Naar inhoud springen

Verbintenissenrecht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Verbintenissenrecht is een deelgebied van het burgerlijk recht. Het houdt zich bezig met de verbintenissen. Een verbintenis is het gevolg van een eenzijdige of tweezijdige rechtshandeling of van een feitelijke handeling (zoals een onrechtmatige daad) tussen rechtssubjecten. Het klassieke verbintenissenrecht is in Nederland en in België geregeld in het Burgerlijk Wetboek.

Het kan gaan om een verbintenis uit de wet, een verbintenis uit overeenkomst of een natuurlijke verbintenis. Tot de verbintenissen uit de wet behoren die welke voortvloeien uit een onrechtmatige daad. Voorbeelden van overeenkomsten zijn: koopovereenkomst, huurovereenkomst, arbeidsovereenkomst.

Boek 6 van het Nederlandse Burgerlijk Wetboek[1] vormt het algemene gedeelte van het verbintenissenrecht. Indeling:

  • Titel 1. Verbintenissen in het algemeen, met onder meer:
  • Titel 2. Overgang van vorderingen en schulden en afstand van vorderingen
  • Titel 3. Onrechtmatige daad
  • Titel 4. Verbintenissen uit andere bron dan onrechtmatige daad of overeenkomst
  • Titel 5. Overeenkomsten in het algemeen
Rechtsfeitenschema Nederlands privaat- en publiekrecht
Feiten (gebeurtenissen, omstandigheden, handelingen, tijdsverlopen)
Rechtsfeiten
(gebeurtenissen, omstandigheden, handelingen, tijdsverlopen met rechtsgevolg)
Blote feiten

(gebeurte­nissen, omstandig­heden, menselijke hande­lingen, tijds­verlopen zonder rechts­gevolg)
Menselijke handelingen met rechtsgevolg Blote rechtsfeiten

(feiten met rechts­gevolg, zijnde
geen menselijke hande­lingen)

verjaring overlijden geboorte naburigheid
Rechtshandelingen

(menselijke handelingen met beoogd rechtsgevolg)
Feitelijke handelingen

(menselijke handelingen met niet-beoogd rechtsgevolg)
Eenzijdige rechtshandelingen Meerzijdige rechtshandelingen Onrechtmatige daad

veroorzaken ongeluk, gevaarzetting

en/of

Strafbaar feit

moord, doodslag, diefstal
Rechtmatige daad

zaakwaar­neming, ongerecht­vaardigde verrijking, onverschul­digde betaling
Eenzijdige privaatrechtelijke rechtshandeling Eenzijdige publiek­rechtelijke rechts­handeling

wetgeving besluit met algemene strekking, beschikking, vonnis
Meerzijdige privaatrechtelijke rechtshandeling Meerzijdige publiek­rechtelijke rechts­handeling

afspraak tussen overheids­organen
Gerichte eenzijdige privaat­rechtelijke rechts­handeling

aanbod, aanvaarding, opzegging arbeids­overeen­komst
Ongerichte eenzijdige privaat­rechtelijke rechts­handeling

wilsbe­schikking, verwerping/ aanvaarding erfenis
Privaatrechtelijke overeenkomsten Overige privaat­rechtelijke meer­zijdige rechts­hande­lingen
Verbintenisscheppende (obligatoire) overeenkomst Goederen­rechtelijke overeen­komst

levering, cessie
Bevrijdende (liberatoire) overeen­komst

kwijt­schelding, afstand
Familie­rechte­lijke overeen­komst

huwelijks­voor­waarden
Overige overeen­komsten
Wederkerige overeen­komst

koop, huur
Eenzijdige overeen­komst

schenking, bewaarneming

Het Belgische verbintenissenrecht is opgenomen in boek 5 van het Burgerlijk Wetboek. Rechtshandelingen en rechtsfeiten die zich tot 1 januari 2023 hebben voorgedaan, bljiven onderworpen aan het oud Burgerlijk Wetboek, tenzij partij anders overeenkomen. De verschillen tussen de twee regimes zijn niet heel groot, aangezien het nieuwe recht vooral een codificatie is van ontwikkelingen die zich vanuit de rechtspraak hadden voorgedaan in het oude recht.[2]