Nonnevot
Een nonne[n]vot nonnenfortje of nonnenstrik is een typisch Limburgs en meer in het bijzonder Sittards gebak(je) in de vorm van een lus met een losse knoop.
Het wordt in deze streek traditioneel vooral tijdens carnaval (Vastelaovend) gegeten. Nonnevotten worden volgens de traditie gebakken vanaf 11 november (de aftrap van het carnavalsseizoen) tot Aswoensdag.
Samenstelling
[bewerken | brontekst bewerken]Nonnevotten bestaan uit meel, gist, melk, zout, boter en fijne kristalsuiker of witte basterdsuiker en worden gefrituurd in (zonnebloem)olie of reuzel.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Waar de naam 'nonnevot' precies vandaan komt, is niet geheel duidelijk. Vot is in veel Limburgse dialecten een gangbaar woord voor bil; letterlijk betekent het dus "achterwerk van een non".
Er zijn verschillende verklaringen in omloop. Een daarvan is dat de zusters franciscanessen, die tussen 1600 en 1700 ook een klooster hadden in Sittard, dit frituurgebak gaven aan mensen die lompen en vodden brachten waarvan de opbrengst voor de armen bestemd was.
Het gebak werd volgens de overlevering in 1676 aangeboden aan de Franse bevelhebbers die tijdens de Hollandse Oorlog de stad Sittard wilden innemen.[bron?] Omstreeks dezelfde tijd is in het Nederlands het woord nonnenfortje opgetekend (waarin het Middelnederlandse vort "buikwind, scheet" besloten zou zitten). Weer een andere verklaring stelt dat de naam ofwel afkomstig is van de strik die nonnen vroeger op hun achterwerk (oppe vot) droegen.[1]
Nog een andere opgevoerde mogelijke etymologische verklaring is dat non in dit verband niet verwijst naar de kloosterzuster, maar naar een bepaald soort varken.[2]
Nonnevotten.nl
[bewerken | brontekst bewerken]Op dinsdag 11 november om 11:11 uur (de elfde van de elfde) lanceerden Limburgse ambachtelijke bakkers het online platform Nonnevotten.nl: een website ter bescherming en promotie van de traditionele Limburgse nonnevot — van Noord tot Zuid. Het platform bundelt weetjes en historie, kleurplaten, recepten en een overzicht van bakkerijendie de nonnevot nog ambachtelijk bakken. Alle Limburgse bakkers die nog echte nonnevotten bakken kunnen gratis hun gegevens laten plaatsen.[3]
Initiatiefnemers zijn Roy Mestrom (Bakkerij Mestrom, Sittard-Geleen) en Joep Gommans (platform tegen voedselverspilling Vers Voor Vandaag). Beiden dragen de kosten voor de bouw en het beheer van het platform, zonder commercieel oogmerk.[3]
Roy Mestrom: “Bij ons in Sittard-Geleen bakken we al generaties lang nonnevotten zoals het hoort: met aandacht, tijd en vakmanschap. Het is verschrikkelijk om te zien dat de markt de laatste jaren wordt overspoeld met fabrieksmatige ‘krakeling’-varianten die qua smaak en structuur weinig lijken op de echte, ambachtelijke nonnevot. Nonnevotten maken deel uit van onze Limburgse cultuur, van de elfde van de elfde tot en met de Vastenoavend. Met Nonnevotten.nl willen we dat ambacht levend houden en consumenten wijzen waar ze de échte kunnen proeven.” [3]
Joep Gommans: “Met Vers Voor Vandaag werk ik elke dag met veel passie en plezier voor ambachtelijke Limburgse verswinkels: van de bakker tot de slager, van de groenteboer tot de kaas- of viswinkels. Stuk voor stuk ambachten met superveel passie en vakmanschap. Helaas verdwijnen ze ook steeds meer uit het straatbeeld. Ik wil me inzetten om meer mensen opnieuw kennis te laten maken met lokaal ambacht — en daar past het sponsoren van dit initiatief perfect bij.”[3]
Nonnevotten.nl is een kennis- en inspiratieplatform rond de nonnevot: een soort van 'Nonnevotten wikipedia' met achtergrond en cultuur, doe-materiaal voor kinderen (kleurplaten), recept-inspiratie voor thuisbakkers en een overzicht van Limburgse bakkers die ambachtelijk bakken. Bakkers kunnen zich kosteloos aanmelden, zodat liefhebbers de weg naar de échte nonnevot makkelijk weten te vinden.[3]
Op Nonnevotten.nl vind je het klassieke basisrecept met praktische tips voor luchtigheid, olietemperatuur en het juiste bakmoment, plus creatieve variaties die restjes een tweede leven geven. Denk aan romige desserts, taarten en frisse dranken met een Limburgse knipoog — allemaal stap-voor-stap uitgelegd, vrij toegankelijk en geschikt voor zowel ambachtelijke bakkers als enthousiaste thuisbakkers.[3]
Varia
[bewerken | brontekst bewerken]In Zuid-Limburg is dit gebakje ook bekend als een strik of sjtrik, of onder de verzamelnaam voor gelijksoortig gebak: poefel. Deze poefele lijken op berlinerbol en zijn gevuld met jam of banketbakkersroom. In 2023 werd als ludieke variant op de Crompouce die viraal ging op TikTok de NonnePouce bedacht: een klassieke nonnevot gevuld met banketbakkersroom en voorzien van roze glazuur.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]