Voedselveiligheid
Niet te verwarren met voedselzekerheid, dat hoofdzakelijk gaat over de beschikbaarheid van voedsel.
Voedselveiligheid is een term die wordt gebruikt om aan te geven in welke mate ons voedsel (on)veilig is voor de menselijke gezondheid.
Onder voedselveiligheid vallen het vóórkomen en het voorkómen van :
- voedselvergiftigingen
- voedselintoleranties
- bederf
- voedselallergieën
- genetisch gemodificeerde organismen
- toegevoegde bestanddelen
- voedselfraude
en andere mogelijke risico's die aan voedsel kunnen zitten. Belangrijke onderdelen van het vakgebied zijn dan ook risicoanalyse, risicocommunicatie en risicobeheer vanuit de verschillende disciplines, zoals de levensmiddelentechnologie, kwaliteitskunde, toxicologie, epidemiologie en (voedsel)wetgeving.
Voorbeelden van een voedselveiligheidscrisis zijn de diverse uitbraken van salmonella in voedsel, of de Belgische dioxinecrisis van 1999.
Preventie
[bewerken | brontekst bewerken]Preventie vormt een kernonderdeel van voedselveiligheid. Binnen dit kader gaat het om het beheersen van risico’s die kunnen ontstaan tijdens de productie, verwerking, opslag, distributie en bereiding van levensmiddelen. Dergelijke risico’s kunnen microbiologisch, chemisch of fysisch van aard zijn, maar ook betrekking hebben op allergenen of frauduleuze toevoegingen.
In de voedselketen wordt preventie doorgaans benaderd vanuit risicobeheer, waarbij organisaties systemen toepassen om potentiële gevaren vroegtijdig te identificeren en te controleren. Een internationaal veelgebruikt uitgangspunt is het werken met gestructureerde beheerssystemen zoals HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points), waarin kritische punten binnen processen worden vastgesteld en gemonitord.[1]
Preventie omvat daarnaast ook organisatorische en hygiënische aspecten, zoals de scheiding van productstromen, reinigingspraktijken en het beperken van kruiscontaminatie tussen verschillende zones of toepassingen. In veel voedselverwerkende omgevingen maakt ook persoonlijke hygiëne van medewerkers onderdeel uit van deze benadering. Daarbij worden in bepaalde contexten Persoonlijke beschermingsmiddelen gebruikt, zoals beschermende kleding of handschoenen, als onderdeel van bredere hygiëne- en beheersmaatregelen.
Preventieve benaderingen vormen een belangrijk onderdeel van nationale regelgeving en internationale standaarden en worden in de praktijk mede beoordeeld door toezichthoudende instanties en certificeringssystemen.
Toezichthouders
[bewerken | brontekst bewerken]Vanwege het belang voor de volksgezondheid, zijn al geruime tijd nationaal en internationaal diverse instellingen als toezichthouder betrokken bij de voedselveiligheid.
Nederland
[bewerken | brontekst bewerken]Voorbeelden van instellingen met veel kennis op het gebied van voedselveiligheid zijn :
België
[bewerken | brontekst bewerken]Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) is een parastatale instelling van de federale overheid, onder toezicht van de federale minister van Landbouw. Het Agentschap is opgericht na de dioxinecrisis van 1999.
Europese Unie
[bewerken | brontekst bewerken] Zie Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid voor het hoofdartikel over dit onderwerp.Op het niveau van de Europese Unie werd in 2002 de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (Engelse naam: European Food Safety Authority, EFSA) opgericht. Deze instelling levert vooral wetenschappelijke adviezen aan de Europese Commissie en het Europees Parlement. In 2016 moest de EFSA zich verdedigen tegen kritiek omdat het een gunstig advies had gegeven over de verlenging van de toelatingsvergunning voor glyfosaat in de Europese Unie, tegen het advies in van het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek. [2][3][4]
Internationaal
[bewerken | brontekst bewerken]Een wereldwijde standaard voor reglementering inzake voedselveiligheid is de Codex Alimentarius van de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) van de Verenigde Naties. Hiernaar wordt ook verwezen door de Wereldhandelsorganisatie (WTO).
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]Nederland
[bewerken | brontekst bewerken]- Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
- Voedingscentrum
- Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
- Rikilt, rijksinstituut voor de voedselveiligheid
- Masteropleiding Voedselveiligheid[dode link]
België
[bewerken | brontekst bewerken]Internationaal
[bewerken | brontekst bewerken]- ↑ Food safety. World Health Organization. Geraadpleegd op 3 februari 2026.
- ↑ Rapporten Glyfosaat. Zembla (24 februari 2016). Geraadpleegd op 9 maart 2016.
- ↑ Glyphosate: EFSA responds to critics. EFSA (februari 2016). Geraadpleegd op 8 maart 2016.
- ↑ Katherine Paul, Monsanto’s Roundup: The Whole Toxic Enchilada. ecowatch.com (20 november 2015). Geraadpleegd op 8 maart 2016.