Onkruid
Een onkruid is een ongewenste, wilde of ongecultiveerde plant. Er is geen biologische definitie van een onkruid. Wat wel of geen onkruid is, hangt af van wat mensen als ongewenst beschouwen. Het is mogelijk dat een plant in de ene omgeving als onkruid gezien wordt, bijvoorbeeld doordat die overdadig groeit en zo een verlangd aangeplant gewas overheerst, terwijl deze in de andere omgeving als niet ongewenst of zelfs als nuttig wordt beschouwd. Lijsten van onkruiden hebben dan ook alleen maar zin in de context van een bepaald grondgebruik. Zo horen graslandplanten niet thuis op een akker, maar zijn in een wegberm zeer gewenst.
Als een plant in een tuin of park het te goed doet, zou zij een onkruid genoemd kunnen worden. Wanneer de plant een exoot is, dan kan zij schade aanbrengen aan de natuur. Zo groeit bijvoorbeeld de Amerikaanse vogelkers (Prunus serotina) weelderig in Nederlandse natuurterreinen, maar wordt zij vaak door de natuurbeheerder of de hovenier verwijderd.
In principe kan elke plantensoort een onkruid zijn. Maar sommige soorten zijn vaker onkruid dan andere soorten. Dat komt doordat die onkruidsoorten pioniersplanten zijn, ze voelen zich thuis op grond die open of bewerkt is. Door de grond met rust te laten verdwijnen door concurrentie deze soorten op den duur.
De onkruidsoorten komen in de grond via zaad of doordat wortel- of rizoomdelen er met grondtransport komen. De onkruiden worden daarom praktisch ingedeeld in zaad- of wortelonkruiden. Knolcyperus is echter een onkruid dat zich door knolletjes vermeerdert.
Inhoud |
[bewerken] Kruid of onkruid
De opvatting over wat een onkruid is, is onderhevig aan veranderingen in opvattingen over wat gewenste en wat ongewenste plantengroei is. Vanaf halverwege de jaren '70 voert Rijkswaterstaat een ander beleid ten aanzien van bermen van wegen. Voordien werden wegbermen bespoten met herbiciden om te voorkomen dat er te veel kruiden zouden opschieten, die schadelijk zouden zijn voor de ontwikkeling van de graszode. Na publicatie van het boek De bonte berm van de Wageningse professor Piet Zonderwijk ging Rijkswaterstaat over op een ander, ecologisch beheer. Dit werd gekenmerkt door één tot twee maal per jaar maaien en afvoer van het maaisel. Hierdoor verarmt de grond en neemt de soortenrijkdom toe. Na dertig jaar is Rijkswaterstaat zeer tevreden over deze verandering: het beheer is op deze wijze goedkoper en levert ook nog een bijdrage aan natuurwaarden.
[bewerken] Wortelonkruiden
Er zijn zogenaamd wortelonkruiden die door hun vorming van een hardnekkig wortelstelsel of ondergrondse stengels (rizomen) onkruiden zijn. Wortelonkruiden hebben een hardnekkig wortelstelsel. Dat kunnen diepe penwortels zijn of wortelstokken die steeds opnieuw uitlopen. Ze zijn daarom lastig te bestrijden.
- Beruchte wortelonkruiden zijn:
- Wortelstokonkruiden vormen ondergrondse, meestal horizontaal lopende wortelstokken (rhizomen). Bij afbreken kan elk stukje wortelstok met een knoop weer gaan wortelen en uitlopen. Tot deze groep behoren:
[bewerken] Zaadonkruiden
Zaadonkruiden produceren veel zaad. Het zijn vaak eenjarige planten die zich snel verspreiden. Je kunt ze makkelijk wieden of schoffelen. Voorbeelden van zaadonkruiden:
- alsemambrosia
- gewone melkdistel
- harig knopkruid
- klein kruiskruid
- kleine brandnetel
- melganzenvoet
- spiesmelde
- straatgras
- vogelmuur
[bewerken] Bestrijding
Onkruiden worden wel met herbiciden, chemische bestrijdingsmiddelen, bestreden. Maar vanwege milieutechnische bezwaren en omdat de toelating van veel herbiciden ingetrokken is, vindt bestrijding steeds vaker mechanisch plaats met hulp van schoffel, schoffelmachines, onkruidbranders, borstelmachines of heet water.
Er zijn onkruiden, waarvan de zaden pas kiemen als ze aan licht worden blootgesteld al is het maar voor een zeer korte periode. Bij dergelijke zaden heeft het zin om in het donker te schoffelen of 's nachts de grond te bewerken.
[bewerken] Externe links
- Onkruidzoekmachine
- Het jubileum van de bonte berm ( Site van Rijkswaterstaat via het webarchive)
- Het kunstenaarscollectief Onkruid
 |
Zie de categorie Weeds (plants) van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
