Lijstverbinding

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Samenvoegen van Iemand vindt dat de tekst van kartel (politiek) in dit artikel ingevoegd zou moeten worden, of dat er een duidelijkere afbakening tussen beide artikelen dient te worden gemaakt. Als de tekst wordt ingevoegd, dient dat artikel een redirect te worden (hier melden).
Samenvoegen van Iemand vindt dat de tekst van kartellijst in dit artikel ingevoegd zou moeten worden, of dat er een duidelijkere afbakening tussen beide artikelen dient te worden gemaakt. Als de tekst wordt ingevoegd, dient dat artikel een redirect te worden (hier melden).

Een lijstverbinding (of lijstencombinatie) is in Nederland een samenwerking die politieke partijen de mogelijkheid biedt hun kansen op een restzetel te vergroten. Bij de verdeling van de restzetels worden de partijen die onderling hun kandidatenlijsten verbonden hebben als één partij beschouwd.

Bij een lijstverbinding zijn de partijen samen zo in staat meer restzetels binnen te halen dan zonder lijstverbinding. Wie van de deelnemende partijen binnen de lijstverbinding de extra restzetel(s) krijgt is afhankelijk van de uitslag. Van de regeling wordt gebruikgemaakt door partijen die zich min of meer verwant met elkaar voelen, zoals ChristenUnie en SGP. Op Europees of plaatselijk niveau ligt dit echter vaak compleet anders.

De mogelijkheid tot een lijstverbinding wordt geboden in de Nederlandse Kieswet, in het artikel I 10 e.v.

In België bestaat lijstverbinding ook, maar wordt het vooral toegepast bij de provincieraadsverkiezingen. Lijsten uit verschillende provinciedistricten kunnen zich binnen één provincie met elkaar verbinden om meer kans te maken op restzetels. In de praktijk zijn dat altijd lijsten van dezelfde partij: de CD&V-lijst voor het provinciedistrict Antwerpen die zich verbindt met de CD&V-lijst voor het provinciedistrict Boom, bijvoorbeeld.

Binnen de voormalige provincie Brabant bestaat lijstverbinding voorlopig ook nog bij de Kamerverkiezingen tussen de kieskringen Leuven, Waals-Brabant en Brussel-Halle-Vilvoorde. Die mogelijkheid wordt echter afgeschaft zodra het BHV-akkoord uit de zesde staatshervorming in werking is getreden.

Er is wel één bijzonder geval dat erg lijkt op het Nederlandse systeem: voor de verkiezingen voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kunnen lijsten van eenzelfde taalgroep zich aan elkaar verbinden, hoewel de kieskring hier het grondgebied van alle negentien Brusselse gemeenten bestrijkt. In de praktijk werd van dit systeem gebruikgemaakt door de Vlaamse partijen in de hoogdagen van het Vlaams Blok om te vermijden dat die partij in Brussel de absolute meerderheid van de zetels zou behalen bij de Brusselse Vlamingen en zo Brussel in de praktijk onbestuurbaar zou maken.

In België zijn er wel kartels, maar die gaan veel verder: twee of meer partijen besluiten onder één lijst naar de kiezer te trekken alsof ze slechts één partij waren. Op gemeentelijk vlak komt dat zéér vaak voor; op nationaal vlak waren er in het verleden kartels tussen sp.a en spirit, een partij die later is opgegaan in Groen; tussen VLD en Vivant, ondertussen beide gefuseerd tot Open Vld; en vooral het beroemde Valentijnskartel tussen CD&V en N-VA, twee partijen die vandaag hun eigen weg gaan.