Onderwijzer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek
Onderwijzeres met leerling
Een onderwijzer aan het werk in Laos.

Een onderwijzer of onderwijzeres is een persoon die kennis en technische bekwaamheid overdraagt aan leerlingen. In engere zin geeft een onderwijzer les in het basisonderwijs (vroeger lagere school), en een leraar of lerares of docent in het voortgezet onderwijs. Sekseneutrale termen die de laatste decennia opkwamen zijn leerkracht en onderwijsgevende. Verder wordt bijvoorbeeld in bepaalde sporten over een leraar gesproken, zoals bij kungfu. Ook in bepaalde religies hanteert men de term, zoals in het jodendom.

Onderwijsvormen[bewerken]

Nederland[bewerken]

Aantal docenten en verdeling naar geslacht[1]
Type Mannen Vrouwen Totaal
wo 58% 42% 16.500
hbo 52% 48% 13.500
mbo 51% 49% 37.000
vo 57% 43% 77.000
po 19% 81% 144.000

Om in Nederland onderwijs te mogen geven moet een pedagogische hoger beroepsonderwijs (hbo-)opleiding worden doorlopen, de zogenoemde pedagogische academie voor het basisonderwijs (pabo), of een lerarenopleiding voortgezet onderwijs (lvo) aan een Hogeschool. Zowel pabo als lvo duurt drie of vier jaar en leidt op tot "Bachelor of Education".

In het Nederlands voortgezet onderwijs bestaan twee graden bevoegdheden:

  1. Met een eerstegraads bevoegdheid kan men alle klassen van het voortgezet onderwijs of het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie lesgeven.
  2. Met een tweedegraads bevoegdheid kan men lesgeven in het vmbo-onderwijs en de onderbouw (klas 1 tot en met 3) van havo en vwo en aan cursisten in het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie.

De eerstegraads bevoegdheid is te behalen via een universitaire lerarenopleiding (ulo) of bij een (hbo-)lerarenopleiding, nadat de tweedegraads bevoegdheid behaald is.

Voor universitair docenten en hoogleraren is een onderwijsbevoegdheid niet verplicht.

Aanspreekvorm[bewerken]

Tot 1957 was het in Nederland verboden voor een getrouwde vrouw om als ambtenaar (waaronder ook als onderwijzeres) werkzaam te zijn, waardoor een lesgevende vrouw altijd juffrouw was. Tot heden is het gebruikelijk dat een onderwijzeres met "juffrouw" (of "juf") wordt aangesproken, zelfs als ze getrouwd is - het correctere "mevrouw" is niet gebruikelijk. De mannen worden vanouds aangesproken met "meester" (wat vooral op het platteland nog gebruikelijk is) en tegenwoordig meestal als "meneer". Sedert het einde van de 20e eeuw komt daarna vaak de voornaam ("Meneer Wim" en "Juf Anneke"), terwijl de docenten vanouds alleen met de achternaam bekend waren.

Op Aruba wordt de mannelijke onderwijzer "meneer" genoemd en de vrouwelijke onderwijzer wordt "juffrouw, juf of juffie" genoemd. Sommige leerlingen noemen de vrouwelijke onderwijzer een "jufferd".

Vlaanderen[bewerken]

In Vlaanderen wordt men onderwijzer(es) in het lager onderwijs na een driejarige opleiding "Bachelor in onderwijs: lager onderwijs". Om aan deze opleiding te beginnen, moet men in het bezit zijn van het diploma secundair onderwijs. De vroegere onderwijsopleiding ("normaalschool") werd bij de schaalvergroting in het hoger onderwijs ondergebracht bij de grotere hogescholen.
Onderwijzer is de aanduiding voor een leraar op een basisschool of lagere school. De onderwijzer wordt door de leerlingen over het algemeen meester of juf(frouw) genoemd. De leiding van een basisschool is in handen van de hoofdonderwijzer, nu meestal aangesproken met de titel directeur.

De lesgevers in het secundair onderwijs zijn leraren (of leraressen). Over het algemeen worden ze aangesproken met "meneer" of "mevrouw". Je kan leraar worden na een driejarige opleiding "bachelor in onderwijs: secundair onderwijs". Men kan ook lesgeven indien men bovenop een opleiding (bachelor, master of secundair onderwijs met nuttige ervaring) een "bewijs van pedagogische bekwaamheid (BPB)" behaalt. Dit kan onder andere door het volgen van een GPB-opleiding (getuigschrift Pedagogische Bekwaamheid)

Tijdsbesteding[bewerken]

Bij een docent is niet meer te spreken van een 36- of 40-urige werkweek. Bij een aanstelling van 1,0 fte heeft de docent een normjaartaak van 1659 uur. Deze normjaartaak levert verdeeld over 40 werkweken een werktijd van 41,5 uur per week op.

Globaal is de verdeling als volgt:

  • 930 contacturen (daadwerkelijk voor de klas staan)
  • 314 groepsgebonden taken (lesvoorbereiding, nakijken, spreekuur)
  • 249 uur niet-groepsgebonden taken (MR, OR, vergaderingen enz.)
  • 166 deskundigheidsbevordering (cursus, beursbezoek, vakverdieping)
Basisonderwijs Vo (onderbouw) Vo (bovenbouw)
Nederland 930 868 843
Vlaanderen 840 698 833
Duitsland 783 709 695

Bekende onderwijzers en onderwijzeressen[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Onderwijzer.
Wikibooks Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Onderwijzer.
Bronnen, noten en/of referenties