Het Behouden Huys

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor het museum dat het Behouden Huys vernoemd is, zie Museum 't Behouden Huys
Nova Zembla met Het Behouden Huys aan noordoostzijde (Atlas van Loon, 1664)

Het Behouden Huys is de naam van een huis dat in september 1596 door Willem Barentsz op Nova Zembla werd gebouwd.

Het huis was ongeveer 10 meter lang en 6 meter breed. Als bouwmateriaal diende wrakhout van het schip waarmee Barentsz had gehoopt in Indië aan te komen. Het schip strandde echter in het ijs en men moest Het Behouden Huys bouwen om de winter te kunnen overleven. Na de winter werd van een deel van het hout een sloep gebouwd.

Rest van het Behouden Huys zoals aangetroffen door E. Carlsen in 1871: a: slaapplaatsen, b: scheepskisten c: ijzeren kist

De resten van Het Behouden Huys werden gevonden door de Noorse walvisvaarder Elling Carlsen in 1871. Hij omschreef de vindplaats als volgt:

"Het op Nova Zembla door Willem Barents indertijd gebouwde huis ligt op 76°12′ N.B. en 68° O.L. v. Gr. De lengte van het huis is circa 16 ellen (van 2 voet), de breedte circa 10 ellen en de hoogte 4 ellen. Het onderste gedeelte was van drijfhout, dat daar in overvloed aanwezig is, gebouwd, en de vier onderste balken lagen nog zo als de tekening ze vertoont. Het bovengedeelte wast uit 1½ duim dikke dennen planken aaneen gespijkerd; de planken waren 14 à 16 duim breed. Het huis was in noordoostelijke richting ingestort. De bouwmaterialen lagen gedeeltelijk in het huis, gedeeltelijk aan beide zijden daarbuiten. Het inwendige van het huis zag er geheel uit zoals de tekening weergeeft. Er bevonden zich daar vijf kooien; voor elke kooi stond een scheepskist. Aan het Z.W. einde stond een ijzeren kist. Het huis stond op de punt van een landtong en ongeveer 1½ kabellengte van het strand. Het land was vlak, de bodem steenachtig met een zeer geringe humuslaag bedekt, waarop een weinig gras groeide."
— Tromsö, 2 maart 1872.
w.g. E. Carlsen
Het Cedelken. Een verantwoording en afscheidsbrief van Barentsz en Heemskerck. (Rijksmuseum)

Carlsen nam een groot aantal vondsten mee en verkocht ze aan een Engelsman Ellis Lister Kay, die ze aan de Nederlandse regering verkocht. In 1876 bezochten de Engelsman Gardiner met Carlsen opnieuw de plaats en Gardiner schonk zijn nieuwe vondsten, waaronder het "cedelken" dat nu in het Rijksmuseum ligt, aan Nederland. In 1993-1995 werd de vindplaats uitgebreid onderzocht door Nederlandse (van het Rijksmuseum en de Universiteit van Amsterdam) en Russische archeologen.

Een replica van het Behouden Huys is te vinden op Spitsbergen, een paar kilometer ten oosten van Longyearbyen.

Zie ook[bewerken]

Bronnen
  • L'Honoré Naber, S. P. (1917) Reizen van Willem Barents, Jacob van Heemskerck, Jan Cornelisz. Rijp en anderen naar het Noorden 1594-1597. Deel II. Den Haag: Martinus Nijhoff
  • Zeeberg J.J. (2007) Terugkeer naar Nova Zembla: de laatste en tragische reis van Willem Barents. Zutphen: Walburg Pers