Thalys

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Thalys International
Thalys PBKA Refurbished Nederland.jpg
Algemene informatie
Land Vlag van België België
Vlag van Duitsland Duitsland
Vlag van Frankrijk Frankrijk
Vlag van Nederland Nederland
Hoofdvestiging Brussel
Actief vanaf 1996
Website thalys.com
Bedrijfsstructuur
Aandeelhouder(s) SNCF (62%),
NMBS (28%)
DB (10%)
NS (partner, geen aandeelhouder)
Beheer
Vloot PBA, PBKA
Trajecten Parijs-Brussel-Amsterdam,
Parijs-Brussel-Keulen-Essen,
Parijs-Brussels Airport,
Lille-Amsterdam
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer
Het Thalysnetwerk. De stippellijnen zijn seizoensdiensten.
Thalys-treinstel 4301 op station Amsterdam Zuid.
Satellietradome op de Thalys voor de internetverbinding.

Thalys is een netwerk van treindiensten op het hogesnelheidsnetwerk tussen Frankrijk, België, Nederland en Duitsland.

Geschiedenis[bewerken]

Sinds 2 juni 1996 voorziet de Thalys in hogesnelheidsdiensten tussen Amsterdam, Brussel en Parijs. Op 14 december 1997 werd het netwerk van Thalys aanzienlijk uitgebreid. Zo werd er in België een verbinding gestart naar onder andere Brugge, Gent en Oostende, en werd een nieuwe lijn geïntroduceerd naar Aken en Keulen. Tegelijkertijd werd de reistijd tussen Brussel en Parijs teruggebracht naar een kleine anderhalf uur. Door ingebruikname van nieuwe HSL-trajecten tussen Luik en Aken en tussen Antwerpen en Rotterdam werd de reistijd vanaf december 2009 sterk ingekort. Brussel-Zuid en Amsterdam Centraal liggen sindsdien iets minder dan 2 uur uit elkaar.

Op 30 oktober 2011 is een dagelijkse verbinding tussen Parijs, Brussel en Brussels Airport gestart, in samenwerking met Brussels Airlines en Jet Airways. Door een te lage vraag is deze trein vanaf 2015, nadat deze aan het einde van de zomer van 2014 al tot een zomerse verbinding was ingekort.[1] Vanaf 12 april 2014 zet Thalys dagelijkse rechtstreekse treinen tussen Lille Europe en Amsterdam in.[2] In april 2015 werden de twee weinig rendabele verbindingen met Luik en Oostende opgeheven. Sinds 2014 is het aantal treinen op het traject tussen Amsterdam en Brussel verhoogd, na het buiten dienst stellen van de Fyra.

Juridische status[bewerken]

Juridisch bestaat Thalys (sinds maart 2015) uit twee nauw samenwerkende bedrijven:[3] het bedrijf Thalys International, een joint venture van SNCF (62% eigendom), NMBS (28% eigendom) en DB (10% eigendom) met NS als 'strategische partner' zonder aandeel in het bedrijf. Dit is een naamloze vennootschap naar Belgisch recht. Daarnaast is er de spoorwegonderneming THI Factory, die het materieel beheert en de treindiensten zelf als vergunninghouder uitvoert in Frankrijk en België. Deze spoorwegonderneming is een coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (cvba) naar Belgisch recht, gevestigd in Brussel, voor 60% eigendom van SNCF en voor 40% van NMBS. In Nederland en Duitsland worden de treindiensten uitgevoerd door NS en DB in het kader van akkoorden met Thalys International als managementbedrijf.[4]

Lijnvoering[bewerken]

Thalys exploiteert diverse lijnen in Frankrijk, België, Nederland en Duitsland. De volgende diensten rijden iedere dag:[5]

