Glyfosaat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Glyfosaat
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van glyfosaat
Structuurformule van glyfosaat
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
C3H8NO5P
IUPAC-naam N-(fosfonomethyl)glycine
Molmassa 169,1 g/mol
SMILES
C(C(=O)O)NCP(=O)(O)O
InChI
1S/C3H8NO5P/c5-3(6)1-4-2-10(7,8) 9/h4H,1-2H2,(H,5,6)(H2,7,8,9)
CAS-nummer 1071-83-6
EG-nummer 213-997-4
PubChem 3496
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Corrosief Milieugevaarlijk
Gevaar
H-zinnen H318 - H411
EUH-zinnen geen
P-zinnen P273 - P280 - P305+P351+P338
Omgang Niet gebruiken zonder veiligheidsbril
EG-Index-nummer 607-315-00-8
VN-nummer 3077
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast[1]
Kleur wit[1]
Dichtheid 1,7 g/cm³
Kookpunt (ontleedt) 230[1] °C
Oplosbaarheid in water 11,6[1] g/L
Slecht oplosbaar in water, organische oplosmiddelen[1]
Evenwichtsconstante(n) pKa = 0.8;2.3;6.0 en 11.0 [2]
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Glyfosaat (ISO-naam) is een organische fosforverbinding die als niet-selectief systemisch totaalherbicide zeer ruim toegepast wordt. Het Amerikaanse bedrijf Monsanto bracht het product in de jaren '70 als isopropylammoniumzout op de markt onder de naam Roundup. Het octrooi op glyfosaat is verlopen in 2000, en verschillende producenten bieden allerlei preparaten aan op basis van glyfosaatzouten.

Glyfosaat gedraagt zich als een een- dan wel tweewaardig zuur door de aanwezigheid van de fosfonzuurgroep en de carbonzuurgroep enerzijds en de basische aminegroep anderzijds. Van glyfosaat zijn talrijke zouten bekend met gelijkaardige werkzaamheid: onder andere glyfosaat-diammonium, glyfosaat-isopropylammonium, glyfosaat-monoammonium, glyfosaat-kalium, glyfosaat-sesquinatrium en glyfosaat-trimesium.

Toepassingen[bewerken]

In de landbouw wordt glyfosaat gebruikt ter bestrijding van eenjarige breedbladige onkruiden en grassen op de akkers die in concurrentie zouden treden met het beoogde gewas. Het is een systemisch contactherbicide dat toelaat vrij snel na toepassing te planten of te zaaien door de snelle inactivering van glyfosaat na contact met de meeste bodems.

Monsanto ontwikkelde ook verschillende genetisch gemodificeerde variëteiten van landbouwgewassen die resistent zijn tegen het middel, onder andere soja, maïs en aardappel. Hierdoor kan ook na de opkomst en in principe tijdens heel de groeicyclus van het gewas glyfosaat gebruikt worden zonder het gewas te schaden.

Inmiddels is gebleken dat naast de iets kleinere opbrengst van de zogenaamde roundup ready crops[bron?] er ook meer en meer onkruiden opduiken die resistent zijn (geworden) voor glyfosaat.[3]

Naast het gebruik in de land- en tuinbouw is het gebruik door de verschillende overheden zeer aanzienlijk. Het wordt onder meer gebruikt om spoorwegen en autosnelwegen onkruidvrij te maken. Verder is glyfosaat ook een van de meest voorkomende actieve bestanddelen in de herbicide-preparaten voor het particuliere gebruik.

Glyfosaat wordt ook gebruikt in het natuur- en bosbeheer voor de bestrijding van ongewenste vegetatie zoals bijvoorbeeld invasieve of uitheemse plantensoorten die de plaats innemen van de inheemse soorten. Zo zet Vereniging Natuurmonumenten het in voor de bestrijding van Amerikaanse vogelkers. In het Verenigd Koninkrijk wordt glyfosaat in waterlopen gebruikt om naaldkruid te bestrijden.

Toxiciteit[bewerken]

Glyfosaat heeft een lage acute toxiciteit, ook voor bijen, vogels of zoogdieren. Oplosmiddelen en andere additieven in bestrijdingsmiddelen op basis van glyfosaat kunnen de toxische eigenschappen versterken.[4]

Zuiver glyfosaat is irriterend voor de ogen en in mindere mate ook voor de huid. Glyfosaat wordt niet als carcinogeen beschouwd.

