ProRail

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
ProRail
ProRail
Grootaandeelhouders Staat der Nederlanden via Railinfratrust B.V.[1][2]
Rechtsvorm Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
Oprichting 1 januari 2005[3]
Eigenaar Railinfratrust
Sleutelfiguren Pier Eringa (CEO)
John Voppen (COO)
Hans van Leeuwen (CFO)[4]
Werknemers 4.000[5]
Portaal  Portaalicoon   Economie
Het hoofdgebouw van ProRail, De Inktpot, met onder aan de toren de UFO.

ProRail is de spoorinfrastructuurbeheerder van Nederland, vergelijkbaar met Infrabel in België. ProRail is daarbij verantwoordelijk voor het gehele spoorwegnet: aanleg, onderhoud, beheer en veiligheid.

Eind 2017 verwacht het kabinet een wetsvoorstel voor de omvorming van ProRail BV naar een zelfstandig bestuursorgaan in te dienen.[6]

Activiteiten[bewerken]

Het Nederlandse spoorwegnet bestaat uit 7.021 kilometer spoor, 2.589 overwegen, 4.500 kilometer bovenleiding, 7.071 wissels en 404 stations. ProRail heeft ook 13 verkeersleidingsposten waarvandaan de verschillende goederen- en reizigersvervoerders (als NS, Arriva, Veolia Transport, DB Schenker en Thalys) worden aangestuurd. Daarnaast beheerde ProRail ook de railinfrastructuur van de sneltramlijn Utrecht - Nieuwegein/IJsselstein totdat die eind 2010 werd overgedragen aan het Bestuur Regio Utrecht (BRU).

Railinfratrust BV is het bedrijf (eigendom van de Nederlandse Staat) dat in juridische zin eigenaar is van het overgrote deel van de spoorweginfrastructuur. Dochteronderneming ProRail BV is de economisch eigenaar van het spoorwegnet. Haar taak is het spoorwegnet te onderhouden, te exploiteren en indien de rijksoverheid daartoe besluit, uit te breiden. Daarnaast verdeelt ProRail de capaciteit op het spoor onder de verschillende goederen- en reizigersvervoerders. Ten slotte is ProRail ook verantwoordelijk voor het aanbieden van veilige rijwegen door verkeersleiding aan de vervoerders op het spoor. Verkeersleiding Ongevallenbestrijding ondersteunt de brandweer bij ongevallen en incidenten met gevaarlijke stoffen op het spoor en is gevestigd in Eindhoven, Rotterdam, Utrecht en Zwolle.

ProRail beschikte over Schakel- en Meldcentra (SMC). Dit waren voorzieningen die de bovenleidingsspanning regelden, storingen meldden en aan de aannemer doorgaf. Er waren vier SMC's, verdeeld over de regio's van ProRail. Inmiddels zijn deze vier SMC's ondergebracht in een ruimte met een nieuwe naam, Operationeel Besturingcentrum Infra (OBI). De hoofdlocatie zit bij het OCCR aan de Admiraal Helfrichlaan. Ook zijn er voor het OBI twee uitwijklocaties. Een op het Railcenter (het vroegere RailInfraOpleidingen, RIO) in Amersfoort en een in het hoofdkantoor van ProRail in de inktpot in Utrecht.

Geschiedenis[bewerken]

NS Railinfratrust B.V. is bij de reorganisatie van de Nederlandse Spoorwegen in 1995 opgericht en is sinds 2000 houdstermaatschappij van de drie organisaties NS Railinfrabeheer, Railned en NS Verkeersleiding. Deze drie NS-organisaties gingen werken voor rekening en volgens aanwijzingen van de minister van Verkeer en Waterstaat, met de bedoeling de taken die als overheidstaken gezien worden los te koppelen van de commercieel opererende NS-organisatie. Op 1 juli 2002 is Railinfratrust uit de NS-holding gehaald en de verwijzing naar NS uit de naam gehaald. Sinds 1 januari 2003 werken de dochters van Railinfratrust B.V. samen onder de handelsnaam 'ProRail'.

Op 1 januari 2005 fuseerden de drie Railinfratrust-dochters Railinfrabeheer, Railverkeersleiding en Railned tot ProRail B.V. Zonder de spoorwegveiligheidstaak van Railned, dat onderdeel ging uitmaken van de Inspectiedienst Verkeer en Waterstaat (per 1/1/2012: Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)).