Serie Traject Frequentie Opmerkingen
9300 Amsterdam CentraalSchipholRotterdam CentraalAntwerpen-CentraalBrussel-ZuidParis-Nord 11 keer per dag
9300 Amsterdam CentraalSchipholRotterdam CentraalAntwerpen-CentraalBrussel-Zuid 2 keer per dag Vult de serie 9300 aan
9900 Amsterdam CentraalSchipholRotterdam CentraalAntwerpen CentraalBrussel-ZuidLille Europe 2 keer per dag Vult de serie 9300 aan
9400 Dortmund Hbf - Essen Hbf - Duisburg Hbf - Düsseldorf Hbf - Köln HbfAachen HbfLuik-GuilleminsBrussel-ZuidParis-Nord 3 keer per dag
9400 Köln Hbf – Aachen HbfLuik-GuilleminsBrussel-ZuidParis-Nord 2 keer per dag
9300 Brussel-ZuidParis-Nord 7 keer per dag Ter aanvulling van de overige treinen naar Parijs

Tussen Brussel en Parijs wordt over het algemeen een uursdienst geboden, en op sommige momenten een halfuursdienst.[6] In de dienstregeling 2016 wordt tussen Amsterdam en Brussel over het algemeen ook een uursdienst geboden, op sommige momenten (met name in het weekend) zijn er echter luiken van twee uur.

Seizoenslijnen[bewerken]

Naast de reguliere diensten worden twee vakantiediensten geboden, de Zon-Thalys en de Ski-Thalys. Beide verbindindingen rijden alleen op zaterdag, de Zon-Thalys in juli en augustus, de Ski-Thalys van de kerstvakantie t/m de voorjaarsvakantie.

Serie Traject Frequentie Opmerkingen
9900 Amsterdam CentraalSchipholRotterdam CentraalAntwerpen-CentraalBrussel-ZuidValence-Rhône-Alpes-Sud TGVAvignon TGVAix-en-ProvenceMarseille-Saint-Charles 1 keer per week Alleen in juli en augustus
9900 Amsterdam CentraalSchipholRotterdam CentraalAntwerpen-CentraalBrussel-ZuidChambéry-Challes-les-EauxAlbertvilleMoûtiers-Salins-Brides-les-BainsAime-La PlagneLandryBourg-Saint-Maurice 1 keer per week Alleen in de winter

Budget-Thalys: IZY[bewerken]

Vanaf 3 april 2016 wordt goedkopere Thalysformule gelanceerd: de IZY tussen Brussel en Parijs. Deze speciale Thalys zal voor een deel van het traject de klassieke spoorlijn gebruiken in Frankrijk, waardoor dure rijpaden vermeden worden. De reistijd zal gemiddeld 2 uur 15 minuten zijn. Deze trein zal alleen online te boeken zijn. Deze formule toont veel gelijkenissen met de iDTGV-treinen in Frankrijk.[7][8]

Andere lijnen[bewerken]

Thalys verzorgt één keer per maand een speciale trein voor leden van het Europees Parlement, tussen Brussel en Straatsburg. Deze trein is niet toegankelijk voor reguliere reizigers. Op de LGV Est haalt deze trein een snelheid van 320 km/h, wat op het reguliere Thalys-netwerk niet gehaald wordt.

Materieel[bewerken]

Voor de Thalysritten wordt gebruikgemaakt van aparte treinstellen in bordeauxrode met zilvergrijze kleurstelling. De treinstellen zijn afgeleid van de Franse TGV-stellen.

Er zijn twee typen treinstellen:

  • De PBA-stellen (Parijs-Brussel-Amsterdam) zijn eigendom van de SNCF (genummerd als 4532-4540), en zijn geschikt voor het Franse, Belgische, en Nederlandse spoornet.
  • De PBKA-stellen (Parijs-Brussel-Keulen-Amsterdam) zijn eigendom van NMBS (genummerd als 4301-4307), DB (4321-4322), NS (4331-4332) en SNCF (4341-4346). De motorwagens hiervan zijn van een ander type en zijn in tegenstelling tot de PBA ook geschikt voor het rijden over het Duitse spoornet.

