Scheepsramp

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Een scheepsramp is een groot ongeluk, waarbij tenminste 1 schip betrokken is.

Volgens de Raad voor de Scheepvaart is een scheepsramp:

"Een voorval, overkomen aan een schip, ten gevolge waarvan schade van betekenis aan dat schip of zaken aan boord daarvan, of letsel aan een of meer van de opvarenden, of schade aan een ander schip of de zaken aan boord daarvan, dan wel letsel aan een of meer van de opvarenden daarvan is veroorzaakt."

Bovenstaande definitie houdt in dat bij een ongeluk aan boord van een schip waarbij slechts een persoon ernstig letsel oploopt, ook sprake is van een scheepsramp.

De meest besproken en beroemde scheepsramp is zonder twijfel de ondergang van de Titanic. Naar aantal slachtoffers had van de tien ergste scheepsrampen slechts één niet plaats tijdens of als gevolg van een oorlog. Veel rampen binnen de civiele scheepvaart zijn milieurampen, veroorzaakt door tankers die hun lading verliezen na beschadiging door aanvaringen of het scheuren van de romp ten gevolge van slecht weer.

In de civiele scheepvaart zijn de meeste rampen het gevolg van menselijk falen. Daartoe behoren o.a.:

• stuur- en navigatiefouten
• gebrekkige communicatie onder de bemanning en tussen schepen (vaak veroorzaakt door taalverschillen van internationaal samengestelde bemanningen)
• alcoholgebruik
• (over)vermoeidheid
• blind vertrouwen op de automatische piloot

In mindere - maar niet te overziene - mate spelen weersomstandigheden een rol. Meestal worden rampen veroorzaakt door een combinatie van factoren. Een slechtgebouwd schip, bemand door onbekwaam personeel in slecht weer, is een levensgevaarlijke cocktail.

Rampen, vooral met tankers, worden vaak verergerd doordat de lading in zee terecht komt. Daarom wordt nu gepleit om dit soort schepen dubbelwandig uit te voeren.

[bewerk] De scheepsrampen met de ernstigste gevolgen voor het milieu

datum	schip	vlag	locatie
18 maart 1967	Torrey Canyon	Liberiaans	kust voor Cornwall	De tanker vaart na een stuurfout op een rif (het Seven Stones reef) en breekt. 119.000 ton ruwe aardolie uit Koeweit stroomt in de zee. 180 kilometer kust van Cornwall en 80 kilometer van de Franse kust raken vervuild. De oplosmiddelen die werden ingezet bij het opruimen veroorzaken nog grotere milieuschade.
9 augustus 1974	Metula	Nederlands	Magellaanstraat (Chili)	Nadat het schip aan de grond is gelopen, vervuilt 53.000 ton ruwe olie de stranden van Vuureiland. 40.000 pinguïns komen om.
12 mei 1976	Urquillo	Spaans	A Coruña	Tanker belandt op de rotsen voor de ingang van de haven. 100.000 ton petroleum verspreidt zich over de kust.
16 maart 1978	Amoco Cadiz	Liberiaans	Voor de kust van Bretagne	De tanker zinkt en de inhoud van de tanks, 230.000 ton ruwe olie, loopt in zee. De Bretonse kust raakt ernstig vervuild. Duizenden zeevogels komen om.
24 maart 1989	Exxon Valdez	Amerikaans	In het Nauw van Prins William (Alaska)	De tanker loopt vast. 45.000 ton ruwe olie komt terecht op de kust van Alaska en maakt veel slachtoffers onder zeevogels, robben en otters. De ernstigste ecologische ramp uit de Amerikaanse geschiedenis.
3 december 1992	Aegean Sea	Grieks	A Coruña	Tanker breekt bij het binnenvaren van de haven van de Spaanse stad. 70.000 ton olie vervuilt 200 kilometer kust van Galicië.
5 januari 1993	Braer	Liberiaans	Ten zuiden van de Shetlandeilanden	De tanker strandt met 84.000 aardolie op weg van Noorwegen naar Canada. Door dagenlange storm wordt de olie verdund en ontsnapt het gebied aan een ecologische catastrofe.
16 februari 1996	Sea Empress	Liberiaans	Kust van Zuid-Wales	De tanker zinkt en de lading van 147.000 ton ruwe olie vervuilt 300 kilometer eilandkust van de vogelreservaten Skomer en Skokholm.
13 december 1999	Erika	Maltees	Zuidkust Bretagne	De tanker breekt tijdens slecht weer in een belangrijk visvangstgebied. 30.000 ton dieselolie maakt 300.000 slachtoffers onder zeevogels. De zeeduiker wordt in het gebied met uitsterven bedreigd.

