Robert Peel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sir
Robert Peel
5 februari 17882 juli 1850
Robert Peel Portrait.jpg
Premier van het Verenigd Koninkrijk
Periode 1834-1835
Voorganger William Lamb
Opvolger William Lamb
Premier van het Verenigd Koninkrijk
Periode 1841-1846
Voorganger William Lamb
Opvolger Lord John Russell

Sir Robert Peel (5 februari 17882 juli 1850) was de premier van het Verenigd Koninkrijk van december 1834 tot april 1835, en daarna opnieuw van juni 1841 tot 29 juni 1846. Zijn vader was Robert Peel senior, een industrieel en ook lid van het parlement.

Peel jr. werd geboren in Bury, Engeland, en ging al op de leeftijd van 21 de politiek in als MP voor het Ierse gewest Cashel City in Tipperary. Met maar 24 stemgerechtigden in het gebied werd hij zonder tegenstand gekozen. Zijn sponsor voor de verkiezingen was (naast zijn vader) Arthur Wellesley, die later Hertog van Wellington werd. Peels politieke carrière liep de 25 jaar erop sterk samen met die van Wellesley.

Hij had een serie posities in de verschillende kabinetten van die tijd, en kreeg ook twee keer een ander gewest, eerst Chippenham, en daarna werd hij MP voor de Oxford University in 1817. Men voorzag een grote politieke carrière voor hem, en hij werd minister van Binnenlandse Zaken in 1822. Hij voerde een aantal belangrijke veranderingen door in het Britse rechtssysteem. Hij werd de tweede man in de Tory partij toen de Hertog van Wellington, een levenslange medestander, premier werd.

Het streven naar meer rechten voor de katholieken in Engeland kreeg in deze tijd onder de bevolking steeds grotere aanhang, resulterend in de zogenaamde Catholic Relief Act (1829). Als parlementslid voor Oxford, een kiesdistrict met veel anglicaanse geestelijken onder de stemgerechtigden, voelde Peel zich geroepen zijn functie als MP neer te leggen. Hij werd echter direct hierna gekozen tot vertegenwoordiger voor het district Westbury, en behield hierdoor zijn ministerspost in het kabinet (hij bleef minister van Binnenlandse Zaken tot 1827 en was het wederom van 1828 tot 1830).

Het was in deze tijd dat hij de organisatie van de stedelijke politie van Londen, Metropolitan Police (met als thuisbasis Scotland Yard), onder handen nam. Hierdoor is hij nog steeds bekend, de onofficiële term voor een politieagent in Groot-Brittannië (vooral in Londen) is een bobbie, het koosnaampje voor Robert. De oudere term hiervoor, peelers, is ook van zijn naam afgeleid. En hoewel zijn reorganisatie niet populair was, bleek hij erg succesvol in het terugbrengen van delicten in Londen, en in 1835 kregen alle steden in het Verenigd Koninkrijk richtlijnen voor het opzetten van hun eigen politiekorps.

De lagere klassen in Engeland in die tijd wilden hervorming, en katholieke emancipatie was een van de manieren. In 1830 kwam de oppositiepartij (Whigs) aan de macht, en de jaren erop brachten veel veranderingen. Toen het uiteindelijk weer wat kalm was nodigde de koning van Engeland, George IV, de Tories weer uit om een kabinet samen te stellen ter opvolging van het kabinet van Earl Grey en Viscount Melbourne in 1834. Peel werd uitgekozen als premier. Ook werd hij Chancellor of the Exchequer (minister van Financiën).

Dit nieuwe kabinet was een minderheidsregering, en had de steun nodig van de Whigs voor hun bestaansrecht. Als zijn intentieverklaring gaf Peel in 1835 het Tamworth manifesto uit, en dit wordt gezien als het document waarop de Tories de Conservatieve Partij werden. In het document wordt aangegeven dat de conservatieven enige hervorming zouden ondersteunen, maar de Whigs vormden een alliantie die het kabinet op verschillende manieren tegenwerkte. Uiteindelijk trad het kabinet-Peel af uit pure frustratie, en de Whigs kwamen opnieuw aan de macht met Lord Melbourne aan het stuur.

Peel kreeg in mei 1839 opnieuw de kans om een kabinet samen te stellen, dit keer van de nieuwe monarch, koningin Victoria. Maar ook dit zou een minderheidsregering worden, en Victoria had veel contact met de Whigs, en had hen op hoge plaatsen in haar huishouden benoemd. Zij weigerde, ook na aandringen van de Hertog van Wellington, sommigen van hen te vervangen door hun conservatieve collega's zoals Peel had gevraagd. Dit mondde uit in de zg. Bedchamber Crisis. De Whigs kwamen opnieuw aan de macht.

Peel kreeg uiteindelijk de kans om een meerderheidskabinet samen te stellen na de verkiezingen van juli 1841. Zijn belofte voor "enige" hervormingen hield hij, en bracht zijn tweede belangrijke document uit, de Factory Acts. Hierin zette hij een limiet op het aantal uren dat kinderen en vrouwen in een fabriek konden werken, en bepaalde een soort basis veiligheidsstandaard voor machines. Dit was een voortzetting van zijn vaders werk als MP. Peel sr. was bekend door zijn hervormingen van de werkomgeving gedurende de eerste helft van de 19e eeuw.

Tijdens de Grote Hongersnood had Peel in eerste instantie niet door hoe groot het probleem was. Maar toen de omvang duidelijk werd, trok hij de Graanwetten (Corn Laws) in en ging tégen de landeigenaren in. Deze wet ondersteunde landbouwinkomsten door graanimport te limiteren. Door deze wet in te trekken, ging hij radicaal in tegen het Tory-protectionisme. Hij hoopte meer eten vrij te maken voor de Ierse bevolking. Hoewel hij wist dat dit het einde kon betekenen van zijn kabinet besloot hij uit humanitaire redenen dit te doen. Zijn eigen partij ondersteunde deze beslissing niet, maar de motie werd goedgekeurd met de steun van de Whig partij. De daaropvolgende motie werd direct afgewezen en Peel trad af als premier. De intrekking van de wet heeft weinig gedaan voor het Ierse volk.

Peel behield een harde kern supporters die bekendstonden als Peelites, en hij werd benaderd voor een positie door de Whig/Radikalen coalitie. Maar hij stond op zijn conservatieve principes en weigerde. Toch bleef hij invloedrijk op verschillende belangrijke punten, waaronder de vooruitgang van de Britse vrije handel met de intrekking van de Navigation Acts.

Peel werd van zijn paard gegooid terwijl hij Constitution Hill in Londen opreed op 29 juni 1850, het paard viel bovenop hem. Peel stierf drie dagen later op 62-jarige leeftijd aan zijn verwondingen. Zijn Peelite opvolgers, onder leiding van de Earl of Aberdeen en William Gladstone, richtten daarna samen met de Whigs de Britse Liberale Partij op.