Middentoonstemming

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Middentoonstemming is een verzamelnaam voor stemmingen waarin gestreefd wordt naar natuurzuivere grote tertsen (5:4). Dat maakt een harmonie en cadensen mogelijk, waarin de verschillende toonsoorten verschillen van klankkleur.

Preferente vorm[bewerken]

De ideale vorm is de 1/4 komma-middentoonstemming, waarin 4 gestapelde kwinten (ook middentonen genoemd, vandaar de term) een natuurzuivere grote terts vormen.

  • Voorbeeld: C - G - D - A - E: wanneer reine kwinten worden gestapeld is de resulterende terts C-E te ruim. Music ClefF.svgMusic 4a0.svgMusic 4e1.svgMusic 4b1.svgMusic 4f2.svgMusic 4c3.svg

Door de kwinten iets kleiner te maken (niet 702 cents maar 696) komt men uit op de zuivere terts. In deze stemming worden 11 kwinten met 1/4 van een syntonische komma verkleind van 1,5 tot:

\sqrt[4]{5}=1{,}49535...

De resterende kwint is te groot, namelijk:

2^7/(\sqrt[4]{5})^{11}=1{,}531237

in plaats van 1,5. Dit komt overeen met een interval van 737,64 cents en is 35 cents groter dan een reine kwint. Deze kwint is onbruikbaar en wordt ook wel wolfskwint genoemd.

Alternatieve vormen[bewerken]

Andere voorkomende middentoonstemmingen zijn 1/5 en 1/6- komma middentoonstemming, waarin 11 kwinten resp. 1/5 en 1/6 syntonische komma zijn verkleind. Dit levert iets minder zuivere tertsen, maar komt de zuiverheid van de kwinten ten goede. De wolfskwint is dan kleiner (dus zuiverder, want minder fout) dan bij 1/4-middentoon, maar blijft onbruikbaar.

Zie ook[bewerken]