De fusie werd gerealiseerd onder leiding van president-directeur Bert Klerk. Hij trad op 1 februari 2011 terug om gezondheidsredenen. Marion Gout-van Sinderen is per 11 april 2011 zijn opvolgster. Zij kwam in opspraak direct na haar aantreden. Ze gaf in een interview aan dat haar prioriteiten niet bij reizigers lagen, maar slechts een plek in haar 'achterhoofd' vulden. Hierop kwam gelijk flinke kritiek van Kamerleden en de minister.[7] Zij is per 1 juli 2014 vertrokken omdat zij het niet eens was met de ingeslagen weg van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (beleidsdocument LTSA).[7]

Pier Eringa is per 1 april 2015 benoemd tot president-directeur van spoorbeheerder ProRail.[8] Sinds 1 april 2016 is er een nieuwe topstructuur ingevoerd waarbij (weer) sprake is van een raad van bestuur bestaande uit drie personen: Pier Eringa (CEO), John Voppen (COO) en Hans van Leeuwen (CFO).

Beheerconcessie[bewerken]

Een regelkast van het spoorstaafconditioneringssysteem

Volgens de nieuwe Spoorwegwet dient de minister een of meer concessies te verlenen voor het beheer van de hoofdspoorweginfrastructuur. De minister blijft echter eindverantwoordelijk voor de hoofdspoorweginfrastructuur.

Op 1 januari 2005 verleende de minister van Verkeer en Waterstaat een 10-jarige beheerconcessie aan ProRail voor het beheer van de Nederlandse hoofdspoorweginfrastructuur. De minister dient in te stemmen met het beheerplan dat ProRail elk jaar moet maken. In deze beheerconcessie rekent het ministerie ProRail af op:

  • de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van de hoofdspoorweginfrastructuur;
  • de kwaliteit van de capaciteitsverdeling, bijsturing en informatievoorziening, en;
  • de reinheid, toegankelijkheid en sociale veiligheid van de transfervoorzieningen.

In december 2014 verlengde staatssecretaris Mansveld de beheerconcessie aan ProRail met 10 jaar voor de periode 2015-2025.[9]

De werkzaamheden aan het spoor worden niet uitgevoerd door ProRail zelf. Voor het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden heeft het bedrijf grote spooraannemers als BAM Rail, VolkerRail, Strukton en ASSET Rail gecontracteerd. Voor bouw- en vernieuwingswerk is een tiental aannemers gecertificeerd. In 2015 heeft ProRail de verlenging van vier spooronderhoudscontracten verborgen gehouden voor het Ministerie van Infrastructuur en Milieu en de eigen raad van commissarissen.[10] De contracten met aannemers hadden een looptijd van 3,5 jaar, maar ProRail heeft ze "stiekem" verlengd tot tien jaar hetgeen niet in overeenstemming is met de aanbestedingswetgeving.

ProRail heeft zijn hoofdvestiging in Utrecht en regionale vestigingen in Rotterdam, Amsterdam, Eindhoven en Zwolle. In Utrecht zetelt ProRail in de gebouwen De Inktpot en de Tulpenburgh aan het Moreelsepark. Op 31 december 2003 had ProRail 2.829 mensen in dienst, op 31 maart 2008 waren dat er 3.015, en begin 2011 was dit aantal gegroeid tot circa 4.500. Eind 2014 telde het bedrijf 3.916 medewerkers.

Lokaalspoorwegen worden, anders dan hoofdspoorwegen, niet zonder meer beheerd door ProRail. Deze heeft wel bepaalde bevoegdheden, behalve bij RandstadRail.[11]

Gebruiksvergoeding[bewerken]

De vervoerders betalen een gebruiksvergoeding (ook wel infraheffing genoemd) aan ProRail voor het gebruik van het spoor.

De tarieven (vermeld in de netverklaring) zijn ongeveer:

  • Dienstengroep Netwerk en Treinpad: € 0,60 per treinkilometer, en bij afname van elektriciteit € 0,03 per kWh.
  • Dienstengroep Transfer: per haltering, afhankelijk van stationsklasse en treinhalteringscode, een bedrag tussen de € 0,60 en € 7: hoe groter het percentage stations is waar de trein halteert, hoe lager het tarief, en hoe groter het station, hoe hoger het tarief.
  • Dienstengroep Emplacementen: tussen de € 35 en € 50 per meter opstelspoor per jaar, excl. tarief fecaliënafvoer.

In 2014 ontving ProRail een exploitatiebijdrage van de rijksoverheid van 800 miljoen euro en daarnaast nog een gebruiksvergoeding van de vervoerders van 260 miljoen euro. Met deze opbrengsten dienen de exploitatiekosten te worden gedekt.

Externe link[bewerken]

Beluister

(info)