Defecatie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
defecatie in volle vlucht van een zeemeeuw
defecatie van een koe tussen de andere koeien
1. Endeldarm, 2. Buitenste sfincter, 3. Binnenste kringspier
defecatie op een hurktoilet

Defecatie (ook defaecatie (verouderde spelling), stoelgang) is het laten gaan van ontlasting. Organismen (dieren) met een darmstelsel doen dit in het algemeen met geregelde intervallen. Mensen hebben over het algemeen een defecatiefrequentie liggend tussen eenmaal per twee dagen tot enige malen per dag. Komt het minder vaak, dan spreekt men van verstopping of constipatie, gebeurt het vaker of is de ontlasting zachter dan normaal, dan spreekt men van diarree.

Hoe?

De defecatie gebeurt meestal nadat een drang tot ontlasten wordt gevoeld. Deze drang ervaart men zodra er rekking van het rectum plaatsvindt doordat de feces het rectum worden ingeduwd. De musculus sphincter ani internus (binnenste kringspier van de anus) ontspant zich en de feces drukken tegen de musculus sphincter ani externus (buitenste kringspier van de anus). Een mens kan bewust controle uitoefenen over de musculus sphincter ani externus. Wanneer een persoon besluit zich te ontlasten, ontspant hij de musculus sphincter ani externus, waardoor de ontlasting in het anale kanaal terecht komt. De hoek tussen het colon sigmoides en het rectum wordt gestrekt en door een persbeweging wordt de ontlasting naar buiten geperst.

Waar?

In de meeste westerse landen gebeurt de defecatie op een wc (water closet) en wordt het uitwendig gedeelte van de anus schoongeveegd met toiletpapier. In vele andere landen gebeurt de defecatie boven een holte in de grond (sta- of hurktoilet - vaak ook met spoelmechanisme). In een aantal oosterse landen wordt in plaats van toiletpapier een waterslangetje gebruikt voor het schoonmaken van de anus.
Indien er geen sanitaire voorzieningen zijn voor de defecatie, is het best om de ontlasting te begraven. Doe dit echter indien het enigszins is te vermijden liever niet: met de ontlasting kunnen micro-organismen en parasieten in het grondwater uitspoelen die het tot op grote afstand ongeschikt kunnen maken voor de winning van drinkwater. Wanneer men de ontlasting kan meenemen naar een bepaalde plaats met een geregelde riolering of andere vorm van afvoer of verwerking, verdient dit de voorkeur.

Problemen die zich kunnen voordoen bij de defecatie

  • Bij langdurige verstopping, kan de stoelgang zo hard zijn dat deze de aarswand beschadigt bij het persen. Er ontstaan dan kleine scheurtjes (fisuren ofwel anuskloofjes) rond de aars of in de endeldarm die kleine bloedingen kunnen geven.
  • Door het persen verhoogt de druk in de buik en zodoende ook op de bloedvaten. Wanneer iemand problemen heeft met zijn vaatstelsel, kan de defecatiedruk voldoende zijn om een levensbedreigende bloeding (bijvoorbeeld ter hoogte van de hersenen of de kransslagaders) te veroorzaken. Niet zelden vinden ernstige hart- en vaatlijders hun dood tijdens een toiletbezoek.
  • Oude mensen hebben vaak te weinig defecatiedrang, waardoor ze fecalomen krijgen. Dit zijn verharde vastzittende stukjes stoelgang. Dit verergert nog bij weinig lichaamsbeweging. Vooral bejaarden in een rusthuis lijden hieraan. Om dit te voorkomen moeten ze hun rectum manueel stimuleren (inbrengen van een vinger in de anus). Anders dient een lavement oplossing te bieden.

Defecatie via een stoma

Indien door een chirurgische ingreep of een congenitale anomalie er geen endeldarm en voldoende lange dikke darm aanwezig is, wordt de ontlasting via een stoma uit het lichaam gedreven. Dit is een kunstmatige opening ter hoogte van de buikwand waar de darm rechtstreeks uitmondt. De stoelgang wordt dan in een speciaal zakje opgevangen dat rond dit stoma wordt gekleefd.

Bijzondere maatregelen na defecatie

Omdat de ontlasting steeds besmet is met veel micro-organismen, waaronder veel schadelijke, dient men na elke defecatie voldoende hygiëne maatregelen in acht te nemen. Het wassen van de handen met zeep is gewenst om besmetting van de omgeving en zichzelf te voorkomen.
Ook een aantal parasieten overleeft slechts door onvoldoende hygiëne maatregelen. De aarsmaden leggen hun eitjes ter hoogte van de anus, waar ze hopen hun weg te vinden naar de mond. Voortdurende herbesmetting is hun manier van overleven in de darm.