Zweep

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Een zweep is een koord of een riem, meestal met een handvat, bedoeld om mensen of dieren klappen te geven om hun gedrag te controleren of als straf. De zweep is ook een gebruikt instrument bij sadomasochisme.

[bewerk] Geschiedenis

Het gebruik van de zweep als lijfstraf was in de Westerse wereld eeuwenlang zeer gebruikelijk. Zo kende Groot-Brittannië tot de jaren '50 van de 20e eeuw, naast stokslagen en de roede, zweepslagen als straf voor muiterij en voor geweldpleging tegen gevangenisbewaarders. Tegenwoordig worden zweepslagen nog toegepast in islamitische landen met de sharia voor delicten als het drinken van alcohol en ontucht door minderjarigen.

In Saoedi-Arabië vallen zweepslagen ook ten deel aan, onder meer, (al dan niet vermeende) homoseksuelen en aan vrouwen die aangifte doen van verkrachting.

Bij de marine op zeilschepen werden vroeger lijfstraffen gegeven tot de eerste helft van de 19e eeuw. Iemand die iets ernstig had gedaan aan boord, o.a. diefstal, een lichte vorm van muiterij, of vechten, werd door de kapitein en/of officieren veroordeeld tot 10, 20 of nog meerdere zweepslagen, naargelang de ernst van de misdaad. Dit was de "kat met de negen staarten". De zweep had negen strengen met geknoopte uiteinden. Iedereen aan boord moest met de order "Alle hens aan dek" aanwezig zijn om de geseling bij te wonen. De veroordeelde werd aan een houten grating of het touwwant gebonden en zijn bovenlichaam ontbloot. Met tromgeroffel van de marinesoldaten werd de spanning erin gehouden. Dan knikte de kapitein aan de bootsman dat hij zijn "werk" moest doen. Het aantal slagen werd geteld. Daarna werd de gevonniste van het want gehaald en onderdeks gebracht, waar zijn bebloedde gestriemde rug door de chirurgijn werd verzorgd. Dit was een waarschuwing voor iedereen aan boord. Zelden werd een onverbeterlijke persoon, na een extreem ernstige misdaad, nog strenger gestraft worden, o.a. door kielhalen of het achterlaten op een eiland zoals bij Robinson Crusoe of Alexander Selkirk. Gelukkig zag men in dat het beter was de matrozen te motiveren, in plaats van altijd direct zware straffen uit te delen.

Op plantages in westerse kolonies en de Zuidelijke staten van Noord-Amerika werden de gestrafte negerslaven in de 19e eeuw, vaak door de foreman (opzichter) van de plantage-eigenaar, met zweepslagen gestraft, in gedwongen bijzijn van andere negerslaven. De slaaf of slavin werd bij ontsnappingspoging of een andere vergrijp, in de ogen van de blanke meesters, een "misdaad", met de zweep bestraft. Na de Amerikaanse burgeroorlog van 1861 tot 1865 werd de lijfstraffen afgeschaft, alsook de slavernij.

[bewerk] Soorten

Linguïstisch en technisch gezien maakt men een onderscheid tussen een zweep en een gesel (of "flogger"): daar waar een zweep exact één (lange) streng aan een handvat heeft, heeft een gesel twee of meerdere strengen (bijv uit leder, rubber, touw, schoenveters of zelfs kleine kettingen). Het materiaal, de dikte en de vorm van de uiteindes van de strengen bepalen het geluid en de hardheid waarmee slagen aankomen op het slachtoffer. Praktische gesels hebben strengen met een lengte variërend tussen 30 en 60 cm, terwijl zwepen strengen kunnen hebben tot drie meter lang. Hoe langer de strengen, hoe meer oefening men nodig heeft om het instrument goed te hanteren en op de juiste plaats te laten neerkomen.

De knoet is een vooral uit tsarstisch Rusland bekende variant op de "kat met negen staarten", waarbij aan het eind van de staarten zich in plaats van een knoop een ijzeren gewichtje bevond. Honderd a honderdtwintig slagen met de knoet stonden vrijwel gelijk met een doodvonnis. Een antieke voorloper was de Romeinse plumbata, vooral in kolonies werd ook de chicote gehanteerd.

[bewerk] Knallen

Het "klappen" van de zweep ontstaat doordat het uiteinde van de zweep bij een slag enige tijd snelheden groter dan de geluidssnelheid in lucht bereikt, en dus door de geluidsmuur gaat. Dit veroorzaakt een schokgolf die overkomt als een knal.

Het uiteinde van de zweep bereikt die enorme snelheden door de wet van behoud van impuls. De impuls die aan het dikke gedeelte van de zweep wordt toegevoerd wordt via een lopende golf overgedragen naar het dunnere gedeelte, dat een veel kleinere massa heeft en daardoor in snelheid toe zal nemen.