Ibiza (eiland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Ibiza
Eivissa
Eiland van Spanje
Ibiza flag.svg Official Emblem of Ibiza Island Council.svg
Ibiza (eiland) (Spanje)
Ibiza (eiland)
Locatie
Land Spanje
Eilandengroep Balearen
Locatie Middellandse Zee
Coördinaten 38° 59′ NB, 01° 26′ OL
Algemeen
Oppervlakte 575 km²
Inwoners 140.271 (2014)
Hoofdplaats Ibiza-stad
Hoogste punt 475m
Detailkaart
Kaart van Ibiza
Kaart van Ibiza
Portaal  Portaalicoon   Spanje
Ibiza, biodiversiteit en cultuur
Werelderfgoed gemengd
Ibiza-Oldtown+Cathedral2.jpg
Land Vlag van Spanje Spanje
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria ii, iii, iv, ix, x
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 417
Inschrijving 1999 (23e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst
Café del Mar en Café Mambo

Ibiza (Catalaans: Eivissa [əjˈvisə]; Spaans: [iˈβiθa]) is een Spaans eiland, behorend tot de Balearen. Het is een geliefde vakantiebestemming en bekend door het nachtleven dat voortgekomen is uit de hippiecultuur. De belangrijkste plaatsen zijn Ibiza-stad en Sant Antoni de Portmany.

De Catalaanse naam is Eivissa; Ibiza is de Castiliaanse naam. In Nederland wordt Ibiza gewoonlijk uitgesproken als [iˈbidza]?, waarbij de z klinkt zoals in het woord pizza. In het Spaans wordt deze letter uitgesproken als een stemloze dentale fricatief (de th in het Engelse woord think).

Toerisme[bewerken]

Het eiland is een populaire vakantiebestemming onder jongeren, voornamelijk als gevolg van het drukke nachtleven op het eiland. Jaarlijks trekken bekende DJ's naar Ibiza, waar ze zich dikwijls de hele zomer aan één discotheek verbinden. Aan de westkust staat sinds 1980 het Café del Mar dat bekend is door haar strandfeesten en door de muziek die door het café zelf wordt uitgebracht. Typerend zijn de vele villa's waarin de hippiecultuur nog steeds tot uiting komt waarbij vaak Moorse en Balinese elementen gecombineerd worden met de traditionele stijl van de finca's (oorspronkelijke Spaanse boerderijen). Naast een zon-, strand- en feestbestemming, waarbij vooral het zuiden wordt aangedaan, heeft het eiland ook een rustige kant en is het geliefd bij wandelaars en yogabeoefenaars. Sinds een aantal jaren voert de lokale overheid een beleid om Ibiza als gezinsbestemming te promoten.

Ibiza-stad staat sinds 1999 op de Werelderfgoedlijst. De oude hoger gelegen ommuurde binnenstad waarin de kathedraal en het archeologisch museum de belangrijkste bezienswaardigheden zijn, wordt Dalt Vila genoemd. Tien kilometer naar het westen liggen de ruïnes van de Fenicische nederzetting Sa Caleta.

Het eiland heeft een eigen vliegveld, Aeropuerto de Ibiza, dat vooral in de zomermaanden veel gebruikt wordt en er zijn veerverbindingen met Barcelona, Majorca, Dénia, en Valencia.

Geschiedenis[bewerken]

Acht miljoen jaar geleden werden de Balearen boven de zeespiegel opgestuwd. De eerste menselijke bewoning gaat terug naar circa 5000 v.Chr. Er zijn van de vroegste periode slechts weinig resten overgebleven en opgegraven. Vanaf 654 voor Christus zijn er echte historische feiten bekend. Toen stichtten de Feniciërs hier een havenstad met de naam Ibossim (tegenwoordig Sa Caleta), naar de Egyptische god Bes. Zowel de naam Ibiza als de Catalaanse versie Eivissa zijn van Ibossim afgeleid. Tijdens de Fenicische periode bezochten ook de Grieken het eiland en het was de Griek Diodoros van Sicilië die voor de eerste maal schriftelijk verwees naar de eilanden Formentera en Ibiza als de Pitiusen, ofwel de 'eilanden bedekt met dennenbomen'.

Nadat het Fenicische rijk verzwakt was door de Assyrische invasies kwam het eiland in handen van de Carthagers en groeide het uit tot een belangrijke handelspost in het Middellandse zeegebied. De belangrijkste exportproducten in die tijd waren zout, Garum (vissaus) en wol. Toen Carthago in oorlog kwam met het Romeinse Rijk (de Tweede Punische Oorlog) was het eiland eerst nog trouw aan Carthago maar door de talrijke verliezen op het slagveld werd Ibiza genoodzaakt om een bestand te sluiten met de Romeinen, waardoor het voor een volledige vernietiging gespaard werd. Rome hechtte niet zoveel belang aan Ibiza en het eiland verloor al gauw zijn belangrijke handelsstatus. De zoutmijnen op Ibiza bleven voor de Romeinen wel interessant. Het zout werd namelijk gebruikt om voedingswaren op de schepen van de Romeinen langer goed te houden.

