Railverkeersleiding

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Railverkeersleiding is het leiden van het treinverkeer. Hierbij worden beslissingen genomen over het treinverkeer, zoals maatregelen om verstoringen in het treinverkeer te verhelpen of de gevolgen er van in de hand te houden. De bediening van seinen en wissels valt buiten de activiteiten van railverkeersleiding. Het maken van de dienstregeling wordt in het algemeen ook niet gerekend tot railverkeersleiding. Het aanpassen van dienstregelingen tot maximaal enkele dagen vooruit wordt vaak wel tot railverkeersleiding gerekend.

Organisatie[bewerken]

Nederland[bewerken]

In Nederland is de railverkeersleiding in handen van Prorail gelegd.

Op landelijk niveau voor Nederland is de afdeling Centraal monitoring en beslisorgaan (CMBO) verantwoordelijk voor de besturing en de bijsturing van de dienstregelingen van de spoorvervoerders. Het CMBO besluit ook over internationale treinen zolang die in Nederland rijden. Treinverkeersleiders bewaken de uitvoering van de dienstregelingen en nemen beslissingen over aanpassingen daarvan als storingen dreigen of optreden. Een tweede taak is het doorvoeren van aanpassingen in de dienstregeling, zowel naar aanleiding van verstoringen, storingen aan het spoor, als wanneer op het laatste moment een verzoek van een vervoerder komt voor het inleggen van een extra trein. Het CMBO is gevestigd in het operationeel controlecentrum rail (OCCR), waar het samenwerkt met spoorvervoerders en met spooraannemers.[1]

Daarnaast kent de railverkeersleiding van Prorail dertien railverkeerleidingsposten posten in Alkmaar, Amersfoort, Amsterdam, Arnhem, Den Haag, Eindhoven, Groningen, Maastricht, Roosendaal, Rotterdam en Rotterdam Goederen (Kijfhoek), Utrecht en Zwolle. Met de bouw van een nieuwe post in Barendrecht zullen de posten van Rotterdam en de Kijfhoek gesloten worden.[2]

België[bewerken]

In België is Infrabel verantwoordelijk voor de railverkeersleiding.

Europese regels[bewerken]

Dat de railinfrastructuurbeheerders Prorail en Infrabel deze taak uivoeren past binnen Europese regels voor het bevorderen van de marktwerking op het spoor. Deze regels bepalen namelijk dat de railverkeersleiding een taak is van de beheerder van de railinfrastructuur, omdat deze een neutrale positie heeft bij het toedelen van de spoorwegcapaciteit aan spoorvervoerders.

Geschiedenis[bewerken]

Prorail is vanaf zijn afsplitsing van de Nedelandse Spoorwegen verantwoordelijk voor de railverkeersleiding in vrijwel heel Nederland. Voor de verkeersleiding op enkele emplacementen waren tot 1 januari 2007 Nedtrain of Railion verantwoordelijk. Sinds 1 januari 2007 zijn ook deze activiteiten ondergebracht bij Prorail Verkeersleiding.

Het bedrijf Keyrail heeft de verkeersleiding van de Betuweroute enige tijd uitgevoerd. Er is even sprake van geweest om ook de verkeersleiding van de Havenspoorlijn in handen van Keyrail te leggen. In 2011 is besloten de verkeersleiding van de Betuweroute door Prorail uit te laten voeren.

Werkzaamheden[bewerken]

  • De planning op korte termijn, tot bijvoobeeld 36 uur vooraf, en daarmee inspelen op actuele omstandigheden en verstoringen.
  • Het bewaken van de uitvoering van de dienstregeling.
  • Het herplannen van dienstregelingen van (sterk) vertraagde treinen. De railverkeersleiding deelt dan andere 'paden' toe aan de vertraagde treinen.
  • Beoordelen of verstoringen voldoende snel 'uitdempen', en zo niet het nemen van maatregelen als
    • Het inkorten van treinen, dat wil zeggen dat een trein niet tot het eindpunt zal doorrijden.
    • Het opheffen van treinen, dat wil zeggen dat een trein helemaal niet zal rijden.
    • Het geheel of gedeeltelijk opheffen van treinseries.
    • Het in overleg met vervoerders beperken van de gevolgen van beperkingen van de treindienst, zoals
      • het inlassen van extra stops,
      • het verlengen van treinen,
      • het inzetten van extra treinen,
      • het bieden van vervangend vervoer, zoals busvervoer.
  • Het toewijzen van 'paden' aan treinen waarvoor op het laatste moment behoefte ontstaat, zoals voor proefritten, het overbrengen van defecte treinen, en bij het inzetten van extra treinen bij een plotselinge grote vervoervraag.
  • Intensief overleg met vervoerders over de beschikbaarheid van treinmaterieel en treinpersoneel.

Veiligheidsberichten[bewerken]

Er zijn uitgewerkte regels voor de mondelinge- en de schriftelijke veiligheidsberichten voor machinisten en treindienstleiders. Een voorbeeld van een veiligheidsbericht is het geven van aanwijzingen. De regels omvatten het gebruik van het NATO-alfabet, en het als losse cijfers uitspreken van treinnummers, kilometrering, wisselnummers en spoornummers. Deze regels hebben als doel (spraak)verwarring te voorkomen. Ze zijn op Europees niveau vastgelegd, in de technische specificaties inzake interoperabiliteit van exploitatie en verkeersleiding, kortweg de TSI OPE[3]. Er is een vertaling voor vrijwel alle talen in Europa. ProRail en de Nederlandse Spoorwegen hanteren deze regels sinds 2013.[4][5]

Zie ook[bewerken]

Verwijzingen[bewerken]

  1. Afdeling CMBO. ProRail. Geraadpleegd op 10 oktober 2018.. "De afdeling (...) CMBO maakt deel uit van ProRail Verkeersleiding en is gevestigd in het OCCR (...). De verantwoordelijkheid voor de be- en bijsturing van de dienstregeling van vervoerders is er ondergebracht.(...) Onze treinverkeersleiders monitoren de uitvoering van de landelijke dienstregeling (...). De planners zijn verantwoordelijk voor het voorbereiden en doorvoeren van aanpassingen in de Dienstregeling."
  2. Nieuwe verkeersleidingspost in Barendrecht. Nieuws. Prorail (17 januari 2018).. "ProRail laat een nieuwe verkeersleidingspost bouwen in Barendrecht. Op de nieuwe locatie wordt de post Rotterdam samengevoegd met de post op emplacement Kijfhoek."
  3. Verordening (EU) 2015/995 van de commissie van 8 juni 2015 tot wijziging van Besluit 2012/757/EU betreffende de technische specificaties inzake interoperabiliteit van het subsysteem exploitatie en verkeersleiding van het spoorwegsysteem in de Europese Unie (pdf) pagina 20 (paragraaf 4.2.1.5 van de bijlage) en pagina 47-51 (aanhangsel C van de bijlage).
  4. Nico wordt November. ProRail (20 augustus 2013).
  5. Regeling Communicatieprocedures veiligheidsberichten (pdf). ProRail (24 mei 2012).