Obliquiteit
Obliquiteit of axiale variatie is een astronomische term en beschrijft de hellingshoek of inclinatie (Engels: tilt) van de equator ten opzichte van het omloopvlak, het vlak van de Aarde in de baan om de zon, de ecliptica. Een planeet met een rotatieas loodrecht op het omloopvlak heeft een axiale variatie van 0°. Een planeet die een rotatieas op het omloopvlak heeft, ongeveer zoals de planeet Uranus (98°), heeft een axiale variatie van 90°.
[bewerken] Aarde
De Aarde heeft op het moment een axiale variatie van 23,45°. Het gevolg van de obliquiteit is dat er op aarde seizoenen heersen: hoe groter de helling, des te groter het verschil tussen zomer en winter.
De hellingshoek is niet constant maar varieert met een periode van ongeveer 41.000 jaar. Het laatste maximum viel 10.700 jaar geleden en bedroeg 24,4°, het volgende minimum zal over 9800 jaar vallen en uitkomen op ongeveer 22,6°. Over de afgelopen 5 miljoen jaar schommelde de hoek tussen ongeveer 24,5° en 22,0°.
Het noordelijk halfrond kent een "zomer" tussen 21 maart en 21 september en een "winter" tussen 21 september en 21 maart. Het zuidelijk halfrond kent precies het omgekeerde. Als de inclinatie kleiner wordt zal de zon niet de Kreeftskeerkring (op 23,5° noorderbreedte) als hoogste punt op 21 juni kennen, maar een parallel dichter bij de evenaar. Bij een maximale obliquiteit, van 24,4°, zal de zon juist 1° dichter bij de polen kunnen komen.
De obliquiteit is, naast de precessie en de excentriciteit, een van de Milanković-parameters en is van invloed op het ontstaan van glacialen en interglacialen.
Gedurende het jaar is de aarde in dezelfde richting gekanteld, de aardas wijst steeds naar de Poolster. Over een periode van 26.000 jaar verandert de richting van de aardas, dit wordt precessie genoemd.
