Rechtsfeit

Een rechtsfeit is een feit waaraan het objectieve recht een rechtsgevolg koppelt, zoals het ontstaan van een subjectief recht. Het begrip rechtsfeit is geen wettelijk begrip, doch een begrip uit de rechtswetenschap, ook wel de doctrine genoemd.

Rechtsfeiten zijn onder te verdelen in blote rechtsfeiten, rechtshandelingen en feitelijke handelingen.

Rechtsfeitenschema Nederlands privaat- en publiekrecht
Feiten (gebeurtenissen, omstandigheden, handelingen, tijdsverlopen)
Rechtsfeiten (gebeurtenissen, omstandigheden, handelingen, tijdsverlopen met rechtsgevolg)														Blote feiten (gebeurte- nissen, omstandig- heden, menselijke hande- lingen, tijds- verlopen zonder rechts- gevolg)
Menselijke handelingen met rechtsgevolg													Blote rechtsfeiten (feiten met rechts- gevolg, zijnde geen menselijke hande- lingen) verjaring overlijden geboorte naburigheid
Rechtshandelingen (menselijke handelingen met beoogd rechtsgevolg)											Feitelijke handelingen (menselijke handelingen met niet-beoogd rechtsgevolg)
Eenzijdige rechtshandelingen			Meerzijdige rechtshandelingen								Onrechtmatige daad veroorzaken ongeluk, gevaarzetting en/of Strafbaar feit moord, doodslag, diefstal	Rechtmatige daad zaakwaar- neming, ongerecht- vaardigde verrijking, onverschul- digde betaling
Eenzijdige privaatrechtelijke rechtshandeling		Eenzijdige publiek- rechtelijke rechts- handeling wetgeving besluit met algemene strekking, beschikking, vonnis	Meerzijdige privaatrechtelijke rechtshandeling							Meerzijdige publiek- rechtelijke rechts- handeling afspraak tussen overheids- organen
Gerichte eenzijdige privaat- rechtelijke rechts- handeling aanbod, aanvaarding, opzegging arbeids- overeen- komst	Ongerichte eenzijdige privaat- rechtelijke rechts- handeling wilsbe- schikking, verwerping/ aanvaarding erfenis		Privaatrechtelijke overeenkomsten						Overige privaat- rechtelijke meer- zijdige rechts- hande- lingen
			Verbintenisscheppende obligatoire overeenkomst		Goederen rechtelijke overeen- komst levering, cessie	Bevrijdende liberatoire overeen- komst kwijt- schelding, afstand	Familie- rechte- lijke overeen- komst huwelijks- overeen- komst	Overige overeen- komsten
			Wederkerige overeen- komst koop, huur	Eenzijdige overeen- komst schenking

Blote rechtsfeiten

Een bloot rechtsfeit is geen feitelijke handeling maar levert wel een rechtsgevolg op. Bijvoorbeeld een overlijden, het bereiken van de 21-jarige leeftijd of het vallen van een appel van de boom op het ene erf op het erf van de buurman. Het objectieve recht koppelt daar rechtsgevolgen aan maar er is geen menselijke handeling bij betrokken. Het begrip bloot rechtsfeit is geen wettelijk begrip, doch een begrip uit de rechtswetenschap.

Rechtshandelingen

Een rechtshandeling beoogt een rechtsgevolg. Een rechtshandeling is dus gericht op het tot stand brengen van een rechtsgevolg. Het moet daarbij wel gaan om een rechtsgevolg dat het objectieve recht toestaat. Verder zal moeten zijn voldaan aan eventuele door het objectieve recht aan de betreffende rechtshandeling gestelde vereisten.

Rechtshandelingen zijn onder te verdelen in eenzijdige en meerzijdige rechtshandelingen. Bij eenzijdige rechtshandelingen kunnen er zowel meerdere partijen als een enkele partij zijn, maar er begaat maar één partij een rechtshandeling. Bij meerzijdige rechtshandelingen zijn er twee of meer partijen die samenwerkend een rechtshandeling begaan.

Eenzijdige rechtshandelingen zijn onder te verdelen in gerichte en ongerichte eenzijdige rechtshandelingen. Een ongerichte eenzijdige rechtshandeling is een eenzijdige rechtshandeling die niet gericht is tot een bepaalde persoon(of tot meer bepaalde personen). Om haar geldigheid te verkrijgen, hoeft zij dus niet ter kennis te zijn gebracht van die andere persoon of personen, bijvoorbeeld het erkennen van een kind of het opmaken van een testament. Voor een gerichte eenzijdige rechtshandeling is daarentegen vereist dat de verklaring ter kennis wordt gebracht aan de persoon tot wie de rechtshandeling is gericht, bijvoorbeeld het nemen van ontslag.

Meerzijdige rechtshandelingen zijn onder te verdelen in overeenkomsten (obligatoir en liberatoir) en overige meerzijdige rechtshandelingen (bijvoorbeeld oprichten van een rechtspersoon).

Feitelijke handelingen

Feitelijke handeling wordt in de rechtsdoctrine gebruikt als een technische benaming voor menselijke handelingen waar het recht een rechtsgevolg aan koppelt, ongeacht of dit rechtsgevolg beoogd is of niet. Een voorbeeld van een feitelijke handeling met een rechtsgevolg is een onrechtmatige daad. Menselijke handelingen waaraan geen enkel rechtsgevolg gekoppeld is, worden tot de "blote" feiten gerekend.