Onkruid

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bloemen in een kruidenrijk, 'verwaarloosd' weiland, zoals witte dovenetel, gewone ereprijs, scherpe boterbloem, paardenbloem.
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek

Een onkruid is een op een bepaalde plaats ongewenste plant. Deze ongewenste planten kunnen wild of verwilderd zijn.

In principe kan elke plantensoort een onkruid zijn. Maar sommige soorten worden vaker onkruid genoemd dan andere. Dat komt doordat deze soorten pionierplanten zijn, wat betekent dat ze zich thuis voelen op een bodem die open ligt of bewerkt wordt. Een akker is typisch een voorbeeld van zo'n bodem. Als in de natuur de grond met rust wordt gelaten, verdwijnen deze soorten op den duur. In de landbouw ligt dit anders: doordat men de bodem jaarlijks bewerkt, blijft deze aantrekkelijk voor pioniersvegetatie.

De onkruidsoorten komen in de grond via zaad of doordat wortel- of rizoomdelen er met grondtransport komen. De onkruiden worden daarom praktisch ingedeeld in zaad- of wortelonkruiden. Knolcyperus is echter een onkruid dat zich door knolletjes vermeerdert.

Betrekkelijkheid van de definitie[bewerken]

Er is geen biologische definitie van een onkruid. Wat men als ongewenst beschouwt, is afhankelijk van de situatie. Het is mogelijk dat een plant in de ene omgeving als onkruid gezien wordt, bijvoorbeeld doordat die overdadig groeit en zo een verlangd aangeplant gewas overheerst, terwijl deze in de andere omgeving als niet ongewenst of zelfs als nuttig wordt beschouwd. Lijsten van onkruiden hebben dan ook alleen maar zin in de context van een bepaald grondgebruik. Zo horen graslandplanten niet thuis op een akker, maar zijn in een wegberm zeer gewenst.

Als een plant in een tuin of park zich te snel uitbreidt, zou zij een onkruid genoemd kunnen worden. Wanneer de plant een exoot is, dan kan zij schade aanbrengen aan de natuur. Zo groeit bijvoorbeeld de Amerikaanse vogelkers (Prunus serotina) weelderig in Nederlandse natuurterreinen, maar wordt zij vaak door de terreinbeheerder verwijderd.

Speciaal gezaaid land naast een N-weg in Brunssum

De opvatting over wat een onkruid is, is onderhevig aan veranderingen in opvattingen over wat gewenste en wat ongewenste plantengroei is. Vanaf halverwege de jaren '70 voert Rijkswaterstaat een ander beleid ten aanzien van bermen van wegen. Voordien werden wegbermen bespoten met herbiciden om te voorkomen dat er te veel kruiden zouden opschieten, die schadelijk zouden zijn voor de ontwikkeling van de graszode. Na publicatie van het boek De bonte berm van de Wageningse professor Piet Zonderwijk ging Rijkswaterstaat over op een ander, ecologisch beheer. Dit werd gekenmerkt door één tot twee maal per jaar maaien en afvoer van het maaisel. Hierdoor verarmt de grond en neemt de soortenrijkdom toe. Na dertig jaar is Rijkswaterstaat zeer tevreden over deze verandering: het beheer is op deze wijze goedkoper en levert ook nog een bijdrage aan natuurwaarden.

Wortelonkruiden[bewerken]

Wortelonkruiden hebben een moeilijk te verwijderen wortelstelsel. De stevige penwortels en de ondergrondse stengels zijn lastig te bestrijden omdat ze steeds opnieuw kunnen uitlopen.

Enkele wortelonkruiden (met penwortel) zijn:

Wortelstokonkruiden vormen ondergrondse, meestal horizontaal lopende wortelstokken (rhizomen). Bij afbreken kan elk stukje wortelstok met een knoop weer gaan wortelen en uitlopen. Tot deze groep behoren:

Zaadonkruiden[bewerken]

Zaadonkruiden produceren veel zaad. Het zijn vaak eenjarige planten die zich snel verspreiden. Men kan ze makkelijk wieden of schoffelen. Voorbeelden van zaadonkruiden:

Bestrijding[bewerken]

Onkruiden worden wel met herbiciden (chemische bestrijdingsmiddelen) bestreden. Maar vanwege milieutechnische bezwaren en omdat de toelating van veel herbiciden ingetrokken is, vindt bestrijding steeds vaker mechanisch plaats met hulp van schoffel, schoffelmachines, onkruidbranders, borstelmachines of heet water.

Er zijn onkruiden, waarvan de zaden pas kiemen als ze aan licht worden blootgesteld al is het maar voor een zeer korte periode. Bij dergelijke zaden heeft het zin om in het donker te schoffelen of 's nachts de grond te bewerken.

Externe links[bewerken]