Het materieel wordt sinds 2009 gerenoveerd. Uit onderzoek blijkt dat de bordeauxrode kleur onlosmakelijk verbonden is met de Thalys, het interieur is hieraan aangepast. Aan de buitenkant is een zilvergrijze band gekomen die doorloopt tot het logo op de neus. De techniek van de treinstellen is niet veranderd.

De Thalys haalt snelheden tot 300 km/h en legt het traject van Amsterdam naar Parijs af in 3 uur en 18 minuten.

Thalys was de eerste treindienst met een internetverbinding via wifi. De wifi is gratis in de eerste klasse, reizigers in de tweede klasse kunnen tegen betaling een toegangskaart krijgen in het barrijtuig. Op het traject Parijs – Brussel is volledige dekking, op de andere routes slechts gedeeltelijk. De transmissie buiten de trein verloopt via een satellietverbinding, die in tunnels en overdekte zones wordt overgenomen door lokale UMTS- en GPRS-netwerken. De radome met daaronder de gemotoriseerde satellietantenne is goed zichtbaar op de trein. De eerste tests met dit systeem vonden plaats in 2004 en sinds 2008 is het volledig operationeel.

Naast de rood-grijze uitvoering, zijn er ook enkele tijdelijke speciale uitvoeringen.

Tariefstructuur[bewerken]

Thalys maakt gebruik van een eigen tariefstructuur en vooraf reserveren is verplicht. De Thalys kan in Duitsland en België worden gebruikt voor binnenlandse reizen. In België door een apart Thalysticket te kopen waarvan de prijs aanzienlijk hoger ligt dan de normale treintickets, in Duitsland op vertoon van een ICE-ticket (Aken-Keulen heen en terug, of verder) met zitplaatsreservering (de reservering voor een aansluitende ICE- of IC-trein is in dit geval niet gratis). Sinds de ingebruikname van de HSL in Nederland kan de Thalys ook gebruikt worden voor een reis tussen Amsterdam en Rotterdam. Gewone plaatsbewijzen zijn in het geheel niet geldig, zelfs niet met betaling van een toeslag. Hetzelfde geldt voor het Nederlandse traject van een internationale reis.

De tariefstructuur van Thalys lijkt op de structuur zoals die wordt gebruikt in de luchtvaart: hoe eerder wordt geboekt en hoe restrictiever het ticket is, des te lager is de prijs. Flexibele tickets (Flex) zijn het duurst. Er zijn ook semi-flexibele tickets (maximaal één keer in te wisselen voor een andere rit tot de dag voorafgaand aan het vertrek en te boeken tot uiterlijk twee weken voor vertrek), de zogenaamde Semi-Flex-tickets. Fixed-tickets (No Flex) zijn tot uiterlijk twee weken voor vertrek te boeken en kunnen niet ingewisseld of gerestitueerd worden, daarentegen zijn die tickets ook verkrijgbaar voor de 1e klas (Comfort 1). Voor senioren, jongeren tot en met 26 jaar, kinderen en ouders met kinderen bestaan reductiemogelijkheden die onbeperkt verkrijgbaar zijn. Vanaf 2011 kan er in comfort 1 de Salon afgehuurd worden; een "vergaderruimte" aan de voor- of achterzijde van de trein. De prijs hiervoor bedraagt ongeveer 4x het Hi-Lifetarief, vermeerderd met een toeslag. De Salon kan door een gezelschap van 2 tot 4 reizigers gebruikt worden.