Na de Val van het West-Romeinse Rijk kwam het eiland korte tijd in handen van de Vandalen en daarna van het Byzantijnse Rijk. In 902 namen de Arabische Moren het eiland in die het de naam Yebisah gaven. De bewoners bekeerden zich grotendeels tot de Islam en het eiland kwam onder bestuur van de stad Dénia. In 1110 nam de Noorse Koning Sigurd I het eiland in tijdens de Noorse Kruistocht. Op de historische datum 8 augustus 1235 nam Jacobus I van Aragón het eiland in. Hiermee eindigde de Moorse bezetting en werden alle Moslims van het Ibiza gedeporteerd. Hierna kreeg het eiland zelfbestuur. In 1479 werd bepaald dat Ibiza officieel tot zowel de Balearen behoorde als tot het Koninkrijk Spanje. Het zou echter tot 1715 zelfbestuur houden. Het eiland werd in die tijd nog vaak geteisterd door zeerovers. Het buureiland Formentera is in die tijd eens helemaal leeggehaald door zulke piraten. Het Spaanse gezag was niet in staat om de bewoners afdoende te beschermen en dus moesten ze zelf voor hun verdediging zorgen.

In de twintigste eeuw kreeg het eiland bekendheid doordat kunstenaars en schrijvers zoals Raoul Hausmann en Walter Benjamin op het eiland kwamen wonen. Later werd Ibiza ontdekt door de toeristen. In de jaren zestig trokken er veel hippies naar het eiland die zelfs eigen gemeenschappen stichtten in de grotten langs de kust. Het eiland was in die jaren een vrijhaven aan de rand van het Spanje van dictator Franco.[1] Artiesten als Santana, The Rolling Stones en Pink Floyd traden er in die jaren op. Mensen kwamen bij elkaar op het eiland om te dansen, zingen, eten en wiet te roken in de natuur. Ibiza was voor veel kunstenaars een inspirerende plek. Ook Nederlandse schrijvers als Cees Nooteboom en Harry Mulisch gingen daarom naar Ibiza.

Na de dood van Franco in 1975, waarna Spanje een democratie werd, werd Ibiza onderdeel van de autonome gemeenschap van de Balearen. In de jaren tachtig veranderde het eiland langzaam. Hoewel de hippiecultuur nooit verdween verschoof het zwaartepunt richting dancemuziek. Onder invloed dj's als DJ Alfredo en Jose Padilla ontstond een eigen geluid. Deze stijl werd in 1987 door Paul Oakenfold verweven met de housecultuur. Zo ontstond de invloedrijke Balearic Beat.[2] Het eiland werd steeds meer een populaire vakantiebestemming onder liefhebbers van dancemuziek en heeft die positie weten vast te houden met grote discotheken als Pacha, Space, Privilege en Amnesia. De populaire balearic-muziek wordt uitgegeven op vele compilaties waarvan Hed Kandi en Café del Mar de bekendsten zijn.

Geografie[bewerken]

Strand met op de achtergrond het rotseiland Es Vedrá

Met een oppervlakte van 575 km² is Ibiza het op dertien na grootste eiland in de Middellandse Zee. Het eiland meet zo'n 35 bij 20 km en bestaat uit beboste bergen gecombineerd met laagvlakten. Het hoogste punt is de berg Sa Talaiassa waarvan de top op 475 meter ligt. In het zuiden liggen zoutpannen die al in de oudheid werden gebruikt. De kustlijn bestaat voor een groot deel uit kliffen met daartussen zandstranden. Om Ibiza liggen vele rotseilanden waarvan Es Vedrà in het zuidwesten het bekendst is.

Ibiza vormt samen met het zuidelijker gelegen Formentera de Pitiusen. Ten noordoosten van het eiland liggen Majorca en Minorca.

Grootste steden zijn Ibiza-stad, Sant Antoni de Portmany en Santa Eulària des Riu. Ibiza is ingedeeld in de volgende gemeenten:

Klimaat[bewerken]

Weergemiddelden voor Ibiza
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
Gemiddeld maximum (°C) 16,4 17,0 18,3 19,9 23,1 27,0 29,5 30,4 28,1 23,8 19,7 17,0 22,5
Gemiddeld minimum (°C) 6,1 6,7 8,0 9,7 12,9 16,7 20,3 21,2 18,8 14,6 10,5 7,9 12,8
Neerslag (mm) 42 32 39 34 25 13 5 18 48 68 48 57 35,8
Bron: Weer Ibiza - Worldmeteo

Cultuur[bewerken]

Reclam de xeremies
Flaó, gevuld gebak van Ibiza

De inwoners van Ibiza hebben hun eigen dialect van het Catalaans, het Eivissenc, wat ook op het nabijgelegen Formentera wordt gesproken.