Mogelijke risico's[bewerken]

Uit een onderzoek in 2002 bleek dat Roundup een dosisafhankelijk vertragend effect had op de embryonale celdelingen bij zee-egels. Glyfosaat in zijn pure vorm bleek geen nadelige invloed te hebben.[5]

Uit een studie van de universiteit van Caen blijkt dat blootstelling aan glyfosaat in de herbicide Roundup tot schade aan cellen kan leiden. De Franse onderzoekers hebben met reageerbuisproeven onderzocht wat de werking is van de chemische stof polyethoxide tallowamine, ingrediënt van Roundup, op celculturen. Met name cellen in de navelstreng, placenta en embryo's bleken kwetsbaar.[6]

Uit een analyse uitgevoerd door het Medizinisches Labor Bremen van 182 urinestalen uit 18 Europese landen bleek dat bij gemiddeld 44% van de onderzochte stalen kwantificeerbare hoeveelheden glyfosaat aangetroffen werden. De gemeten waarden lagen echter 1000 maal lager dan de Europese limiet van 0,3 mg per kg lichaamsgewicht per dag en 3500 maal lager dan de norm van 1 mg gehanteerd door het wereldvoedselagentschap. In de meeste stalen worden glyfosaatconcentraties gevonden lager dan de detectielimiet en de hoogste waarde was minder dan 2 µg per liter. In deze concentraties worden nadelige gezondheidseffecten zeer onwaarschijnlijk geacht. Verschillende wetenschappers uitten kritiek op deze studie. Zo zou door het gebrek aan publicatie in een peer-reviewed journal en door de gebruikte methodologie, de studie wetenschappelijk onbetrouwbaar zijn.[7][8][9][10][11]

Verbod in Nederland[bewerken]

In september 2011 nam de Tweede Kamer een motie aan om glyfosaat in Nederland te verbieden voor niet-commerciële doeleinden.[12] Het verbod is door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu uitgewerkt in het Actieplan Duurzame Gewasbescherming''[13] en de nota Gezonde Groei, Duurzame Oogst[14] Het Ministerie is voornemens om het professioneel gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op verhardingen en particulier gebruik per november 2015 te verbieden. Een verbod op professioneel gebruik op sport- en recreatieterreinen en parken staat gepland voor november 2017.[15]

Vooral voor de onkruidbestrijding op verhardingen zal het verbod aanzienlijke meerkosten veroorzaken voor de overheid en de bedrijven buiten de land- en tuinbouw.[bron?] Alternatieven (borstelen, branden, heet water en hete lucht) zijn voorhanden, maar die zijn vaak meer arbeidsintensief en daardoor ook duurder.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d e (en) Gegevens van Glyfosaat in de GESTIS-stoffendatabank van het Duitse Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA) (geraadpleegd op 13 april 2009) (JavaScript vereist)
  2. http://www.epa.gov/espp/litstatus/effects/redleg-frog/glyphosate/appendix-b.pdf
  3. Powles SB 2008 "Evolved glyphosate-resistant weeds around the world: lessons to be learnt." School of Plant Biology, University of Western Australia, Perth 6014, Australia. Pest Manag Sci. 2008 Apr;64(4):360-5 abstract
  4. "Differential Effects of Glyphosate and Roundup on Human Placental Cells and Aromatase (2005)" door Richard S, Moslemi S, Sipahutar H, Benachour N, Seralini G-E, Laboratoire de Biochimie, EA2608-USC INRA, IBFA, Université de Caen, Esplanade de la Paix, 14032 Caen, France. Lees online
  5. "Pesticide Roundup Provokes Cell Division Dysfunction at the Level of CDK1/Cyclin B Activation (2002)" door Julie Marc, Odile Mulner-Lorillon, Sandrine Boulben, Dorothée Hureau,Gaël Durand,and Robert Bellé, Station Biologique de Roscoff, Université Pierre et Marie Curie (UFR 937), Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS, UMR 7127), BP 74, 29682 Roscoff Cedex, France Lees online
  6. http://www.researchgate.net/publication/232805950_Ethoxylated_adjuvants_of_glyphosate-based_herbicides_are_active_principles_of_human_cell_toxicity
  7. http://www.milieudefensie.nl/bestrijdingsmiddelen/nieuws/europeanen-eten-onbewust-roundup
  8. http://www.foeeurope.org/sites/default/files/glyphosate_studyresults_june12.pdf
  9. http://www.vilt.be/Glyfosaatsporen_in_menselijke_urine_zijn_ongevaarlijk
  10. http://www.fwi.co.uk/articles/13/06/2013/139515/scientists-dismiss-39unreliable39-glyphosate-study.htm#.UcNZ1T4riSo
  11. http://www.sciencemediacentre.org/expert-reaction-to-press-release-from-fote-and-gm-freeze-about-glyphosate-in-urine/
  12. Grasshoff, Rik, Kamerstuk 32 372. Wijziging van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden in verband met de implementatie van Europese regelgeving op het gebied van het op de markt brengen en het duurzame gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Voorgesteld 13 september 2011
  13. Actieplan duurzame gewasbescherming. 4 oktober 2012
  14. Mansveld, Wilma J., [https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27858-146.html Nota ‘Gezonde Groei, Duurzame oogst; tweede Nota duurzame gewasbescherming periode 2013-2023’], bijlage bij TK 2012-2013, 27858, nr. 146. 14 mei 2013
  15. Mansveld, Wilma J., Brief aan de Tweede Kamer betreffende Uitvoering toezegging Nota-overleg 1 juli 2013; gewasbescherming buiten de landbouw. 3 september 2013