Reizigersontwikkelingen[bewerken]

Voor de ingebruikname van Thalys werden er jaarlijks 400.000 treinreizen gemaakt tussen Nederland en Parijs. Na een jaar Thalys was het aantal reizen gestegen tot 600.000, een stijging van 50%. De jaren erna is het aantal vervoerde reizigers vrijwel elk jaar gestegen. Deze ontwikkelingen hebben onder meer de volgende oorzaken:

  • Uitbreiding van het aantal ritten (in 1996 reden er vier Thalystreinen per dag van Amsterdam naar Parijs, in 2011 tien per dag en in 2015 zijn dat er 11)
  • Uitbreiding van bestemmingen (Essen), Keulen, Aken, Luik, Oostende en de speciale Thalys naar de Franse zuidkust, Marseille en de sneeuw: Bourg-Saint-Maurice
  • Verlaging van de reistijd (Amsterdam – Parijs in 1996: 4.47 uur; in 2011: 3.18 uur)
Aantal vervoerde passagiers met en omzet van Thalys
1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
Passagiers 4,72[9] 4,98[10] 5,5[11] 5,8[12] 6,0[13] 5,8[14] 5,95[15] 6,15[16] 6,5[17] 6,2[18] 6,5[19] 6,07[20] 6,45[20] 6,65[21] 6,60[22] 6,69[23]
Omzet 60[24] 115[25] 190 220 266 294 310 301 318 335 363 364 392 382 432 470 479 487[26]

Alle cijfers in miljoenen. Omzet in euro.

Gebruik Thalys op trajectdeel ten noorden van Antwerpen[bewerken]

Er zijn ook openbare statistieken over het aantal reizigers die gebruikmaken van Thalys op het overwegend Nederlandse deel van het Thalysnetwerk, dus tussen Amsterdam en de Nederlandse grens/Antwerpen.[27]

I II III IV hele jaar
1996 350[28]
1997 650[28]
1998 770[28]
2010 323 437 464 422 1.646
2011[29] 393 512 503 443 1.851
2012[29] 415 526 508 447 1.896
2013[29] 467 560 558 536 2.121
2014 496 611 620 559 2.286

Alle cijfers in duizendtallen.

Interieurfoto's[bewerken]

Speciale uitvoeringen[bewerken]

Naast de reguliere rood-grijslook kregen treinstellen ter gelegenheid van speciale gebeurtenissen een speciale bestickering. In 2006 reed de Thalys Paris-Brussel-Amsterdam rond met een wit-rode sticker van de toenmalige Fortisbank. In datzelfde jaar kleurde een trein oranje en in de kleuren van de Nederlandse vlag. Dit treinstel werd speciaal aangepast voor het ophalen van de Nederlandse Olympische ploeg van de Winterspelen in het Italiaanse Turijn.

In 2007 kreeg het stel een sticker met de EU-vlag en de slogans "Together Since 1957" en "Ensemble Since 1957", verwijzend naar het vijftigjarig bestaan van de Europese Unie. Midden 2009 kreeg de Thalys een blauwe bestickering ter ere van het Musée Magritte Museum in Brussel. In augustus 2009 zette Thalys de verbinding van Parijs naar Keulen en Amsterdam in het daglicht door aan zes graffiti-artiesten de kans te geven in 3 uur en 15 minuten een rijtuig te voorzien van hun kunsten.

In 2010 kleurde het eerste stel lichtblauw en het tweede helemaal geel in het teken van de Ronde van Frankrijk die in Rotterdam dat jaar vertrok. Op 22 september 2011 vertrok regisseur Steven Spielberg na de première van de Kuifjefilm The Adventures of Tintin: Secret of the Unicorn per Thalys richting Paris-Nord met de 'Tintin Thalys' om daar de film voor te stellen. Ook voor de huldiging van de Nederlandse winnaars van de Olympische Spelen in 2012 in Londen was er een Thalys in een ander jasje gestoken. Hierbij waren op één rijtuig van de Thalys stickers met medailles die de namen van de winnaars droegen aangebracht. Deze werden na afloop van de speciale rit naar 's-Hertogenbosch weer verwijderd. Begin 2013 werd treinstel 4322 uitgedost in "Jean-Paul Gaultier"-decoratie, naar aanleiding van een tentoonstelling van Jean-Paul Gaultier in de Kunsthal Rotterdam. Ook werd in 2013 een treinstel bestickerd om de troonswisseling in Nederland te vieren.[bron?]