Een opvallend muziekinstrument is de Reclam de xeremies. Deze fluit is waarschijnlijk een variant op de zummara die aan de Afrikaanse kust van de Middellandse zee wordt gebruikt. Een gebruik dat oorspronkelijk op het hele eiland plaatsvond maar tegenwoordig op steeds meer plaatsen verdwijnt is de ses matances, een dorpsfeest waarbij een groot aantal varkens wordt geslacht en het vlees o.a. tot worsten (sobrasadas) wordt verwerkt.

Eten[bewerken]

De flaó is een gevuld gebakje dat in meerdere regio's bereid wordt in het Catalaanse taalgebied maar per plek sterk verschilt. De variant van Ibiza is groter en gevuld met schapen- of geitenkaas, ei, suiker, pepermunt en anijs. Verder kent het eiland een eigen wijn beschermd door de classificatie Vino de la Tierra vergelijkbaar met de Franse Vin de pays.

Andere gerechten uit de keuken van Ibiza zijn bullit de peix (een visstoofpotje), arròs de matança (varkensvlees met rijst), sofrit pagès (gekookte aardappelen met varkensvlees) en arròs a la marinera, een gamba-en schelpengerecht.

Ibiza in film en televisie[bewerken]

Elke lente wordt het Ibiza International Film Festival gehouden waar onafhankelijke films worden vertoond en waar de prijs een Falco d'or is, een verwijzing naar de Eleonora's valken die op Formentera voorkomen.

De film Verliefd op Ibiza uit 2013 en de gelijknamige televisieserie spelen zich af op het eiland, net als de Britse tienerkomedie Kevin & Perry Go Large. De film It's All Gone Pete Tong gaat over een DJ op het eiland die doof wordt en More is een film uit 1969 over het hippieleven, vrije liefde en drugsgebruik op het eiland.

Ook de videoclips van Que sí que no van Jody Bernal, Club Tropicana van Wham! en Glad You Came van The Wanted werden op Ibiza opgenomen.

Literatuur[bewerken]

Verschillende schrijvers hebben op het eiland geleefd en inspiratie opgedaan voor hun boeken en gedichten. De Amerikaanse schrijver Elliot Paul woonde op Ibiza toen de Spaanse Burgeroorlog uitbrak. Hij verwoordde zijn ervaring in het boek Life and Death of a Spanish Town. De Noorse journalist Leif Borthen woonde in de jaren dertig en jaren zestig in het dorp Sant Vicent de sa Cala, In 1967 publiceerde het boek The Road to San Vicente waarin hij het leven in een dorp op Ibiza beschrijft dat compleet verandert wanneer een weg wordt aangelegd en het dorp in contact komt met de buitenwereld. De Engelsman Colin Butts vestigde zich in 1983 op Ibiza en verwerkte zijn ervaringen als ondernemer in het uitgaansleven in het boek Is Harry on the Boat dat later verfilmd werd. Verder heeft de Spaanse dichter Rafael Alberti heeft veel over het eiland geschreven.

Stranden[bewerken]

Ibiza-stad
  • Sas Figueretas
  • Playa de Talamanca
San Antonio Abad
  • Cala Grasió
  • Cala Salada
  • Caló des Moro
  • Es Pouet
  • Punta Galera
  • S’Arenal de Sant Antoni
San Juan Bautista
  • Cala Benirrás
  • Cala San Vicente
  • Cala Xarraca
  • Cala Xuclar
  • Caló d'En Serra
  • Es Pas de s'Illa des Bosc
  • Port de Sant Miquel
  • Cala Portinatx
  • S'Illot d'En Renclí
San José
  • Cala Bassa
  • Cala Carbó
  • Cala Codolar
  • Cala d'Hort
  • Cala Jondal
  • Cala Molí
  • Cala Tarida
  • Cala Vedella
  • Es Bol Nou
  • Es Cavallet
  • Es Cubells
  • Es Xarco
  • Platges de Comte
  • Platja d'En Bossa
  • Port des Torrent
  • Sa Caleta
  • Playa de Ses Salines
Santa Eulalia del Río
  • Cala Boix
  • Cala Llenya
  • Cala Llonga
  • Cala Martina
  • Cala Mastella
  • Cala Nova
  • Cala Pada
  • Es Figueral
  • Es Niu Blau
  • Es Pou des Lleó
  • Santa Eulària des Riu
  • Es Caná
  • Es Riu de Santa Eulària
  • S'Aigua Blanca
  • S'Argamassa
  • S'Estanyol (Santa Eulalia del Río)

Bekende inwoners[bewerken]

Geboren[bewerken]

Woonachtig (geweest)[bewerken]

Overleden[bewerken]

Afbeeldingen[bewerken]