Francisco Goya

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Francisco Goya
Zelfportret van Goya uit zijn serie Los Caprichos
Zelfportret van Goya uit zijn serie Los Caprichos
Persoonsgegevens
Volledige naam Francisco José De Goya y Lucientes
Geboren 30 maart 1746
Overleden 16 april 1828
Geboorteland Spanje
Beroep(en) Kunstschilder
Graveur
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
'Begraaf ze en wees stil' uit de serie Los desastres de la guerra
'De naakte Maja' (La maja desnuda)
'De geklede Maja' (La maja vestida) in Museo del Prado
'De derde mei van 1808 in Madrid' (El tres de mayo de 1808 en Madrid) in Museo del Prado

Francisco José De Goya y Lucientes (Fuendetodos, in de provincie Zaragoza, Aragón, 30 maart 1746 - Bordeaux, 16 april 1828) was een Spaanse kunstschilder en graveur.

Levensbeschrijving[bewerken]

Goya werd geboren in Fuendetodos in Spanje, maar leefde later voornamelijk in Madrid. Hij groeide op in Zaragoza en werd op 13-jarige leeftijd leerling van een kunstenaar, José Luzán, die vriend van zijn vader was. Goya trouwde in 1773 met Josefa Bayeu, de zus van Francisco Bayeu, die inmiddels zijn leermeester was geworden.

Goya was vooral portretschilder van de Spaanse koninklijke familie. Zo was hij hofschilder van Karel IV van Spanje en schilderde hij ook Ferdinand VII van Spanje. De Spaanse Inquisitie was in die tijd machtig en bemoeide zich ook met Goya's werk. Goya maakte naast de schilderijen van hoge geestelijken ook etsen die hij in grote oplagen drukte en die verhandeld werden in vele steden, ook buiten Spanje. Onder andere in zijn serie etsen Los Caprichos liet hij zijn afschuw zien voor de corrupte heerschappij van met name de Kerk, waar hij niettemin veel voor werkte.

Nadat het leger van Napoleon Spanje bezette, trok hij zich terug in zijn Quinta del Sordo (De villa van de dove). Ook de bloedige napoleontische invasie vanaf 1808 is terug te zien in de werken van Goya: van 1810-1814 maakte hij een serie etsen, Los desastres de la guerra (De gruwelen van de oorlog), waarin hij de gruwelen weergaf die aan beide kanten werden begaan.
Na het vertrek van de Fransen, die tevergeefs hadden getracht de verworvenheden van hun revolutie te exporteren, kwam het repressieve Spaanse koninklijke regime weer terug. Hij keerde zich daarvan af, ging in Frankrijk in vrijwillige ballingschap en stierf uiteindelijk in Bordeaux.

In 1901 werd zijn stoffelijk overschot naar Spanje overgebracht, waarna het in 1919 werd bijgezet in de Ermita de San Antonio de la Florida in Madrid.

Werken[bewerken]

Veel van het werk van Goya hangt in het Museo del Prado in Madrid. Goya werd sterk beïnvloed door de Verlichting. Goya schilderde echter ook historische gebeurtenissen en ontwierp vrolijke scènes in rococostijl voor wandtapijten (gobelins).

Maja[bewerken]

Twee van Goya's meest beroemde schilderijen zijn De Naakte Maja (La maja desnuda) en De Geklede Maja (La maja vestida).[1]. Maja was de benaming voor een knap volksmeisje. Deze twee schilderijen beelden dezelfde vrouw uit, in dezelfde pose, maar respectievelijk naakt en gekleed. De twee schilderijen waren wellicht bedoeld om buiten respectievelijk binnen de deuren van een slaapkamer te hangen. Een andere theorie is dat het schilderij met de aangeklede Maja bedoeld was om de naakte Maja te bedekken.[2]

Het feit dat de naakte vrouw geen Griekse godin of een dergelijke grootheid is terwijl ze bovendien de kijker recht aankijkt, was bijzonder schokkend voor die periode. Goya moest vanwege deze schilderijen voor de inquisitie verschijnen.[2]

Schilderstijl[bewerken]

Het werk van Francisco Goya behoort qua stijl bij de Romantiek, maar hij was tevens beïnvloed door het Verlichtingsdenken.

De invloed van Goya op latere kunst is van belang, omdat zijn kunst de tradities van destijds ondermijnde. Hij liep vooruit richting het expressionisme en het surrealisme. Bovendien schilderde hij subjectief. Zijn nadruk op een scherpe voorgrond en een vagere achtergrond loopt vooruit op de kunst van Manet. Door de werken uit zijn latere periode wordt Goya gezien als een voorloper van de moderne kunst.

