Portret van Giovanni Arnolfini en zijn vrouw

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Portret van Giovanni Arnolfini en zijn vrouw, geschilderd in 1434 door Jan van Eyck.

Het beroemde schilderij Portret van Giovanni Arnolfini en zijn vrouw van Jan van Eyck is met olieverf op eikenhouten paneel geschilderd. Lange tijd werd gedacht dat de afgebeelde personen Giovanni di Arrigo Arnolfini en zijn vrouw waren, maar omdat die volgens onlangs ontdekte Rijselse archieven pas in 1447 trouwden, wordt nu algemeen aangenomen dat het om Giovanni di Nicolao Arnolfini en zijn verloofde gaat, waarschijnlijk in hun woning in Brugge. Het schilderij bevindt zich in de National Gallery in Londen, dat het aankocht in 1842.

Details[bewerken]

Johannes de eyck fuit hic, 1434.

In dit schilderij valt op het eerste gezicht niets bijzonders te zien, maar als men goed kijkt, ziet men dat Van Eyck er symbolen in verwerkte die volgens de kunstgeleerde Erwin Panofsky duidelijk op een sacrament wijzen. Op de achtergrond is een ronde spiegel te zien, maar de weerspiegeling toont niet alleen de twee personen zelf, maar ook drie andere mensen op de achtergrond. Dit zijn waarschijnlijk Van Eyck (ook wordt dit duidelijk doordat boven de spiegel staat "Johannes de eyck fuit hic", Van Eyck was hier) en een vriend van Arnolfini en zijn jonge vrouw, wellicht de getuigen bij het huwelijk. Ook is rond deze spiegel de lijdensgeschiedenis te zien.

De kroonluchter heeft maar één kaars die brandt op klaarlichte dag, en dat kan betekenen dat Christus hier al weet van heeft: het is het symbool van zijn oog. Arnolfini en zijn 'vrouw' staan naast elkaar en men denkt (doordat ze elkaars hand vasthouden en Arnolfini zijn hand opgestoken houdt, als teken van echtelijke trouw) dat zij aan het trouwen zijn. Het hondje dat ervoor staat symboliseert trouw. De uitgetrokken schoenen wijzen erop dat ze op gewijde grond staan, die niet bevuild mag worden.

Hoewel de huiselijke woning volkomen echt aandoet, is deze toch vol van verhulde symbolen die de nadruk leggen op het sacrament van het huwelijk. Ook (al weet men dat niet helemaal zeker) is de spiegel rond, en met de lijdensgeschiedenis in de rand met uitsteeksels, en de balken die in perspectief allemaal weglopen van de spiegel (ook de bedrand enzovoorts) wijzen erop dat de spiegel het middelpunt is van het schilderij, en waarschijnlijk dus de zon voorstelt (God). Hier is het net zo verwerkt als in het fresco Het laatste avondmaal van Leonardo Da Vinci. De buik van de vrouw zou niet dik zijn omdat ze zwanger is, wat vaak gedacht wordt, maar omdat het in die tijd mode was om dik te zijn, wat aangaf dat je genoeg te eten had, en dus rijk was.

Na de ontdekking van de veel latere huwelijksdatum voor het koppel waarvan men aannam dat ze hierop afgebeeld waren, werden een aantal afgebeelde items op het schilderij ook gereïnterpreteerd. Zo wordt de sinaasappel niet langer gezien als een symbool van vruchtbaarheid, maar als een bewijs van grote rijkdom.

Anekdotes in verband met het schilderij[bewerken]

  • Na de slag bij Vitoria in 1813, trachtte Joseph Bonaparte met zo veel mogelijk kostbaarheden uit Spanje te ontsnappen. Zijn koets met waardevolle schilderijen werd door Britse soldaten omsingeld en geplunderd. Waarschijnlijk geraakte het Portret van Arnolfini op die manier in handen van de Britse kolonel James Hay, die het in 1816 aan de Prins-Regent, de latere George IV van het Verenigd Koninkrijk schonk. De prins bezorgde het geschenk twee jaar later terug aan Hay, die het in 1842 voor 600 pond aan de National Gallery verkocht.