Baksteengotiek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Slot Mariënburg in Polen, het machtscentrum van de Duitse Ordestaat en het grootste gotische gebouw in baksteen
Ridderzaal in het Binnenhof, het machtscentrum van de Graafschap Holland

Baksteengotiek is een stijl binnen de gotische architectuur die zich met name kenmerkt door:

  • in vele maar niet alle gebouwen in alle regio's het ontbreken van architectonische beeldhouwkunst, die in andere gotische stijlen uitbundig aanwezig is
  • veelvuldig toepassing van creatieve indelingen van muren, steenverbanden, opgebouwde ornamenten en afwisseling van steenkleuren en pleisterwerk
Marienkirche in Lübeck, torens met graniet­kwaders aan de kanten

De stijl komt veel voor in het noorden van Europa en met name in Noord-Duitsland, en de landen aan de Oostzee, waar geen natuurlijke steensoorten voorhanden zijn. De gebouwen zijn opgetrokken uit baksteen. Veel gebouwen in deze stijl zijn te vinden in Denemarken, Finland, Duitsland, Polen, Litouwen, Letland, Estland, Wit-Rusland, Rusland en Zweden.

Roholte kirke bij Faxe in't deense Seeland met speklagen als in de Kempense gotiek
Ørum kirke bij Randers, Midden-Jutland, granietkwaders en baksteen

De gotische baksteengebouwen in Vlaanderen, Nederland en het noordelijke duitse Rijnland zijn meer dan een kwart van dit noordelijke baksteengotiek. Menige verschillen van de noordduitse baksteengotiek, menige niet.

Het eerste gebruik van rode baksteen in Noord-Europa dateert van de 12e eeuw. De oudste van deze gebouwen zijn Romaans. In de 16e eeuw werd de baksteengotiek opgevolgd door de baksteenrenaissance.

Veel bewaarde gebouwen en stadscentra zijn opgenomen in de Werelderfgoedlijst van Unesco. Bijvoorbeeld de historische binnenstad van Lübeck, maar ook andere hanzesteden.

Veele dorpskerken met baksteengotische vormgeving in Duitsland en Polen zijn overwegend van veldkeien gebouwd.

Zeer veele deense dorpskerken heeft een dergelijke materiaalcombinatie als in Nederland, het oudste onderdeel, de schip, is Romaans en van steen (in Nederland meestal tufsteen, in Denemarken graniet­kwaders), de nieuwere, gotische onderdeelen zijn van kloostermoppen (deens:"munkestener").

Vergelijkbare bouwstijlen[bewerken]

De baksteengotiek in Italië wordt Lombardische gotiek genoemd (Pavia). Het betreft hier een andere stijl dan de baksteengotiek.

De stijl van gotische baksteengebouwen in Zuid-Frankrijk verschill van dat in de Noorden, en wordt gothique toulousain genoemd (toulousaner gotiek).[1]

Zeer verschillen van de baksteengotiek in Nederland, Duitsland en de Oostzeelanden zijn den baksteengebouwen in engels Tudorstijl.

Op het Iberisch Schiereiland werd ook gebruikgemaakt van baksteen. Hier is echter sprake van de Mudéjar-kunststijl.

Zie ook[bewerken]


  1. [http://www.cite-episcopale-albi.fr/decouvrir/cathedrale-sainte-cecile/focus/architecture-25/chef-d-oeuvre-du-gothique.html La cathédrale Sainte-Cécile … manifeste … les caractères spécifiques du gothique toulousain.