De bijzondere stijl waarin hij aan het eind van zijn leven schilderde, wordt vaak apart benoemd. Veertien werken uit deze tijd staan bekend onder de naam de Zwarte Schilderijen.

Musea[bewerken]

De schilderijen zijn in vele musea te zien onder andere:

Goya was ook een voorloper van het realisme. Hij stelde immers het eigentijdse kwaad aan de kaak. Hij is een van de eerste kunstenaars die eigentijdse verschrikkingen als onderwerp koos. In andere opzichten behoort hij echter wel nog tot de romantische stroming.

Werken van Goya[bewerken]

Afbeelding Titel Jaar Locatie
Aparición de la Virgen del Pilar a Santiago y a sus discípulos zaragozanos.jpg Apparition of the Virgin of the Pillar to Saint James and his Saragossan disciples 1768
Triple generacion.jpg The Holy Family with Saint Joachim and Saint Anne Before the Eternal Glory 1769
Aníbal vencedor contempla por primera vez Italia desde los Alpes.jpg Hannibal the Conqueror 1770
Martin Zapater 1770
El nombre de Dios adorado por los angeles.jpg The Adoration of the Name of God 1772 Basílica de Nuestra Señora del Pilar, Zaragoza
Nacimiento de la Virgen (Cartuja Aula Dei).jpg Frescoes in the Cartuja de Aula Dei 1774 Charterhouse of Aula Dei
El baile de San Antonio de la Florida.jpg Tapestry Cartoons 1775–92
El Quitasol (Goya).jpg The Parasol 1777 Museo del Prado, Madrid
Blind Guitarist 1778
La nevada 1780
Winter (The Snowstorm) 1780
Crucified Christ 1780 Prado, Madrid
The Queen of Martyrs 1780–81 Basílica de Nuestra Señora del Pilar
St. Bernardino of Siena 1782–83 San Francisco el Grande, Madrid
Family of Infante Don Luis 1783
The Count of Floridablanca and Goya 1783 Banco Urquijo, Madrid
Sermon of Saint Bernardino of Siena 1784
The Annunciation 1785 private collection, Spain
The Marquesa de Pontejos c. 1786 National Gallery of Art, Washington, D.C.
Spring (or The Flower Girls) 1786–87
The Forge 1786–1787
The Swing 1787
Don Manuel Osorio Manrique de Zunica.jpg Manuel Osorio Manrique de Zuñiga 1787–88 Metropolitan Museum of Art, New York
St Francis Borgia at the Deathbed of an Impenitent 1788
Family of the Duke of Osuna 1788 Prado
Self-portrait c. 1790–95
Josefa Bayeu Francisco De Goya y Lucientes.jpg Josefa Bayeu 1790–1815
Little Giants 1791–92
Portrait of Mariana Waldstein c. 1792
Strolling Players 1793
Fire 1793–1794
Courtyard with Lunatics by Goya 1794.jpg Yard with Lunatics 1793–94 Meadows Museum, Dallas, Texas
Francisco Goya - Casa de locos.jpg The Madhouse 1794 Virginia Meadows Museum and Elizabeth Meadows Sculpture Court, Dallas, Texas
The Marquesa de la Solana c. 1794–95 Louvre, Paris
Duchess of Alba 1795
Duchess of Alba & Her Duenna 1795
"White" Portrait 1795
Portrait of the Matador Pedro Romero c. 1795–98 Kimbell Art Museum
Self-Portrait on Linen 1795–1797
"Black" Portrait 1797
Duchess of Alba 1797
Duchess of Alba 1797 Hispanic Society of America, New York
Que se la llevaron! 1797–98
What a sacrifice! 1797–98
The Sleep of Reason Produces Monsters 1797–98
Witches' Flight 1797–98
The Spell 1797–98
The Witches' Kitchen 1797–98
The Devil's Lamp 1797–98
The Stone Guest 1797–98
They say yes and give their hand to the first comer 1797–98
You who cannot 1797–98
Self-Portrait with Spectacles 1797–1800
Miracle of St. Antony 1798
The Taking of Christ 1798 Cathedral, Toledo
Ferdinand Guillemardet 1798 Louvre
A Miracle of St. Anthony of Padua” and other scenes 1798 San Antonio de la Florida, Madrid
Witches Sabbath (1798) 1798
Queen Maria Luisa, on Horseback 1799 Prado
La Tirana (Goya) 1799 Academy of San Fernando, Madrid
Condesa de chinchon.jpg De gravin van Chinchón 1800 Museo del Prado Madrid
La maja desnuda 1797-1800
Charles IV of Spain and His Family 1800–1801 Prado
La maja vestida c. 1800–05 Prado
Bartolome Sureda y Miserol c. 1803–04 National Gallery, Washington D.C
