Fort Waver-Amstel
| Fort Waver-Amstel | ||||
|---|---|---|---|---|
.jpg) | ||||
Fort Waver-Amstel vanuit de lucht gezien; 2015. | ||||
| Locatie | ||||
| Plaats | Nessersluis (De Ronde Venen) | |||
| Adres | Waverdijk bij 19 | |||
| Onderdeel van | Stelling van Amsterdam | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Start bouw | 1886 | |||
| Gereed | 1911 | |||
| Oorspr. functie | Fort in de Stelling van Amsterdam | |||
| Huidig gebruik | bedrijfsruimte | |||
| Eigenaar | Natuurmonumenten | |||
| Prijzen en erkenningen | ||||
| Monumentstatus | Rijksmonument | |||
| Monumentnummer | 514704 | |||
| ||||
Het Fort Waver-Amstel (ook bekend als Fort de Nes of Fort Nessersluis) ligt bij Nessersluis in de polder Groot-Mijdrecht waar de Oude Waver en de Amstel samenkomen. Het ligt een paar kilometer ten noordoosten van Uithoorn en is onderdeel van de Stelling van Amsterdam.
Bijzonderheden
[bewerken | brontekst bewerken]Het fort van model B werd tussen 1886 en 1911 gebouwd.
In 1886 en 1887 voerde Hendrik Willem Ackermans (Ackermans & van Haaren) de werken uit voor de zandophoging nodig voor de bouw van het fort.[bron?] De aanbesteding dateerde van 12 december 1885 en omvatte het weggraven van het aanwezige veen, het storten van zandkisten en het maken van zandophopingen tot en boven Amsterdams Peil.
Voor het bouwen van een stenen directiekeet schreef Nicolaas van Haaren een aanbesteding uit op 22 februari 1886 in hotel Verhoek in Uithoorn. De directiekeet moest naar het model van deze bij het Fort bij Abcoude worden gebouwd met een oppervlakte van 120 m². Ook voor de opzichters moest een stenen keet met een oppervlakte van 50 m² worden gebouwd. De inrichting en meubilair waren ten laste van de aannemer.
In 1895 werd het aardwerk verdedigbaar gemaakt. In 1911 kwamen de bomvrije gebouwen gereed. Volgens de toenmalige militaire bevelstructuur behoorde het fort tot de sector Ouderkerk, groep De Nes, vak Waver-Amstel.
Het fort is de enige verhoging in het open en vlakke polderlandschap. Het had als taak het acces aan de Veldweg en de inundatiesluis ten oosten van het fort af te sluiten en te verdedigen. Het oorspronkelijke interieur, zoals de keuken, wasruimten en toiletten en de elektrische installaties, uit het begin van de 20e eeuw is goed bewaard gebleven.[1]
De bezetting van het fort bestond in 1920 uit 266 man. In 1924 was dit verhoogd naar 375, waarvan vijf officieren, 20 onderofficieren en 350 manschappen.[2]
De twee hefkoepelgebouwen zijn verbonden met het hoofdgebouw door middel van een korte poterne. In de frontwal zijn drie opstelplaatsen voor mitrailleurs gebouwd waarvan de middelste via een gedekte gang met het frontgebouw is verbonden.
Uit een opgave van de bewapening uit 1910 stonden er op het fort vier kanonnen met een kaliber van 7,5 centimeter (kazematkanon van 7 cm) opgesteld in de keelkazematten.[3] Twee hefkoepels waren voorzien van elk een 5,7 cm kanon (kanon van 6 cm). In beide keelkazematten stonden ook een kanon van 5,7 cm ter verdediging van de achterzijde van het fort. Verder waren er tien Schwarzlose M'08 mitrailleurs. Van die zware mitrailleurs waren er zes opgesteld in de drie geprepareerde borstweringen aan de frontzijde van het fort.[3] De overige vier waren opgesteld in de keelkazematten.
Aan de keelzijde stonden een houten genieloods en een fortwachterswoning, maar beide zijn gesloopt.
Het fort was tijdens de mobilisatie en de daaropvolgende meidagen van 1940 bezet en vormde ook toen onderdeel van de Stelling van Amsterdam.
Het fort bleef gedurende 40 jaar militair relevant en op 28 oktober 1951 werd het als vestingwerk opgeheven. Het bleef nog wel in bezit van defensie dat het nog langere tijd gebruikte voor opslag van munitie.
Het fort is in een redelijk staat en in 2015 deels gerestaureerd. Binnen zijn nog veel authentieke details behouden waaronder het sanitair. Beide hefkoepelgebouwen zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog vernield door de Duitse bezetter die het staal nodig had voor de eigen oorlogsindustrie.
Fort Waver-Amstel is nu in handen van de Vereniging Natuurmonumenten en er is een wijnopslag gevestigd. Het ligt ten noordoosten van het Fort bij Uithoorn en ten zuidwesten van het Fort in de Botshol. In 2016 was het fort voor het eerst voor publiek geopend op Open Monumentendag.
Galerij
[bewerken | brontekst bewerken]
Opstelplaats voor een mitrailleur in de frontwal
Ontijzeringsinstallatie in het fort
Wasplaats soldaten
Privaten
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- Natuurmonumenten: Fort Waver-Amstel
- Stelling van Amsterdam - een stadsmuur van water: Fort Waver-Amstel
- Rondom Kijken: Fort bij Waver-Amstel
Literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]- Podevijn, Dirk (2013). Hendrik Willem Ackermans. Aantekeningen van een industriële pionier, 1887-1937, Antwerpen. ISBN D/2013/0012/53.
- Podevijn, Dirk (2024). Ackermans & van Haaren in België en Nederland. Een mondiaal bedrijf onder Belgische vlag, Antwerpen. ISBN 978-94-6436-816-1.
- ↑ Oneindig Noord-Holland Fort bij Waver-Amstel: compleet bewaard interieur geeft goed beeld van soldatenleven op een fort, 29 juni 2012, geraadpleegd op 24 februari 2015
- ↑ Stelling van Amsterdam Waver-Amstel, geraadpleegd op 20 april 2016. Gearchiveerd op 5 maart 2016.
- 1 2 Stelling van Amsterdam Opgave der bewapening 1910, geraadpleegd op 20 april 2016
· 
· 