[bewerk] De ergste scheepsrampen naar aantallen slachtoffers

Hoewel de ramp met de Titanic één van de ergste scheepsrampen ooit was, valt het dodental (1517) in het niet bij de slachtoffers die vielen aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Doelgerichte bombardementen met jachtvliegtuigen en torpedo's uit onderzeeërs maakten in korte tijd tienduizenden slachtoffers, niet alleen onder troepen, maar ook onder de grote scharen vluchtelingen.

Het officiële dodental verschilt vaak van de conclusies die door anderen, zoals de media, worden getrokken. Hierdoor kunnen - soms grote - verschillen ontstaan. Veel overheden hebben er belang bij een lager getal op te geven terwijl sensatiekranten het aantal slachtoffers vaak bewust te hoog inschatten.

datum	schip	vlag	locatie	slachtoffers
30 januari 1945	Wilhelm Gustloff	Duits	43 km. ten noorden van Leba (tegenwoordig Polen)	ca. 7400	Het Duitse stoomschip met o.a. geëvacueerde Duitse troepen wordt getorpedeerd door de Russische S-13.
16 april 1945	Goya	Duits	Kap Rozewie (Rixhöft, tegenwoordig Polen)	ca. 6600	Het Duitse stoomschip met vluchtende troepen en havenarbeiders uit Danzig wordt getorpedeerd door de Russische onderzeeër L-3 in de Oostzee
3 december 1948	onbekend schip	Chinees	In de Gele Zee ter hoogte van Yingkou (China)	ca. 6000	Aan boord van het schip met soldaten uit de Chinese regio Mantsoerije vindt een explosie plaats die het hele schip vernietigt. Alle opvarenden komen om het leven.
18 september 1944	Junyo Maru	Japans	voor de kust van Sumatra	5620	Het Japanse stoomschip wordt getorpedeerd door de Britse onderzeeër Tradewind. Aan boord zijn 2300 Nederlandse, Britse, Amerikaanse en Australische krijgsgevangenen en 4200 Javaanse slaven.
29 juni 1944	Toyama Maru	Japans	richting Okinawa (Japan)	ca. 5400	Van de meer dan 6000 manschappen van de Japanse 44ste gemengde brigade overleefden slechts ca. 600 man de aanval met torpedo's door de Amerikaanse onderzeeër USS Sturgeon.
3 mei 1945	Cap Arcona	Duits	Neustadt in Holstein (Duitsland)	> 5000	Duits stoomschip met aan boord tenminste 2300 overlevenden van concentratiekampen wordt door Hawker Typhoon jachtbommenwerpers van de Britse Royal Air Force tot zinken gebracht.
3 december 1948	Kiangya	Chinees	Omgeving van Sjanghai (China)	ca. 3500	Chinees stoomschip met vluchtelingen van de Chinese burgeroorlog loopt op een mijn en zinkt.
10 februari 1945	General von Steuben	Duits	voor de kust van Pommeren (tegenwoordig Polen), ter hoogte van Stolpmünde	ca. 3100	Dezelfde onderzeeër die tien dagen eerder de Wilhelm Gustloff tot zinken bracht, torpedeert het Duitse stoomschip met gewonde en vluchtende Duitse soldaten
17 juni 1940	Lancastria	Brits	Franse Atlantische kust ter hoogte van St. Nazaire	ca. 3000	Brits schip met aan boord een onbekend aantal manschappen en Franse vluchtelingen, wordt door de Luftwaffe gebombardeerd en zinkt. Het dodental is een schatting. Pas in 2040 zal het officiële rapport worden vrijgegeven.
21 dec 1987	Doña Paz	Filipijns	Straat van Tablas (Filipijnen)	> 3000	De veerboot zinkt na te zijn geramd door de olietanker Vector. De boot was zo overladen met passagiers dat de schattingen oplopen tot 4341 doden.
7 mei 1915	Lusitania	Brits	Ierse Zee	+/- 1200	Op 7 mei 1915 werd het schip tijdens een reis van New York City naar Liverpool door de Duitsers tot zinken gebracht. Door deze aanval werden de Verenigde Staten de Eerste Wereldoorlog in getrokken.

