Mechanisme van Antikythera

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Afbeelding hoe het complete mechanisme er mogelijk uitgezien heeft

Het Mechanisme van Antikythera (ca. 150 - 100 v. Chr.) is een bronzen mechanisme, dat in 1901 uit een gezonken schip werd opgedoken, in de buurt van het Griekse eiland Antikythera. Mogelijk werd het apparaat gebruikt als hulpmiddel in de astronomie of misschien zelfs wel voor de navigatie op zee, zoals ons modern kompas.

[bewerk] Werking

Het uit de eerste of tweede eeuw voor Chr. stammende mechanisme bestaat uit verschillende lagen gegraveerde platen en tandwielen. Het mechanisme gaf informatie over de stand van de zon, de maan en de vier toen bekende planeten. Een maanwijzer gaf de maanfasen weer, een andere wijzer gaf informatie over de opkomst en de ondergang van de voornaamste heldere sterren. Het was zo geavanceerd dat een datum ingevoerd kon worden d.m.v. van een aantal draaischijven waarna de gewenste informatie op de wijzerplaten getoond werd.

Centrale tandwiel

Deel van mechanisme

Naar schatting bestond het mechanisme uit circa 38 individuele tandwielen, waarvan slechts een deel gevonden is. Voor het bepalen en reconstrueren van de werking hebben wetenschappers dan ook aannames over de complexiteit moeten maken. Desondanks staat vast dat het Mechanisme van Antikythera gedurende meer dan 1200 jaar het meest complexe navigatieinstrument was dat geproduceerd is. Latere modellen kenmerkten zich door een veel lagere complexiteit met circa 8 tandwielen.

[bewerk] Onderzoek

Helaas is veel van het mechanisme verloren geraakt en zijn de restanten, die in een museum in Athene te bezichtigen zijn, door corrosie zodanig aangetast dat het meer dan een eeuw heeft geduurd voordat het mechanisme goed doorgrond kon worden.

Het bedrijf X-Tek heeft in 2006 door middel van CT-scans een beter inzicht gekregen in het inwendige van het apparaat. In het tijdschrift Nature van 29 november 2006 werd beschreven hoe het mechanisme waarschijnlijk gewerkt heeft.^[1][2].

[bewerk] Herkomst

Het is onduidelijk waar het mechanisme vandaan komt. Mogelijk is het ontworpen door de sterrenkundige Posidonius (ca. 135 v.Chr. - 51 v. Chr.) die op Rhodos leefde. Ook Hipparchus (ca. 190 v.Chr. - 120 v.Chr.) zou wel eens de maker kunnen zijn. Ook hij leefde op Rhodos, wat in die tijd een vooraanstaand centrum voor sterrenkunde was. Ook Archimedes zou wel eens de maker kunnen zijn. Het geniale wiskundige brein van Archimedes is de oorzaak waarom men denkt dat het mechanisme wel eens van zijn hand zou kunnen zijn.