Isabel de Porcel 1804–05
Francisca Sabasa y Garcia 1804–1808 National Gallery, Washington D.C
Doña Teresa Sureda c. 1805
Doña Antonia Zárate (1805) c.1805 National Gallery of Ireland
Young Woman with a Fan 1805–1810
Portrait of Doña Isabel de Porcel c. 1806 National Gallery, London
The Colossus c. 1808–12 Prado
Majas on a Balcony c. 1808–12
Time and the Old Women c. 1810–12 Musée des Beaux-Arts, Lille, Fr.
General Manuel Romero c. 1810 private collection, Chicago
Time (Goya) 1810
Contra el bien general c. 1810
Allegory of the City of Madrid 1810 Casa del Ayuntamiento, Madrid
De tijd c. 1810–12
Majas on a Balcony 1810–1812 Metropolitan Museum version
Francisco Goya - Portrait of the Duke of Wellington.jpg Portrait of the Duke of Wellington 1812–14 National Gallery, London
Prison Interior c. 1810–14 Bowes Museum
Doña Antonia Zárate c. 1811 Hermitage, St. Petersburg
Dead Turkey 1812
The Burial of the Sardine 1812–1819 Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid
The Majas on the Balcony c. 1812 Metropolitan Museum of Art
This is worse c. 1812–13
Mariano Goya c. 1812–14 private collection, Madrid
Portrait of Rita Moon Luna 1814
Ferdinand VII in an Encampment c. 1814 Prado
The Second of May 1808 1814 Prado
El Tres de Mayo, by Francisco de Goya, from Prado thin black margin.jpg El tres de mayo de 1808 en Madrid 1814 Museo del Prado, Madrid
De brief c. 1814–18 Musée des Beaux-Arts, Lille
May the rope break! c. 1815
Self-Portrait 1815 Academy of San Fernando
Unfortunate events in the front seats of the ring of Madrid, and the death of the Mayor of Torrejon 1815–16
La Tauromaquia 1815–1816
Burial of the Sardine (sketch) c. 1816
Inquisition Scene c. 1816
The Procession c. 1816
SS. Justa and Rufina 1817 Cathedral, Seville
De smederij (Goya) c. 1817 Frick Collection, New York
The Giant 1818
The Forge c. 1819 Frick Collection, New York
Portrait of Don Juan Antonio Cuervo 1819 Cleveland Museum of Art
The Last Communion of St. Joseph of Calasanz 1819 Escuelas Pías de San Antón, Madrid
Agony in the Garden (Goya) 1819 Escuelas Pías de San Antón
Self-portrait with Dr Arrieta 1820 Minneapolis Institute of Arts, Minnesota
Men Reading c. 1819–23
Carnival Scene 1820–1824
Atropos (The Fates) 1820–1823
Goat (Goya) 1820–1823
Fight with Cudgels 1820–1823
Two Women 1820–1823
Men Reading 1820–1823
Deaf Man 1820–1823
Asmodea 1820–1823
Old Men Eating 1820–1823
The Dog 1820–23
Fight with Cudgels 1820–23
The Great He-Goat or Witches Sabbath c. 1821–23
Leocadia c. 1821–23
Saturn Devouring His Son c. 1821–23
Two Old Men c. 1821–23
Two Old Women Eating from a Bowl c. 1821–23
Two Young People Laughing at a Man c. 1821–23
Francisco de Goya - Don Ramon Satué 001.JPG Portrait of Don Ramon Satué 1823 Rijksmuseum, Amsterdam
D. Jose Duaso y Latre.jpg Portrait of José Duaso y Latre 1824 Museum of Fine Arts of Seville
Francisco de Goya - Portrait of the Poet Moratín - Google Art Project.jpg Leandro Fernández de Moratín 1824 Museo de Bellas Artes, Bilbao, Spanje
Francisco José de Goya y Lucientes - Monk Talking to an Old Woman - Google Art Project.jpg Monk Talking to an Old Woman 1824-25 Princeton University Art Museum
Jacques (Santiago) Galos Goya 1826.jpg Portrait of Jacques Galos 1826 Barnes Foundation
Goya MilkMaid.jpg The Milkmaid of Bordeaux 1825–27 Prado
Juan Bautista de Muguiro.jpg Don Juan Bautista de Muguiro 1827 Prado
Portrait of Jose Pio de Molina Goya.JPG Don José Pío de Molina 1827–28 Reinhart Collection, Winterthur
Josefa Bayeu Onbekend
Striker Family Goya Onbekend

Biografieën[bewerken]

Films[bewerken]

Het leven van Goya is in verscheidene films geportretteerd:

Externe links[bewerken]

Logo Wikimedia Commons
Commons heeft mediabestanden op de pagina Francisco de Goya y Lucientes.