Wierook
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Wierook is een mengsel van aromatische organische stoffen, dat aangestoken kan worden en dan een als aangenaam beoordeelde geur verspreidt. Met wierook wordt ook wel bedoeld de hars (olibanum) van de wierookboom (Boswellia). De oorspronkelijke betekenis van het woord wierook is "wijrook" (rook om te wijden).
Inhoud |
[bewerken] Soorten
[bewerken] Staafjes
Met name voor huishoudelijk gebruik worden vaak wierookstaafjes gebruikt. Dit zijn houten stokjes (traditioneel gespleten bamboe) waaromheen een brandbaar wierookmengsel is gerold. Dit mengsel bestaat naast geurende stoffen uit een bindmiddel en uit stoffen die de verbranding bevorderen. De geurende stoffen kunnen bestaan uit fijn gemalen harsen, etherische olie en andere geurende stoffen. De staafjes worden boven aangestoken en branden (afhankelijk van de grootte) in 10 tot 45 minuten op.
[bewerken] Kegeltjes
De samenstelling van de kegeltjes is vergelijkbaar met die van de stokjes. In dit geval is het mengsel niet om een stokje gerold, maar tot een kegel gerold. Ook de kegel wordt van bovenaf aangestoken en brandt langzaam op.
[bewerken] Korrelwierook
Korrelwierook bevat als regel geen bindmiddel en ook geen stoffen die de verbranding bevorderen. Het bestaat uit grof gemalen of zelfs grotere korrels hars, kruiden en geurende houtsoorten. Mits er voldoende poreuze grondstoffen zijn gebruikt kan hier etherische olie aan zijn toegevoegd.
Korrelwierook wordt in de katholieke liturgie in een scheepje bewaard en tijdens de H. Mis in een wierookvat op gloeiende kooltjes gebrand. Het is een bewijs van eer. Bij een processie gaat wierook vooraf aan het kruis, dat geflankeerd wordt door twee kaarsen. Bij thuisgebruik wordt het kooltje meestal in een eenvoudige aardewerken houder gebruikt.
[bewerken] Grondstoffen
Wierook kan worden gemaakt uit verschillende geurende ingrediënten. Voorbeelden hiervan zijn harsen, zoals olibanum of dennenhars, rozenblaadjes of schors van de berk. Er kunnen etherische oliën worden toegevoegd.
[bewerken] Geschiedenis
Wierook wordt al zeker sinds 1700 voor Christus gebruikt, waarschijnlijk oorspronkelijk als reukoffer. Een reukoffer had tot doel de goden gunstig te stemmen. De geur en het gebed stijgen met de rook omhoog. Een praktisch gebruik van wierook was het verdrijven van rottingslucht. Het bloed en restanten van de dieren die joden offerden, werden gemaskeerd met de indringende geur van wierook.
Wierook komt ook veel in de Bijbel voor. In het Evangelie naar Mattheüs staat dat de Drie Koningen onder andere wierook aan de pasgeboren Jezus gaven, naast mirre, een andere geurstof, en goud.
Wierook werd en wordt in Europa vooral gebruikt in kerken. Hoewel bij de joden nog de geur van de offers verdreven moest worden kon men middels wierook de geur van vermogenden die in de kerk begraven lagen verdoezelen. De uitdrukking rijke stinkerd vindt hier dan ook mogelijk zijn oorsprong. Ook tijdens begrafenissen en pelgrimsoorden waar mensen van ver hebben moeten komen lijkt het gebruik van het geurverdoezelende wierook geen toeval.
De harsen en oliën waren voor gewone mensen onbetaalbaar, omdat deze van buiten Europa geïmporteerd moesten worden. Los daarvan bestond er buiten de kerk geen cultuur van gebruik van wierook.
Sinds de jaren 1960 groeide de belangstelling voor oosterse culturen en religie. In veel landen als China, India, Tibet en Japan wordt veel wierook gebruikt. In deze landen is wierook net zo gewoon, als in de westerse wereld bloemen in huis of het gebruik van zeep of parfum. Met de belangstelling groeide ook de import en gebruik van oosterse wierook.
[bewerken] Gebruik
[bewerken] Christendom
Wierook die men laat smeulen op een luchtig kooltje wordt gebruikt in katholieke, oosters-orthodoxe, oudkatholieke en anglicaanse erediensten. Door het zwieren met het wierookvat door de misdienaar, blijft het kooltje gloeiend. Dit is echter geen vereiste. Een kooltje brandt circa een uur, maar door de constante toevoer van lucht wordt de brandtijd ongeveer gehalveerd. Wierookkorrels (meestal circa 2 mm groot) smeulen ongeveer 10 minuten. De wierook in een kerk is een reukoffer dat symbool staat voor het ten hemel opstijgende gebed.
 Bewieroking van het Allerheiligste Sacrament in een katholieke kerk |
 Wierookvat, tang, vuurpot en scheepje |
[bewerken] Boeddhisme
In het Boeddhisme wordt wierook veel in tempels gebruikt. In de Yonghe Tempel in Peking bijvoorbeeld wordt wierook bij de ingang verkocht. Op het tempelterrein zelf staan grote wierookbranders, waar de mensen bij staan om grote bossen wierookstaafjes tegelijk te branden. Daarbij staat men geconcentreerd, bukt men, en wordt ook wel geknield.
 Wierook branden in de Boeddhistische Lama Tempel in Peking |
[bewerken] Zuid-Arabië
In Zuid-Arabië heeft de wierook een sterk sociale functie. Het wordt vaak gebrand na een gezellig samenzijn. Als de wierook begint te smeulen is het moment van afscheid aangebroken.
[bewerken] Thuisgebruik
Voor thuisgebruik is het gloeien op een kooltje minder gebruikelijk, hier wordt eerder een wierookstokje aangestoken. Daarna wordt het uitgeblazen, want het moet niet zozeer branden maar gloeien. Bij tijd en wijle wordt het gebruik van deze wierook in huis populair.
In Duitsland zijn de Rookmannetjes bekend, ze zijn veel te krijgen op kerstmarkten en lijken op de notenkraker, ze stammen af van de Kakker. Oorspronkelijk werden waarschijnlijk noten en zaden verbrand.
 De kakker, het mannetje trekt zijn broek naar beneden en in het beeldje wordt iets verbrand (de rook komt achteruit) |
 Rookmannetje uit Duitsland |
 Rookmannetje |
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Incense van Wikimedia Commons. |
