Étoile du Nord (spoorwegen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Étoile du Nord
Reclame voor de Étoile du Nord 1927
Reclame voor de Étoile du Nord 1927
Soort

Express (1924–1927)/ CIWL Pullman (1927–1939)/ Express (1946–1957)/ Trans Europ Express (TEE) (1957–1984)/ InterCity (IC) (1984–1987)/ EuroCity (EC) (1987–1996)

Land(en) Vlag van Nederland Nederland /

Vlag van België België / Vlag van Frankrijk Frankrijk

Eerste rit 15 mei 1924
Laatste rit 01 juni 1996
Treindienst
Startpunt Amsterdam
Eindpunt Paris Gare du Nord
Lijn PBA
Technische gegevens
Spoorwijdte 1435 mm
Elektrificatie 1500 V = / 3000 V = / 25 kV 50 Hz
Routekaart
PBA routes; Étoile du Nord rood, Thalys blauw
PBA routes; Étoile du Nord rood, Thalys blauw
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

De Étoile du Nord was een Europese internationale trein voor de verbinding Amsterdam - Parijs. Étoile du Nord verwijst naar de Poolster die, vanuit Parijs gezien, staat in de richting waar de trein heen rijdt.

CIWL[bewerken]

De Belgische spoorwegen en de Chemin de Fer du Nord startten op 15 mei 1924 met een sneltrein tussen Parijs en Brussel. Voor de trein naar het noorden, gezien vanuit Parijs, werd de naam Étoile du Nord gekozen. Na de introductie van de luxe dagtreinen vanuit Milaan werd ook Parijs voorzien van deze z.g. Pullman-treinen naar alle windstreken. De Compagnie Internationale des Wagons-Lits nam de treindienst over en de eerste rit met de luxe dagtrein vond plaats op 5 mei 1927 van Parijs naar Amsterdam. Gereden werd met een bagagewagen en Pullman salonrijtuigen 1e en 2e klas. De locomotieven werden beschikbaar gesteld door de CF du Nord, NMBS en de NS.

Route en dienstregeling 1927[bewerken]

Pullman-rijtuig van de Étoile du Nord uit het Interbellum als museumrijtuig van de ZLSM
PA land station km AP
11:00 Vlag van Frankrijk Frankrijk Paris Nord 0 19:30
14:30 Vlag van België België Brussel Zuid 310 15:50
15:30 Vlag van België België Berchem 360 14:58
16:25 Vlag van Nederland Nederland Roosendaal 401 14:32
17:40 Vlag van Nederland Nederland Rotterdam DP 459 13:31
18:07 Vlag van Nederland Nederland Den Haag HS 482 13:06
19:01 Vlag van Nederland Nederland Amsterdam CS 545 12:15

De Amsterdamse tijd liep 20 minuten voor op de klok in België en Frankrijk

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de treindienst onderbroken. In 1946 is de dienst, onder de treinnummers 117 en 144, hervat met een samenraapsel van verschillende 1e- en 2e-klasrijtuigen en een enkel Pullmanrijtuig, de restauratie werd door CIWL verzorgd.

Trans Europ Express[bewerken]

De Étoile du Nord was een van de treinen waarmee het TEE-net in 1957 van start ging. Hierbij werd het materieel vervangen door TEE materieel en treinnummer 117 werd TEE 125 en treinnummer 144 werd TEE 128. Hierbij werd ook de TEE Île de France in dienst genomen die met een spiegelbeeldige dienstregeling reed. Hierdoor was er zowel 's morgens als 's middags een TEE verbinding tussen Amsterdam en Parijs.

Rollend materieel[bewerken]

De treindienst werd tot en met 1 augustus 1964 verzorgd door de RAm TEE-treinstellen van NS en SBB. Daarna is overgestapt op elektrische tractie met getrokken rijtuigen.

Tractie[bewerken]

Als locomotieven zijn de Franse meersysteemlocomotieven CC 40100 en de technisch bijna identieke Belgische reeks 18 ingezet. De standaard tractie was echter de Belgische meersysteemlocomotief van de reeks 15, welke doorgaand van Amsterdam tot Parijs v.v. de rit verzorgde. Als er geen reeks 15 beschikbaar was, werd tussen Brussel en Amsterdam gebruikgemaakt van diesellocomotieven reeks 51.

Rijtuigen[bewerken]

Als rijtuigen werden Franse Inox-rijtuigen van het type PBA (Parijs-Brussel-Amsterdam) ingezet. Deze rijtuigen waren deels ondergebracht bij de SNCF en deels bij de NMBS.

Route en dienstregeling[bewerken]

De TEE Étoile du Nord startte op 2 juni 1957 met nummers TEE 125 (Parijs - Amsterdam) en TEE 128 (Amsterdam - Parijs). Op 26 mei 1963 wordt, in verband met de nieuwe TEE Brabant, TEE 128 vernummerd tot TEE 122. Op 28 mei 1967 wordt de trein omgenummerd, TEE 125 krijgt nummer TEE 73 en TEE 122 krijgt nummer TEE 72. Op 23 mei 1971 vond een Europese hernummering plaats waarbij de TEE's tussen Amsterdam en Parijs doorlopend van 80 tot en met 87 genummerd werden. De even nummers rijden van noord naar zuid, de oneven nummers van zuid naar noord. Binnen deze reeks kreeg TEE Étoile du Nord de nummers TEE 85 en TEE 82.

TEE Étoile du Nord naar Amsterdam, gezien tussen Kapellen en Kapellenbos (1979)
TEE 82 land station km TEE 85
08:58 Vlag van Nederland Nederland Amsterdam CS 0 22:45
09:36 Vlag van Nederland Nederland Den Haag HS 63 22:07
09:53 Vlag van Nederland Nederland Rotterdam CS 86 21:51
10:31 Vlag van Nederland Nederland Roosendaal 144 21:14
10:56 Vlag van België België Antwerpen Oost 183 20:49
11:25 Vlag van België België Brussel Noord 227 20:18
11:32 Vlag van België België Brussel Zuid 233 20:05
**:** Vlag van België België Mons 288 **:**
**:** Vlag van Frankrijk Frankrijk St Quentin 389 **:**
14:02 Vlag van Frankrijk Frankrijk Parijs Noord 543 17:45
Étoile du Nord met eerste en tweede klas rijtuigen in het Gare du Nord (1995)

Op 1 juni 1975 werd de stop in Antwerpen Oost vervangen door Berchem. Vanaf 2 juni 1984 is de Étoile du Nord voortgezet als intercity met twee klassen en de treinnummers IC 87 en IC 82. De Inox-rijtuigen type PBA zijn deels omgebouwd tot tweedeklasserijtuigen. Behalve een tweede klas interieur werd ook aan de buitenkant de rode band met het opschrift Trans Europ Express vervangen door een groene band.

Eurocity[bewerken]

Vanaf 20 mei 1987 is de dienst, tot de komst van de LGV-Nord / Thalys, op 23 januari 1995, voortgezet als Eurocity met de nummers EC 87 en EC 82. Als EC-trein werd de Étoile du Nord doorgaans gereden met een Belgische reeks 25.5 tussen Amsterdam en Brussel, en met de SNCF CC40100 tussen Brussel en Parijs.