceerd door de Amerikaanse federale overheid
- Amerikaanse films van vóór 1923
- Films van vóór 1978 die in Amerika geen copyright registratie hebben.

Italiaanse films ouder dan twintig jaar mogen gebruikt worden voor screenshots- mits hier geen tekst op te lezen is. Gebruik voor deze screenshots het sjabloon:PD-IT. LET OP: deze screenshots mogen niet op wikimedia commons worden geplaatst.

Vrije bronnen van foto's, bronvermelding verplicht[bewerken]

Overig foto-, film- en geluidsmateriaal[bewerken]

Informatie van privé-sites[bewerken]

Informatie mag niet worden gebruikt van[bewerken]

Onderstaand lijstje bevat bronnen waarvan expliciet door de makers ervan is aangegeven dat we ze in het geheel niet mogen gebruiken.

  • De Europese Ruimtevaartorganisatie ESA staat commercieel gebruik van hun media niet toe, derhalve zijn ze niet geschikt voor Wikipedia. Soms zijn er goede alternatieven te vinden voor hun foto's bij de NASA waarvan de foto's wel gebruikt mogen worden.
    • Ik snap deze redenering niet. Wikipedia is toch niet commercieel? Als ik het bij het juiste eind heb, vervalt de causaliteit van de redenering hierboven en kunnen ESA-afbeeldingen dus wel worden gebruikt. Met groet,--Willem Huberts 22 mei 2006 16:15 (CEST)
      • Wikimedia is zelf niet commercieel, maar de GFDL staat wél toe dat het commercieel gebruikt mag worden (bijvoorbeeld door het in boekvorm af te drukken en het vervolgens te verkopen). Daarom zijn niet-commerciële licenties niet compatible met de GFDL. Zie verdere discussie op de verwijderlijst voor afbeeldingen. Huskyoog.jpg Husky (overleg) 22 mei 2006 17:21 (CEST)
        • Okee, ik snap het. Bedankt voor de toelichting. Met groet,--Willem Huberts 22 mei 2006 17:48 (CEST)
  • http://www.soa.nl
    vriendelijke mensen maar toch neen
  • http://www.rulers.org
    Rechten (Data from this site may be queried and copied on a not-for-profit basis only if the source is accurately credited.) zijn problematisch. Verplichte bronvermelding is ok (de GNU/FDL verplicht ook het vermelden van de auteurs, behalve dan dat als er meer dan 5 zijn het vermelden van de 5 'main authors' genoeg is), maar een restrictie tot alleen niet-commercieel gebruik is dat niet. Wikipedia zelf is weliswaar niet-commercieel, maar de GNU/FDL verbiedt commercieel gebruik niet. Aan de andere kan informatie niet onder auteursrechten vallen, dus zolang we niet al te letterlijk gaan overnemen, is het ok. Andre Engels
  • foto's van producties van studio 100 zijn niet toegestaan

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. http://www.kb.nl/banners-apis-en-meer/dataservices-apis/anp-radiobulletins-digitaal