Tafelsuiker

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Suikerkristallen
Ongeraffineerde ruwe suiker

(Tafel)suiker, kristalsuiker, bietsuiker, rietsuiker, of (chemisch) sa(c)charose, is een voedingsmiddel dat geassocieerd wordt met een van de primaire smaken, namelijk zoetheid. Sacharose is een koolhydraat, meer specifiek een disacharide met molecuulformule C12H22O11.

Het product suiker wordt betrokken uit suikerbieten, suikerriet of suikerpalm middels een raffinageproces. Bij dat proces wordt de suiker uit de plant opgelost in heet water, en door middel van herkristallisatie en filtratie gezuiverd.[1]

De energie-inhoud van suiker (sacharose) bedraagt 16,8 kJ per gram.

Een koolhydraat bestaat uit een aantal C-atomen met meerdere hydroxylgroepen(-OH) die zich in een ringstructuur bevinden (vaak 5- of 6-ring) gevormd uit het corresponderende aldehyde of keton. Een monosacharide-eenheid kan ook worden geschreven met de brutoformule (C·H2O)n, letterlijk een hydraat van kool(stof).

Sacharose als voedingsmiddel[bewerken]

  • In veel gerechten wordt suiker gebruikt voor de smaak (zoetstof) en textuur (mondgevoel), die het aan het gerecht kan geven.
  • Bij verhitting van zuivere sacharose vindt een chemisch proces plaats dat sacharose omzet in karamel, dat voor zijn typische smaak en kleur wordt toegepast.
  • In grote concentraties dient suiker ter conservering van bijvoorbeeld fruit in jam en confitures. Suiker werkt conserverend vanaf concentraties van 63% (m/v).

Soorten suiker[bewerken]

  • Basterdsuiker, suiker met een fijne korrel en bevat een zeker gehalte aan invertsuiker. Meestal gebruikt bij gebak en ijsbereiding.
  • Cassonade, lichtbruine rietsuiker.
  • Geleisuiker, gebruik bij de bereiding van jams, marmelade en vruchtensauzen.
  • 'Griessuiker', een zeer zuiver geraffineerde suiker met een nog fijnere korrel, zodat hij zeer snel smelt/oplost en geschikt is voor koude bereidingen.
  • Invertsuiker is een mengsel van gelijke hoeveelheden glucose (druivensuiker) en fructose (vruchtensuiker)
  • Kandij, grote suikerkristallen gebruikt in koffie en thee.
  • 'Kristalsuiker', de meest gebruikte soort. Bij de benaming "suiker" bedoelen we meestal kristalsuiker.
  • Oersuiker, ongeraffineerd ingedroogd rietsuikersap.
  • Palmsuiker, suiker die vooral gebruikt wordt in de Indonesische keuken.
  • Poedersuiker of bloemsuiker: suiker waarbij de korrel geheel is vermalen. Veelal gebruikt bij producten die niet gebakken worden. Bijvoorbeeld sauzen, glazuur, etc. Ook veel gebruikt als decoratie.
  • Vanillesuiker, met vanille of vanilline gearomatiseerde suiker voor gebruik bij de bereiding van cakes, taart en koekjes. Volgens de richtlijnen van de EU mag alleen suiker met echte vanille vanillesuiker heten. In de volksmond wordt echter meestal vanillesuiker tegen beide soorten gezegd.

Gezondheidsaspecten[bewerken]

De eerste stap van de vertering van suiker is de splitsing in fructose en glucose. De tweede stap is de omzetting van de fructose in nog een glucose-eenheid. De glucose kan daarna door het bloed worden getransporteerd naar alle cellen in het lichaam die energie nodig hebben. Voor de opname van glucose in de cellen is insuline nodig, een hormoon dat wordt gemaakt in de alvleesklier.

Koolhydraten zijn een belangrijke voedingsstof voor het menselijk lichaam. De belangrijkste en natuurlijke vorm van koolhydraten wordt gevormd door zetmeel dat in brood, aardappelen en peulvruchten ruim aanwezig is. Het koolhydraat (tafel)suiker is door raffinage kunstmatig aan suikerbieten of suikerriet onttrokken en levert het lichaam, behalve koolhydraten, geen andere voedingsstoffen. Wereldwijd is het gebruik van suiker sinds enige decennia sterk toegenomen, met frisdranken als een (vaak onvermoede) belangrijke bron. Een hoge suikerinname veroorzaakt overgewicht met een hogere kans op welvaartsziekten als kanker, diabetes, hart- en vaatziekten en zelfs depressies. Industriële suiker komt voor als snoepgoed, in chocolade, in frisdrank, banket, maar wordt ook toegevoegd aan vleeswaren, soep, sauzen en aan kant-en-klaarmaaltijden.

Een ander gezondheidsaspect is cariës. Sucrose vormt in de mond een ideale voedingsbodem voor bacteriën. Deze bacteriën produceren een zuur dat het beschermende glazuurlaagje op het gebit kan aantasten. Hierdoor krijgen bacteriën rechtstreeks toegang tot de dentine.

Voor zowel volwassenen als voor kinderen raadt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aan de inname van vrije suiker te verminderen tot minder dan 10% van de totale energie-inname. (Guideline: Sugars intake for adults and children, 2015)

Suiker wereldwijd[bewerken]

Van de wereldwijde suikerproductie is ongeveer 80% rietsuiker en de rest voornamelijk gemaakt van suikerbieten. De globale suikerproductie is gestegen van circa 53 miljoen ton in 1960 naar 175 miljoen ton in 2016, een gemiddelde groei van 2,1% op jaarbasis.

