Pityusenhagedis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Pityusenhagedis
IUCN-status: Gevoelig[1] (2009)
Koppeltje, mannetje boven
Koppeltje, mannetje boven
Taxonomische indeling
Rijk:Animalia (Dieren)
Stam:Chordata (Chordadieren)
Klasse:Reptilia (Reptielen)
Orde:Squamata (Schubreptielen)
Onderorde:Lacertilia (Hagedissen)
Infraorde:Scincomorpha (Skinkachtigen)
Familie:Lacertidae (Echte hagedissen)
Geslacht:Podarcis
Soort
Podarcis pityusensis
Bosca, 1883
Afbeeldingen Pityusenhagedis op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Pityusenhagedis op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Herpetologie

De pityusenhagedis[2] (Podarcis pityusensis) is een hagedis uit de familie echte hagedissen (Lacertidae).

Uiterlijke kenmerken[bewerken]

De pityusenhagedis kan ongeveer twintig centimeter lang worden inclusief de staart die anderhalf keer zo lang is als het lichaam. De hagedis heeft een slanke lichaamsbouw, lange tenen en een vrij stompe kop. Er zijn twee kleurvariaties: die van Formentera en die van Ibiza.[3] Op Majorca komen beide varianten voor, maar zijn daar geïntroduceerd, zie onder verspreiding. De Formentera-variant heeft een witte of groene basiskleur met donkerbruine tot zwarte dunne vlekkenrijen op de rug en flanken. In de paartijd kleuren de dieren jade-groen en oranje op de buik en keel, met name de mannetjes. De Ibiza-variant heeft een beige of geelbruine tot bruine rug, en roodbruine flanken. Ze kunnen 6 jaar oud worden.

Levenswijze[bewerken]

Het voedsel bestaat uit insecten en andere ongewervelden maar ook plantaardige delen worden gegeten.Omdat de hagedis naar voedsel zoekt en gevoerd kan worden met fruit is het een bezienswaardigheid op veel eilanden.[3]

De vrouwtjes zetten eieren af, dit zijn er een tot vier per legsel. De eieren worden afgezet in holletjes of onder stenen.

Verspreiding en habitat[bewerken]

Natuurlijk verspreidingsgebied in het rood, geïntroduceerde populaties in het paars.

De hagedis leeft in het westelijke deel van de Balearen, de Pitiusen genaamd en alleen op Ibiza en Formentera en enkele kleine omliggende eilandjes.[4] De hagedis is geïntroduceerd op Majorca en is hier waarschijnlijk drie eeuwen geleden door smokkelaars meegebracht. De pityusenhagedis is een typische muurhagedis die op muren en rotswanden klimt en komt ook voor in door de mens aangepaste omgevingen zoals agrarische gebieden, stortplaatsen en tuinen. De hagedis leeft in het grootste deel van zijn areaal in onherbergzame gebieden, zoals rotseilanden langs de kust waar geen planten groeien.[3]

Beschermingsstatus[bewerken]

Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is de beschermingsstatus 'gevoelig' toegewezen (Near Threatened of NT).[5]

Naam en indeling[bewerken]

Deze soort wordt soms ook wel Ibiza(muur)hagedis genoemd, een verbastering uit het Engels. De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Eduardo Boscá y Casanoves in 1883. Oorspronkelijk werd de naam Lacerta muralis var. pityusensis gebruikt.

De pityusenhagedis is nauw verwant aan de balearenhagedis (Podarcis lilfordi), die veel uiterlijke overeenkomsten vertoont. Ook wat betreft de levenswijze delen beide soorten bepaalde kenmerken zoals het deels plantaardige menu, wat ongebruikelijk is voor echte hagedissen.

Doordat de pityusenhagedis twee kleurvariaties kent die verspreid voorkomen onder de verschillende ondersoorten, gaan er stemmen op om deze soort te verdelen herverdelen in twee nieuwe soorten: de Formentera- en de Eivissa-variant. Eivissa is de lokale naam voor Ibiza. Er zijn 24 ondersoorten die voornamelijk verschillen in verspreidingsgebied;[4]

Een zonnend exemplaar

.

Close-up van de voorzijde.
Naam Auteur Verspreidingsgebied
Podarcis pityusensis ahorcadosi Eisentraut, 1930 ?
Podarcis pityusensis calaesaladae Müller, 1928 ?
Podarcis pityusensis canensis Eisentraut, 1928 Canä
Podarcis pityusensis canaretensis Illot d’es Canaret Cirer, 1980
Podarcis pityusensis caragolensis Buchholz, 1954 Caragole
Podarcis pityusensis carlkochi Mertens & Müller, 1940 Ibiza
Podarcis pityusensis characae Buchholz, 1954 ?
Podarcis pityusensis formenterae Eisentraut, 1928 ?
Podarcis pityusensis frailensis Eisentraut, 1928 Fraile
Podarcis pityusensis gastabiensis Eisentraut, 1928 Gastabi
Podarcis pityusensis gorrae Eisentraut, 1928 Bleda Gorra
Podarcis pityusensis hedwigkamerae Müller, 1927 ?
Podarcis pityusensis hortae Buchholz, 1954 Hort
Podarcis pityusensis kameriana Müller, 1927 Esparto Island
Podarcis pityusensis maluquerorum Mertens, 1921 Bledas
Podarcis pityusensis muradae Eisentraut, 1928 Murada
Podarcis pityusensis negrae Eisentraut, 1928 Negres
Podarcis pityusensis pityusensis Boscá, 1883 Ibiza
Podarcis pityusensis ratae Eisentraut, 1928 Ratas
Podarcis pityusensis redonae Eisentraut, 1928 Redona de Santa Euläria
Podarcis pityusensis schreitmuelleri Müller, 1927 Ibiza
Podarcis pityusensis tagomagensis Müller, 1927 Tagomago
Podarcis pityusensis torretensis Buchholz, 1954 Torretas
Podarcis pityusensis vedrae Müller, 1927 Es Vedrà

Externe links[bewerken]

Bronvermelding[bewerken]