Koos de la Rey

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Koos de la Rey
Jacobus Herculaas de la Rey
Jacobus Herculaas de la Rey
Bijnaam Koos
De leeuw van West-Transvaal
Geboren 22 oktober 1847
Doornfontein, Winburg, proto-Oranje Vrijstaat
Overleden 15 september 1914
Langlaagte, Witwatersrand, Unie van Zuid-Afrika
Land/partij Vlag van de Zuid-Afrikaansche Republiek Zuid-Afrikaansche Republiek
Vlag van de Oranje-Vrijstaat Oranje Vrijstaat
Red Ensign of South Africa 1912-1928.svg Unie van Zuid-Afrika
Onderdeel Eerste Boerenoorlog
Tweede Boerenoorlog
Rang Generaal

Jacobus Herculaas de la Rey (Winburg, 22 oktober 1847Langlaagte, 15 september 1914) was een Boerengeneraal tijdens de Tweede Boerenoorlog en wordt algemeen beschouwd als één van de grootste militaire leiders in dat conflict.

Jeugd en familie[bewerken]

Hij was het zesde kind van Adrianus Johannes de la Rey en Adriana van Rooyen. Zijn voorouders waren vanuit Nederland naar Zuid Afrika verhuisd. Na de Slag van Boomplaats in 1848 werd zijn familieplaats door de Britten geannexeerd en vertrok het gezin naar Transvaal, waar het zich vestigde te Lichtenburg.

Als jonge man heeft De la Rey gewerkt bij het transportbedrijf van de diamantroutes. Hij huwde Jacoba Elizabeth Greeff, het echtpaar kreeg tien kinderen.

Boerenoorlog[bewerken]

De la Rey verkreeg bekendheid in het eerste gewapende conflict van de Boerenoorlog, de Slag bij Kraaipan, waarin hij met succes een Britse pantsertrein wist aan te vallen. Vanaf deze slag vocht hij vaak samen met generaal Piet Cronjé.

Hoewel de Britten op papier de sterkere strijdkracht waren wist De la Rey vele overwinningen te behalen. Desondanks waren de Boeren aan de verliezende hand en ging De la Rey over op een guerillaoorlog. Hierbij werd De la Rey geadviseerd door de waarzegger Siener van Rensburg, door de religieuze generaal als een profeet van God beschouwd.

De la Rey was een zogenaamde Bittereinder die de strijd pas opgaf na het tekenen van het Verdrag van Vereeniging, gedwongen door de Britse tactiek van de verschroeide aarde en het opsluiten van de Boerenbevolking in concentratiekampen.

Latere leven en dood[bewerken]

Na de oorlog keerde De la Rey terug naar zijn boerderij en begon hij een politieke carrière. Hij steunde premier Louis Botha in zijn pogingen om Boeren en Britten te verenigen, maar hij zag niets in een aanval op Duits-Zuidwest-Afrika in de Eerste Wereldoorlog, zoals Botha en Jan Smuts wensten.

De la Rey kwam in 1914 om het leven nadat zijn auto werd beschoten vanwege het negeren van een wegblokkade, opgezet voor een criminele bende. Complottheorieën over een opzettelijke moordaanslag waren een factor voor het uitbreken van de Maritz-rebellie die door Botha en Smuts de kop in werd gedrukt.

Nalatenschap[bewerken]

Bok van Blerk heeft in 2006 een lied over hem gemaakt. De nationalistische toon van het lied zorgde tot veel ophef in Zuid-Afrika.

Publicatie van J.H. de la Rey[bewerken]

  • Ambtelijke verslagen van generaal J.H. de la Rey en generaal J.C. Smuts, alsook andere stukken betreffende den oorlog in Zuid-Afrika. Algemeen Nederlandsch Verbond, Amsterdam, 1902

Publicaties over J.H. de la Rey[bewerken]

  • T.P. Tresling: De generaals Botha, De Wet en De la Rey. Haarlem, 1903
  • Johannes Meintjes: De La Rey, Lion of the West. A biography. Johannesburg, 1966.
  • Hennie de la Rey & Lappe Laubscher: Die ware generaal Koos de la Rey. Pretoria, 1998. ISBN 0620227133
  • Max Weber: Eighteen months under General de la Rey, being the diary of the Swiss geologist Max Weber who fought for the Boers in the Western Transvaal during the Anglo-Boer War. Pretoria, 1999. ISBN 0958377480

Externe link[bewerken]