De meeste statistieken van suiker volgen de plant-oogst cyclus; een "suiker" jaar duurt daarom van oktober tot en met september. In 2015/16 werd wereldwijd 166 miljoen ton suiker geproduceerd en de consumptie lag hoger op 172 miljoen ton.[2] De consumptie van suiker groeit gestaag met iets meer dan 2% op jaarbasis als gevolg van de aanwas van de bevolking en veranderingen in eetpatronen. De productie laat grotere fluctuaties zien mede als gevolg van weersomstandigheden. Ongeveer een-derde van alle suiker wordt internationaal verhandeld.[2]

Suiker in de wereld in kiloton (1000 ton)[2]
2007/08 2008/09 2009/10 2010/11 2011/12 2012/13 2013/14 2014/15 2015/16
Productie 163.536 143.888 153.517 161.642 170.967 177.918 176.026 177.479 165.830
Consumptie 150.855 152.487 153.776 156.103 160.202 165.846 167.017 170.214 172.513
Export 50.903 47.881 51.902 56.088 57.819 55.634 57.881 54.780 53.672

De gebieden die het meeste suiker consumeren zijn India, met ongeveer een aandeel van 16% in de wereldwijde consumptie, gevolgd door de Europese Unie met 11%, China met een aandeel van 10%, Brazilië (6%) en de Verenigde Staten (6%).[2] De suikerconsumptie per hoofd verschilt sterk per land, in 2011 consumeerde de gemiddelde Chinees iets meer dan 11 kilogram suiker per jaar; in Brazilië lag dit op 59,5 kilogram. Brazilië, India, Thailand en China zijn de grootste producenten met een gezamenlijk aandeel van iets meer dan 50% van de globale suikerproductie. Brazilië was veruit de grootste exporteur van suiker met een aandeel van ongeveer 50%, gevolgd door Thailand en Australië.[3]

De Braziliaanse suikerexport wordt sterk beïnvloed door de prijs van suiker maar ook van ethanol. Rietsuiker is een zeer goede grondstof voor de productie van ethanol. Ethanol wordt in Brazilië, maar ook daarbuiten, toegevoegd aan motorbrandstoffen maar in het land rijden ook veel auto's die bijna uitsluitend ethanol als brandstof gebruiken. Exporteurs zullen minder suiker exporteren als de vraag naar, en dus de prijs van, ethanol hoog is. Brazilië is ook de grootste producent en exporteur van ethanol wereldwijd. Verschuivingen in de toepassing van suiker, directe export of productie van ethanol, kunnen een groot effect op de wereldsuikerprijs hebben. Hierdoor is een relatie ontstaan tussen de prijs van aardolie en suiker.[3]

De prijs van suiker komt tot stand op markten, ofwel door vraag en aanbod. Andere factoren, dan ethanol, die daarbij een rol spelen zijn de grootte van de oogst, de globale voorraadpositie van suiker, transportkosten, wisselkoers veranderingen en overheidsingrijpen.

EU-suikermarktordening[bewerken]

In 1968 besloot de toenmalige E.E.G. tot een regulering van de interne Europese suikermarkt: de suikermarktordening. De E.E.G. had tot doel zelfvoorzienend te zijn in suiker, en de boeren stabiele en voldoende inkomsten te garanderen. Dit werd bereikt via hoge importheffingen op suiker van buiten de E.E.G., productiequota per EEG-land, en gesubsudieerde minimumprijzen voor suikerbieten en suiker. De productie van zoetstoffen als alternatief voor suiker werd ook beperkt. Als gevolg hiervan heeft de Europese suikerprijs altijd beduidend boven de wereldmarktprijs gelegen. Deze hoge prijzen leidden tot een Europese jaarproductie van 22 miljoen ton met een jaarlijks suikeroverschot van 6 miljoen ton, dat werd afgezet op de wereldmarkt.

Sinds 2006 is de marktordening voor de Europese suikersector ingrijpend hervormd. Deze hervormingen beoogden een gezonde suikersector, meer concurrentie en toegang voor tropische rietsuikerproducenten tot de binnenmarkt. De nieuwe marktordening beschermt, gedeeltelijk, de Europese boeren en suikerfabrieken met een tariefmuur, maar er werden tevens productiequota ingesteld voor de suikersector. Daarnaast voorziet deze marktordening in een onbeperkte toegang tot de interne EU markt van rietsuiker uit de Minst Ontwikkelde Landen (MOL) en - tot 2015 nog met een limiet - uit Afrika Caraïben Stille Oceaan-landen (ACS-landen). Dit heeft geleid tot een sanering van de suikersector in de EU waarbij 800.000 hectaren aan suikerbietenteelt is ingeleverd; inmiddels was de EU niet langer een exporteur maar een importeur van suiker geworden. In 2008 was de EU wereldwijd de grootste importeur van suiker.[2] Omstreeks 2010 nam China die positie over, met Indonesië en de EU vlak daarachter.

In 2013 hebben de Europese landbouwministers besloten het Europese suikerbietenquotum per 30 september 2017 af te schaffen.[4] Er wordt bovendien geen onderscheid meer gemaakt tussen voedingssuiker en industriële suiker, en de minimum-bietenprijs komt te vervallen.[4] De importheffing van 419 euro per ton witsuiker blijft wel gehandhaafd, waardoor suikerexport naar de EU voor de niet MOL- en ACS-landen financieel onaantrekkelijk blijft.[4]

De Europese suikersector voldoet aan de strengste normen ter wereld op het gebied van pesticiden, voedselveiligheid en milieu. De meeste suikerproducerende landen beschermen hun suikersector met tariefmuren, quotasystemen, soft-loans of andere overheidssteun.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek