Lijst van bijnamen van de politie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Dit is een lijst van bijnamen voor de politie of voor politieagenten in verschillende talen. Waar mogelijk is de herkomst van het woord aangegeven. De meeste bijnamen zijn beledigend of afkeurend, maar dat is zeker niet bij alle namen het geval.

Nederlands[bewerken]

Arm der wet

Zie Sterke arm der wet.
Ballenjatter
(Haags) Afkomstig van politieagenten die de bal van op straat voetballende jeugd in beslag namen.[1]
Beis
(Stadsgronings)
Blauwe Pet
Blauwe meetbuisjes.
Brandweerhumor. Als de 'Blauwe meetbuisjes' op de grond liggen bij een brand of ongeval zijn er giftige gassen vrijgekomen en moet ademlucht gedragen worden.[2]
Blikhoed(en)
(1899, Amsterdam). Amsterdamse agenten hadden vroeger een helm met daarop een glimmend stadswapen.[bron?]
Boellie(s)
Term die wordt gebruikt in het midden van Nederland (Utrechtse Heuvelrug).[bron?]
Broeder(s) van liefde
(Meetjesland) Waarschijnlijk een spottende verbastering van 'hoeder(s) van de wet'. Zie ook 'Moeders jongen(s)'.
Bromsnor
Naar de besnorde veldwachter uit Swiebertje. Er wordt bij deze bijnaam vooral gedacht aan de dienstklopper die op de kleinste overtredingen let.
Chibatta
Voornamelijk gebruikt door allochtone jongeren in Friesland, mogelijke verwijzing naar het Italiaanse broodje "Ciabatta"
Diender
Niet beledigend. Dienaar der wet. Een agent van politie constateert alleen of de wet wordt overtreden. Het is aan de rechter om te zien of het recht wordt geschonden en de overtreding strafbaar is.
Eenstreper
Laatdunkende aanduiding voor een agent die als laagste in rangorde staat binnen de politie.[bron?]
Flik(ken)
Naar het Franse flic. Zie onder het kopje Frans.
Garde
Zie Sjampetter.
Goofie
(Maastrichts).[bron?]
De Grandige
(Rotterdams).[bron?]
Straatnaambordje "Hermandad" in Enschede
Hermandad
Afkomstig uit Castilië, waar de hermandades verbonden van steden waren die vanaf de 12e eeuw een van de eerste betrouwbare politiemachten vormden. Hermandad is dan ook eerder een erenaam dan een scheldwoord - in Enschede is zelfs de straat waar het politiebureau is gevestigd naar de hermandad genoemd.
Hoeder(s) van de wet
Ibahesh
Betekent insecten in het Arabisch.[3]
Jakro
Wordt in Overijssel gebruikt.[bron?]
Jood
Neerbuigend bedoelde term voor de politie. Veel gebruikt door de jeugd.[bron?]
Juut
Waarschijnlijk uit een kinderliedje met als eerste regel "Juut, juut, juut, daar komt 'n smeris aan".[4]. Aanvankelijk gebruikt als waarschuwingskreet ("Juut!") bij nadering van een politieagent, later ook gebruikt als zelfstandig naamwoord voor een agent.
Jut (waarschijnlijk een verbastering van 'Juut').
Voornamelijk gebruikt in het Oosten van het land.
Kip
Letterlijke vertaling van het Franse straatwoord poulet. Zie onder het kopje Frans.[bron?]
De Kit
Straattaal. Ook: motorkit, motoragent.[bron?]
Klabak
Wellicht van het bargoense kleb (Jiddisch kelew, hond), met het achtervoegsel -ak, zoals dat ook in doerak voorkomt.[5] Het politiebureau heet wel Klabakkarium.
Koddebeier
Een oud-hollandse term, letterlijk knuppelzwaaier (samenstelling van kodde of kodse knots of knuppel, en beieren van luiden, zwaaien).
Koperbout
Ontleend aan de koperen helmen die de politie vroeger droeg. Later werd "Koper!" ook gebruikt als waarschuwing voor een naderende politieagent.[bron?]
Moeders jongen(s)
(Meetjesland) Waarschijnlijk een spottende verbastering van 'hoeder(s) van de wet'. Zie 'Broeder(s) van liefde'
Motormuis
Aanduiding voor motoragent, wordt vaak gebruikt bij de beschrijving van een heterdaadje. "Gesnapt door een motormuis" bij te hard rijden.
Oom agent
Een vriendelijke aanduiding. Mogelijk ontleend aan Dik Trom.
Pit
Benaming afkomstig van de politiehelm. Op deze helm zat een punt met een soort "pit". Vandaar de benaming pit. Voor zover bekend is deze naam afkomstig Enschede en omgeving. Tegenwoordig wordt het landelijk gebruikt.[bron?] Het woordje pitauto, is binnen de politie term voor de opvallende surveillancewagen.
Platte petten
Afkomstig van de pet, een gebruikelijk onderdeel van het uniform. Als men van "platte petten" spreekt, gebeurt dit ook wel om "gewone" geüniformeerde agenten aan te duiden in tegenstelling tot de mobiele eenheid of de recherche.[6][7]
Popo
Straattaal, afkomstig uit de slang van Los Angeles of minder specifiek California ontstaan in de jaren "80 als aanduiding voor motoragenten.[bron?]
Prinsemarij
Rakker
Vanouds de benaming voor dienaren van de schout.
Sjampetter
(Oost-, West- en Zeeuws-Vlaanderen.) Ontleend aan het Franse Garde champêtre dat gelijkstaat aan de Nederlandse term Veldwachter. Aangezien in O-W-Z-Vlaanderen de veldwachter de enige politionele macht was, wordt de politie er nog steeds aangeduid met afgeleiden Garde(n) of Sjampetter(s).[bron?]
Skowtu
(Sranan) In Nederland vaak geschreven als scoto of scotu. Het woord komt oorspronkelijk van het Nederlandse schout[8] en is via het Sranan in de Nederlandse straattaal terechtgekomen.
Smeris
Uit het Hebreeuws sjemiere of sjemiera, dat "toezicht" betekent. Er is vermoedelijk een associatie met 'smerig'.[9]
Smurfen
Naar de identificatiekleuren wit en blauw, de kleuren van deze stripfiguren.[bron?]
Snor
De stereotiepe politieagent heeft een snor. Ook: Bromsnor, naar de veldwachter uit Swiebertje.
Sterke arm der wet
Ook: sterke arm of arm der wet. In de Nederlandse wet een staande uitdrukking voor de politie, doorgaans gebruikt wanneer deze wordt ingezet om andere ambtenaren of een deurwaarder bij te staan in de uitoefening van hun wettelijke taak bij onwillige burgers.
Stille
Undercover politieagent; politieagent in burgerkleding.
Tennisbal
Motorrijdende agent (Vanwege de felle jassen).
Tuut
(Utrechts) Ook: knoltuut, bereden politie, agent te paard.[bron?]
Veldwachter
Politieagent op het platte land.
Wout
Vooral gebruikt in het zuidoosten van Nederland, voornamelijk in Noord-Brabant. Tevens in gebruik in de regio Den Haag en de kop van Overijssel.
Woutainbike
Een politieagent op een mountainbike.[bron?]
Zilverkno(o)pken(s)
(Vlaams)
Zwaantje
(Vlaams) Motoragent, van de Wegpolitie (Federale Politie, vroeger Rijkswacht) door hun opzwaaiende Kledij