[bewerk] De ergste rampen met veerboten

Veerboten in Europa zijn relatief veilig. Toch verongelukte op 6 maart 1987 de Herald of Free Enterprise bij de overtocht van Zeebrugge naar Dover. Er was daarbij niet één oorzaak aan te wijzen. Alcoholgebruik door de bemanning, slechte communicatie, te snel varen door tijdsdruk en gebrekkige of ontbrekende waarschuwingssystemen leidden er toe dat het schip water kon maken, nadat de boegdeur niet correct was gesloten.

In veel landen in de Derde Wereld speelt overbelading een rol. Door falend toezicht gaan veel meer mensen aan boord dan veilig is. Soms leidt dat tot de ramp zelf, vaak verergeren de gevolgen door een tekort aan reddingsmiddelen. De meeste menselijke slachtoffers van scheepsrampen vallen tijdens oorlogshandelingen. In dit overzicht zijn deze rampen niet opgenomen.

datum	schip	land/zee	slachtoffers
21 december 1987	Doña Paz	Filipijnen	> 3000	Olietanker Vector ramt de Doña Paz midscheeps aan bakboordzijde. De lading van de Vector, 1400 ton brandstoffen, vat vlam en explodeert, waarna de veerboot zinkt. Het aantal slachtoffers wordt geschat op tenminste 3000, maar zou in werkelijkheid tot 4400 kunnen belopen. De passagierslijst vermeldde slechts 1586 namen.
26 september 2003	Joola	Gambia	1863 of meer	Met meer dan 1800 passagiers aan boord, kapseist het op slechts 600 opvarenden gebouwde schip. Veiligheidsvoorschriften waren ernstig veronachtzaamd.
17 februari 1992	Neptune	Haïti	>1200	Aan boord van het schip bevinden zich zowel lading als een onbekend aantal passagiers. Als het slagzij maakt breekt paniek uit. Nog voor de ferry zinkt overlijdt al een aantal mensen na onder de voet te zijn gelopen.
2 februari 2006	Al Salaam Boccacio 98	Rode Zee	1018	Vermoedelijk is kort na het vertrek brand uitgebroken in de machinekamer. De bemanning besluit door te varen. Mogelijk is tijdens het blussen het autodek onder water komen te staan. Drie uur later maakt het schip slagzij en zinkt.
22 april 1980	Don Juan	Filipijnen	>1000	Zeven jaar voor - en op slechts 40 mijl van - de ramp met de Doña Paz, zinkt de Don Juan na een aanvaring met olietanker Tacloban City. De kapitein van de ferry wordt alcoholmisbruik en onachtzaamheid verweten. Het schip is gebouwd voor 810 passagiers, maar is overladen met ca. 1350 mensen.
28 september 1994	Estonia	Oostzee	852	Het schip maakt water in zwaar weer nadat vermoedelijk de boegklep is afgebroken en maakt slagzij. Binnen een half uur is het gezonken. Hoewel hulp snel ter plaatse is, verdrinken veel passagiers die verrast worden door de snelle ondergang. De koude zee maakt veel slachtoffers door onderkoeling.
25 mei 1986	Samia	Bangladesh	>600	Tijdens een storm slaat de ferry om met bijna twee keer zoveel passagiers aan boord als was toegelaten.
27 januari 1981	Tampomas II	Indonesië	>600	Na een brand aan boord zinkt de ferry die niet was voorzien van toerijkende blus- en reddingsmiddelen.
21 mei 1996	Bukoba	Victoriameer, Tanzania	549
30 december 2006	Senopati Nusantara	Javazee, Indonesië	400-500	In zwaar weer maakt de ferry slagzij en zinkt. Door de omstandigheden duurt het meer dan twee dagen tot de laatste overlevenden zijn gered. De meeste opvarenden zijn dan reeds omgekomen, tijdens de ondergang van het schip of wachtend op redding.