Kweekreactor Kalkar

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kweekreactor Kalkar
Kweekreactor Kalkar
Kweekreactor Kalkar
Land Duitsland
Locatie Kalkar
Begin bouw 1973
Eind bouw 1991
Inbedrijfsname Nooit
Kweekreactor Kalkar in 2007
Kweekreactor Kalkar in 2007
Lijst van kernreactoren

Kweekreactor Kalkar is de benaming voor een kerncentrale met een snelle natriumgekoelde reactor (SNR-300), die in de jaren zeventig en tachtig van de 20e eeuw in Kalkar in Duitsland gebouwd werd, maar nooit in gebruik genomen is. Tegenwoordig is er het pretpark "Wunderland Kalkar" van de Nederlandse ondernemer Hennie van der Most gevestigd.

Basisgegevens[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

Bouwwerkzaamheden in 1977
Prikkeldraad en politiebewaking tijdens een grote demonstratie in 1977

Midden jaren zestig werden er afspraken gemaakt op regeringsniveau en de industrie tussen Duitsland (70%), België (15%) en Nederland (15%) voor de bouw van de reactor. In 1972 is besloten een prototype kweekreactor te bouwen. De geschatte totale kosten voor de oprichting van de kerncentrale-kalkar bedroegen ca 1,5 miljard DM.

De bouwwerkzaamheden begonnen in 1973. In de jaren 70 en 80 was het plaatsje Kalkar vaak in het nieuws door de vele protestmanifestaties die er gehouden werden tegen de kerncentrale met een ("snelle") kweekreactor (Schneller Brüter). Meer dan 1000 aannemers namen deel in dit project. Vanwege wijzigingen in de politieke toezeggingen, vergunningen en technische voorschriften, werd de bouw behoorlijk vertraagd. Door deze bouwvertraging, inflatie en rente liepen de kosten op van circa 1,7 miljard tot 8 miljard DM.

Vanaf 1973 betaalde iedere consument van stroom in Nederland 3% heffing over de elektriciteitsrekening. Deze zogeheten Kalkarheffing was het begin van een brede antikernenergiebeweging in Nederland.

Politieke verschillen en de kernramp van Tsjernobyl in 1986 brachten vertraging in het verloop van de vergunningverlenging. Het bouwwerk was bouwtechnisch klaar en werd vanaf 1986 in pre-nucleaire staat in bedrijf gehouden. Door het koelmiddel natrium en de daarvoor benodigde warmte om dit vloeibaar te houden, ontstonden jaarlijks ongeveer 105 miljoen DM aan kosten. De splijtstofelementen lagen kant-en-klaar om te worden afgehaald in Hanau (Duitsland) en Mol (België).

Door het aanhoudende protest en de steeds alarmerender rapporten over de veiligheid van dit type reactor besloot men in maart 1991 het project te beëindigen, omdat niet te voorzien was hoe een project van dergelijk groot formaat, vertraagd door eindeloze politieke discussies, verder konden worden gefinancierd.

Op 21 maart 1991 werd door minister Heinz Riesenhuber de definitieve stillegging bekendgemaakt.

Het complex werd in 1995 voor 2,5 miljoen euro verkocht aan de Nederlandse ondernemer Hennie van der Most, die de overbodige metalen onderdelen er uit liet slopen en er een pretpark in vestigde. Het vrijetijdcentrum met hotels en familiepark heette aanvankelijk Kernwasser Wunderland en werd in 2005 omgedoopt in Wunderland Kalkar.

Techniek[bewerken]

De centrale zou volgens het zogenaamde broedproces nieuwe splijtstof aanmaken, voornamelijk plutonium-239. Het exploiteren van een dergelijke reactor brengt een risico op proliferatie mee, omdat plutonium-239 behalve voor energie-opwekking ook kan worden gebruikt voor de vervaardiging van kernwapens. Om profijt te kunnen hebben van het broedproces, is opwerking van gebruikte splijtstofelementen noodzakelijk, en hierbij kan het plutonium relatief eenvoudig onttrokken worden. Voor risicovol werd ook de beoogde koeling van de reactorkern door middel van vloeibaar natrium aangezien. Dit is een hoogst reactief metaal dat spontaan tot ontbranding komt bij contact met zuurstof.

Een eventuele brand in het natriumcircuit had volgens deskundigen vrijwel niet geblust kunnen worden en zou mogelijk tot een ramp hebben kunnen voeren van de orde van de kernramp van Tsjernobyl op 26 april 1986.