Duits[bewerken]

Polente
Bulle
oorspr. van Ned. 'bol' dat wil zeggen 'knappe kop', later ongunstig[10]

Engels[bewerken]

Cop(per)
van het Engelse werkwoord to cop, dat "oppakken" of "arresteren" betekent[11]. ook afkorting van "Constable On Patrol"
Bobby
genoemd naar Sir Robert Peel (roepnaam Bob), die als de stichter van de moderne Britse politie geldt. Dit is beslist geen scheldnaam. Ook het ouderwetsere Peeler wordt nog wel gebruikt. Dit geldt met name voor de Londense politie met de bekende helmen.
The Fuzz
The Met
Afkorting van Metropolitan Police, het Londense politiekorps.
Ol' Bill
Pig
Varken
5-0 (spreek uit "five-oh")
naar de politieserie Hawaii Five-O; alternatieve schrijfwijzen: 50, 5O, 5-O. Hawaii is de 50e staat van de VS.
Peeler
genoemd naar Sir Robert Peel.

Frans[bewerken]

Panier à Salade.
Combi
Flic
wellicht verwant met het Duitse Fliege, dat snor betekent[12]; anderen beweren dat het een acroniem is voor Federation Légale des Idiots Casqués, maar dit zou een backroniem kunnen zijn; zie o.a. fr:flic.
Poulet
lett. "kip"
Keuf[12]
Verlan van Flic

Noten[bewerken]

  1. [1]
  2. Jos van den Berkmortel, Over “blauwe meetbuisjes”,. “de sporen vernietigingsdienst” en andere wezens. Een onderzoek naar verschillen in operationele cultuur tussen politie, brandweer en geneeskundige hulpverleners in Den Haag, commandeursscriptie. Omgekeerd spreekt de politie over de brandweer als de 'sporenvernietigingsdienst'.
  3. [2], [3], 3e couplet, in context met 'motorwoute', 'scotoe', 'wieli'), tekst: '180 CC' rapgroep DHC
  4. Het mooiste Amsterdamse woord, Paul Arnoldussen in Het Parool, 15 april 2006
  5. F. A. Stoett, Nederlandsche spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden, 4e druk, W.J. Thieme & Cie, Zutphen, 1923-1925
  6. Veiligheidsorganisatie bij Play-off wedstrijden in 2006, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 2006
  7. Ontruimingen amsterdam 27 juni, Indymedia, 27 juni 2006
  8. Het Surinaams-Nederlands in Nederland Leonie Cornips, 2005 (Meertens Instituut) en referenties daarin
  9. Klein Bargoens Woordenboek, M. Feenstra
  10. (de) zie Duitse wikipedia
  11. (en) Cop Talk op Urban Legends Reference Pages (snopes.com)
  12. a b (fr) Flic op de Franse wiktionary