Incidenten[bewerken]

Ongevallen[bewerken]

  • Op 11 maart 1997 kwam op het station van Zevenbergen een 50-jarige inwoonster van Zevenbergen bij het oversteken van het spoor om het leven. Ze werd aangereden door een Thalys van Amsterdam naar Parijs en belandde vervolgens onder de stoptrein uit de tegenovergestelde richting van Roosendaal naar Dordrecht. Het ongeval vond plaats in dichte mist.[30][31]
  • Op 9 mei 1998 werd vlak bij Hoeven een vrachtwagen bij een onbewaakte overweg geraakt door een Thalys van Amsterdam naar Parijs. De vrachtwagenchauffeur kwam om het leven en drie passagiers raakten gewond, van wie één ernstig.[32]
  • Op 11 oktober 2008 botsten een omgeleide Thalys en een intercity op het Station Gouda tegen elkaar, de treinstellen raakten beschadigd, maar er vielen geen gewonden.[33]

Schietpartij[bewerken]

Op 21 augustus 2015 loste een man, waarschijnlijk een 26-jarige Marokkaan,[34] enkele schoten in de Thalys van Amsterdam naar Parijs ter hoogte van Oignies. Hij was gewapend met een kalasjnikov, een pistool en een mes. Vier passagiers, een Brit, twee Amerikaanse militairen en een Amerikaanse student, wisten hem te overmeesteren. President François Hollande verleende hun later de Légion d'Honneur.[35][36] Een van de militairen raakte tijdens de overmeestering gewond door messteken, een vijfde passagier werd getroffen door een verdwaalde kogel. De Franse acteur Jean-Hugues Anglade verwondde zich licht bij het inslaan van een ruitje van een alarmknop. De trein werd omgeleid naar Arras, waar de schutter aan de politie werd overgedragen. De politie hield rekening met terroristische motieven.[37][38]