  • Bij de bouw van de kerncentrale-kalkar werden gebruikt:
    • 250.000 m³ beton
    • 58.000 ton staalbewapening
    • 400.000 m³ ombouw/bekisting materiaal
    • 70.000 m leidingen met 30.000 steunen/ophangingen
    • 24.000 armaturen
    • 1.700 tanks
    • 1.200 pompen en ventilatoren
    • 6.000 km kabel op 55 km kabelgoten gelegd
    • 8.700 meet- en regelsystemen
  • De kerncentrale bestaat uit 12 gebouwen met 1.700 ruimtes
  • De gebruiksaanwijzing van de kerncentrale staat in ruim 10.500 A4-ordners beschreven
  • Voor bedrijfsuitvoering waren er 205 splijtstofelementen met 34.030 splijtstofstaven (uit 88 km holle buizen vervaardigd) benodigd
  • In een splijtstofelement bevonden zich 166 splijtstaven die met brandstof-tabletten (uranium-plutionium-mixoxide) gevuld waren
  • De totale hoeveelheid reactorkoelmiddel (natrium) was 1.200 ton
  • De totale hoeveelheid plutonium (bij in bedrijfsname) zou 1.150 kg zijn geweest
  • De totale hoeveelheid aan uranium zou 16.360 kg zijn geweest

Technische gegevens gehele installatie

de stoomopwekkers hadden een warmteopbrengst van 736 MWth
wat gelijk is aan een elektrische bruto-opbrengst van 312 MWe
oftewel een elektrische netto-opbrengst van 282 MWe
gehele werkingsgraad (m.b.t. de netto-opbrengst) 38,80 %
toelaatbare gewichtsveranderingssnelheid 10 %/min
capaciteit reactorkoelmiddel 3.550 kg/sec
koelmiddeltemperatuur bij reactoringang 377 °C
koelmiddeltemperatuur bij reactoruitgang 546 °C
versstoom opwekking ca. 1.250 ton/uur
toestand versstoom bij 500 °C 167 bar
Reactorkern
aantal splijtstofelementen (binnenste zone) 103
aantal splijtstofelementen (buitenste zone) 90
aantal splijtstofstaven per splijtstofelement 166
lengte actieve splijtstofstaaf 950 mm
diameter splijtstofstaaf (buiten) 6 mm
totale gewicht van een splijtstofelement ca. 125 kg
aantal kweekelementen 96
aantal kweekstaven per kweekelement 91
diameter kweekstaaf (buiten) 9,5 mm
tweede uitschakelelement 3
blinde elementen (1e cyclus) 3
blinde elementen (1e en 2e cyclus) 3
regelstaaf eerste uitschakelelement 9
na-blind elementen 6
reflektor-elementen (noodzakelijke doorstroming) 90
reflektor-elementen (natuurlijke convectie) 96
Reactortank
diameter ca. 6700 mm
wanddikte 25/40 mm
totale hoogte 14.500 mm
gewicht van draaiplateau (incl. afscherming) ca. 425 ton
Tussen-warmtewisselaar (TWW)
aantal 3
verwarmingsoppervlakte per TWW 880
buisafmeting 21 x 1,0 mm
totale hoogte 13.000 mm
Stoom opwekker
bouwwijze rechtbuizig apparaat
de inzet van wentelbuis-apparaten in een cirkel
aantal verdampers 9
water-capaciteit per verdamper 146 ton/uur
verwarmingsoppervlakte per verdamper 220,8
buisafmeting 17,2 x 2,0 mm
totale hoogte van een verdamper ca. 20.000 mm
aantal oververhitters 9
versstoomdoorstroming per oververhitter 138 ton/uur
verwarmingsoppervlakte per oververhitter 167,2
buisafmeting 17,2 x 2,9 mm
totale hoogte van een oververhitter ca. 18.000 mm
Natriumpomp
aantal primaire pompen 3
opvoerhoogte 140 m
bedrijfsdruk 14 bar
opbrengst per pomp 5.300 /uur
toerental 960 tpm
prestatie bij de pompgolf ca. 2.200 kW
aantal secundaire pompen 3
opvoerhoogte 100 m
bedrijfsdruk 16 bar
opbrengst per pomp 4.600 /uur
toerental 960 tpm
prestatie bij de golfpomp ca. 1.500 kW
Noodkoelsysteem
in noodgeval af te voeren warmteopbrengst 6 MWth
prestatie van het noodkoelsysteem 6 x 1.2 MW
bouwwijze (primair - secundair): Dompelkoeler
bouwwijze (secundair - tertiair): Ribbenbuiskoeler
warmte transport middel (primair / secundair / tertiair): natrium / natrium / lucht
stroming (primair) ontstaat door: natuurlijke stroming
stroming (secundair) ontstaat door: elektromagnetische pompen
stroming (tertiair): natuurlijke stroming door de schoorsteen

Huidige bestemming[bewerken]

Koeltoren als klimwand in Wunderland Kalkar.

De snelle broeder in populaire cultuur[bewerken]

Onder andere in 'Bloed' (1972), het eerste deel van de trilogie "Bloed, zweet en tranen' van Roel van Duyn, waarin een dissidente kerngeleerde voorstelt om de snelle broeder met mensenbloed in plaats van met natrium te koelen. Er werd naar Van Duyns boek, door regisseur Gijs Stappershoef, een satirische tv-film "Bloed" gemaakt met o.a. Ton van Duinhoven (uitgezonden in 1974 door de KRO).

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]