Zwarte nachtschade

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zwarte nachtschade
Solanum nigrum.jpeg
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Lamiiden
Orde: Solanales
Familie: Solanaceae (Nachtschadefamilie)
Geslacht: Solanum (Nachtschade)
soort
Solanum nigrum
L. (1753)
Zaden
Zaden
Bessen
Bessen
Afbeeldingen Zwarte nachtschade op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Zwarte nachtschade op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De zwarte nachtschade (Solanum nigrum) is een in Eurazië algemeen voorkomende tot 40 cm hoge, eenjarige plant uit de nachtschadefamilie (Solanaceae). De plant is ook geïntroduceerd in Amerika, Australazië en Zuid-Afrika. De plant heeft een opgerichte, behaarde, vaak ietwat zwarte stengel.

De witte bloempjes hebben vijf puntige, naar achteren gebogen kroonbladen. De teruggebogen kroonbladen zijn wit tot vuilwit met gele helmhokjes. Na de bloei (juni tot september) ontwikkelen zich hieraan eerst groene, later zwarte bessen. De kelkbladen omsluiten de giftige bessen niet. De zaden ontkiemen pas bij vrij warm weer in april en mei.

De eironde tot driehoekige bladeren zijn golvend getand.

Ondersoorten[bewerken]

Ondersoorten van S. nigrum zijn;

  • Solanum nigrum subsp. nigrum
  • Solanum nigrum subsp. schultesii

Landbouw[bewerken]

Vooral tussen de aardappels en tussen diverse fruit- en erwtachtigen wordt de plant door boeren als lastig onkruid ervaren. Het is een late kiemer, waardoor vaak een keer extra gespoten moet worden en doordat de aardappel en de zwarte nachtschade beiden tot het geslacht Solanum behoren, hebben veel herbiciden effect op beide plantensoorten. De bessen van de zwarte nachtschade zijn even groot als de erwten en komen daardoor gemakkelijk in het product terecht.

Giftigheid[bewerken]

De giftigheid van S. nigrum varieert met de soort en deskundigen adviseren geen bessen te eten tenzij ze aantoonbaar afkomstig zijn van een eetbare soort.[1] Het gifgehalte kan ook beinvloed worden door de omstandigheden waaronder de plant groeit.[2]

Alle delen van de plant kunnen giftig zijn en bevatten tot 0,524% droog gewicht aan glycoalkaloïden en solanine.[3][4][5] Het vergif is het hoogst geconcentreerd in de onrijpe groene bessen,[3][6] maar komt ook voor in rijpe bessen.[7] Solanine in S.nigrum kan zeer giftig zijn en mogelijk dodelijk.[3]

Vergiftigingssymptomen treden pas op na 6-12 uur na inname.[6] Beginsymptomen kunnen zijn koorts, zweten, braken, buikpijn, diarree, verwarring en sloomheid.[3] Dood volgt uit hartstilstand en stoppen van ademhaling.[3] Er zijn kinderen en vee overleden na het eten van onrijpe bessen.[8][9] Vee is ook doodgegaan aan nitraatvergiftiging door het eten van bladeren van S. nigrum.[2]

Hoewel veel publicaties melden dat gekookte rijpe vruchten van de zwarte nachtschade veilig kunnen worden gegeten, kan dit niet worden toegeschreven aan een normale kooktemperatuur omdat solanine pas bij een veel hogere temperatuur van ca. 243 C wordt afgebroken.[10][11] Er zijn ethnobotanische verslagen van S.nigrum waarin bladeren en jonge spruiten als groente worden gekookt waarbij het kookvocht meerdere malen wordt afgegoten om toxines te verwijderen.[2]

Gebruik[bewerken]

De plant bevat solanine, saponine, solaceïne en solaneïne. Wondpleisters kunnen gebruikt worden tegen oppervlakkige abcessen.[bron?]

Bronnen[bewerken]

  1. Turner, N.J., Aderka, P. von, The North American guide to common poisonous plants and mushrooms, Timber Press, pp181-182 google.com.au
  2. a b c Edmonds, J. M., Chewya, J. A., Black Nightshades, 'Solanum nigrum' L. and related species, International Plant Genetic Resources Institute.google.com.au
  3. a b c d e Solanum nigrum profile, IPCS INCHEM inchem.org
  4. Aslanov, S.M., Glycoalkaloids of Solanum nigrum, Chemistry of Natural Compounds, Vol. 7, No. 5, p658, 1971. springerlink.com
  5. Mohy-ud-dint, A., Khan, Z., Ahmad, M., Kashmiri, M.A., Chemotaxonomic value of alkaloids in 'Solanum nigrum' complex, Pakistan Journal of Botany, 42(1): 653-660, 2010.pakbs.org
  6. a b Schep LJ, Slaughter RJ, Temple WA (April 3 2009). Contaminant berries in frozen vegetables. The New Zealand Medical Journal 122 (1292): 95–6 . PMID:19448780.
  7. Desfosses, M. (1820): Extrait d'une lettre à M. Robiquet. In: J. de Pharmacie, 6, S. 374–376.
  8. "Notes on poisoning: black nightshade", Canadian Poisonous Plants, Canadian Biodiversity Information Facility, Canadian Government. cbif.gc.ca
  9. North, P., (1977) Poisonous Plants and Fungi in Colour, Blandford Press, pp140-141
  10. Tull, D., Edible and Useful Plants of Texas and the Southwest — A Practical Guide, University of Texas Press, 1999, ISBN: 978-0-292-78164-1
  11. 7. Toxic substances and antinutritional factors, Corporate Document Repository, FAO

Externe links[bewerken]