Spoorwegondernemingen voor reizigers- en/of goederenvervoer per spoor in Europa
Albanië: Hekurudhe e Shqiperise (HSH)
Azerbeidzjan: Azərbaycan Dəmir Yolları (ADY)
België: B-Cargo · CrossRail Benelux · NMBS · Thalys
Bosnië en Herzegovina: Željeznice Federacije Bosne i Hercegovine (ŽFBH) · Željeznice Republice Srpske (ŽRS)
Bulgarije: Bulgarski Durzhavni Zheleznitsi (BDŽ) · Bulmarket (BM) · DB Schenker Rail Bulgaria (DB)
Denemarken: Arriva Danmark · CFL Cargo · Danske Statsbaner (DSB) · DSB S-tog · DB Schenker Rail Danmark Services (DB) · Hovedstadens Lokalbaner · Lokalbanen · Midtjyske Jernbaner · Nordjyske Jernbaner · Regionstog · Varde-Nørre Nebel Jernbane
Duitsland: Abellio Rail NRW · AKN Eisenbahn (AKN) · Bayerische Zugspitzbahn · BeNEX · Borkumer Kleinbahn · Deutsche Bahn (DB) · DB Cargo (DB) · erixx · Eisenbahnen und Verkehrsbetriebe Elbe-Weser (EVB) · eurobahn · Harzer Schmalspurbahnen (HSB) · Metronom Eisenbahngesellschaft · National Express Group · Netinera · NiedersachsenBahn · NordWestBahn · Rail4chem · Rurtalbahn · Süd-Thüringen-Bahn · trans regio · Vogtlandbahn · Westfalenbahn
Estland: CoalTerminalTrans (CTT) · Edelaraudtee · Eesti Raudtee (EVR) · Elron · GoRail
Finland: VR-Yhtymä (VR)
Frankrijk: Chemins de fer de Provence (CP) · Régie Autonome des Transports Parisiens (RATP) · Société nationale des chemins de fer français (SNCF)
Georgië: Sakartuelos Rkinigsa (SR)
Griekenland: Organismos Sidirodromon Ellados (OSE)
Hongarije: Győr-Sopron-Ebenfurti Vasút (GySEV) · Budapesti Helyiérdekű Vasút (BHÉV) · Magyar Államvasutak (MÁV)
Ierland: Dublin Area Rapid Transit (DART) · Iarnród Éireann (IÉ)
Italië: Arenaways · Nuovo Trasporto Viaggiatori (NTV) · Societá Automobilistica Dolomiti (SAD) · Trenitalia (FS)
Kazachstan: Kazakstan Temir Zholy (KTZ)
Kosovo: Trainkos
Kroatië: Hrvatske željeznice (HŽ)
Letland: Baltijas Ekspresis (BE) · Baltijas Tranzita Serviss (BTS) · Latvijas Dzelzcels (LDZ)
Litouwen: Lietuvos Geležinkeliai (LG)
Luxemburg: Chemins de fer luxembourgeois (CFL) · CFL Cargo
Macedonië: Makedonski Zeleznici (MZ)
Moldavië: Calea Ferata din Moldova (CFM)
Montenegro: Zeljeznica Crne Gore a.d. Podgorica (ZCG)
Nederland: Arriva · Breng · Connexxion · DB Cargo (DB) · ERS Railways · Nederlandse Spoorwegen (NS) · NS International · HSL Logistik · Syntus · Veolia Transport
Noorwegen: Norges Statsbaner (NSB) · CargoNet · Malmtrafikk (MTAB) / (MTAS) · Flytoget
Oekraïne: Ukrzaliznytsia/Укрзалізниця (UZ)/(УЗ)
Oostenrijk: Österreichische Bundesbahnen (ÖBB) · Graz-Köflacher Eisenbahn (GKE) · Steiermärkische Landesbahnen (StLB) · Westbahn · Wiener Lokalbahnen (WLB)
Polen: Polskie Koleje Państwowe (PKP) · Koleje Mazowieckie (KM) · Przewozy Regionalne (PR) · Szybka Kolej Miejska w Trójmieście (SKM) · Szybka Kolej Miejska w Warszawie (SKM) · Koleje Dolnośląskie
Portugal: Comboios de Portugal (CP) · Fertagus · Takargo (TK)
Roemenië: Căile Ferate Române (CFR) · DB Schenker Rail Romania (DB)
Rusland: Rossiejskieje zjeleznye dorogi (RŽjD)
Servië: Železnice Srbije (ŽS) · Termo Elektrana Nikola Tesla (TENT) · Kombinovani Prevoz (KP)
Slovenië: Slovenske železnice (SŽ)
Slowakije: Železnice Slovenskej Republiky (ŽSR)
Spanje: Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles (RENFE) · EuskoTren · Ferrocarriles de Vía Estrecha · Ferrocarrils de la Generalitat Valenciana · Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya
Tsjechië: České Dráhy (ČD) · LEO Express · RegioJet (RJ)
Turkije: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD)
Verenigd Koninkrijk: Arriva Trains Wales · c2c · Chiltern Railways · DB Schenker Rail (DB) · Eurostar · First Capital Connect · First Great Western · First ScotRail · Freightliner · Gatwick Express · London Midland · London Overground · Merseyrail · National Express East Coast · National Express East Anglia · New Southern Railway · Northern Rail · Southeastern · South West Trains · TransPennine Express · Virgin Trains
Wit-Rusland: Belaroeskaja Tsjyhoenka/Беларуская Чыгунка (BTsj)/(БЧ)
Zweden: Statens Järnvägar (SJ) · Green Cargo · Malmtrafikk (MTAB) / (MTAS) · Hector Rail · Storstockholms Lokaltrafik (SL)
Zwitserland: Appenzeller Bahnen (AB) · BLS AG (BLS) · Crossrail · Matterhorn Gotthard Bahn (MGB) · Rhätische Bahn (RhB) · Zwitserse federale spoorwegen (SBB/CFF/FFS) · Südostbahn (SOB) · Thurbo · Treni Regionali Ticino Lombardia (TILO) · Zentralbahn (ZB)