Plagen van Egypte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Plagen van Egypte of de Tien plagen (Hebreeuws: עשר המכות, Eser Ha-Makot) zijn, volgens Exodus in de Hebreeuwse Bijbel, tien rampen die JHWH in het Oude Egypte zou hebben veroorzaakt, omdat de farao de Israëlieten niet toestond Egypte te verlaten. In chronologische volgorde waren dit:

Nr. Beschrijving Hebreeuws Vindplaats Synopsis Mogelijke verklaring Reactie Afbeelding
1 Water verandert in bloed דָם, dam Exodus 7:14-25 Mozes kreeg van God de opdracht om zijn staf in de Nijl te dopen. Mozes gaf de taak door aan Aäron omdat hijzelf als baby werd gevonden op de Nijl. Het water in de Nijl veranderde in bloed alsook alle waterbronnen van de Egyptenaren. De raadsmannen van de farao vonden eveneens een manier om water in bloed te veranderen waardoor de farao besliste om de Israëlieten niet te laten vertrekken. Hoog water in de Nijl met veel slib en parasieten die de vis doden geen reactie Tissot Water Is Changed into Blood.jpg
2 Kikkers צְּפַרְדֵּעַ, tsefardea Exodus 8:1-15 God gaf via Mozes Aäron de opdracht om de staf boven het water te houden. Er verschenen ontelbare kikkers. De raadsmannen van de farao vonden eveneens een manier om deze kikkers te laten verschijnen. Omdat er geen manier werd gevonden om de plaag ongedaan te maken, gaf de farao Mozes toestemming om de Israëlieten te laten vertrekken. Hij trok deze beslissing in toen bleek dat de kikkers de volgende dag waren gestorven. Gevolg van eerste plaag Farao vraagt Mozes te bidden zodat de plaag stopt, maar geeft niet toe. Jollain The Plague of Frogs.jpg
3 Luizen כִּנִּים, kiniem Exodus 8:16-19 God gaf via Mozes Aäron de opdracht om de staf in het zand te steken. Er verscheen een ontelbaar aantal luizen. De raadsmannen van de farao waren niet in staat om zelf zulke plaag te veroorzaken en aanzagen dit als een teken van God. Gunstige omstandigheden door het hoge water Geeft niet toe, ook al kunnen zijn tovenaars dit niet Panewniki stained glass 25.jpg
4 Steekvliegen עָרוֹב, arov Exodus 8:20-32 Van deze plaag met steekvliegen hadden enkel de Egyptenaren last. De farao vroeg Mozes om de plaag ongedaan te maken in ruil met de belofte dat de Israëlieten mochten vertrekken. Nadat de plaag verdreven was, kwam de farao terug op zijn belofte. Gunstige broedomstandigheden door hoog water? Gedeeltelijke concessie (niet te ver) weer ingetrokken. Tissot The Plague of Flies.jpg
5 Veepest דֶּבֶר, dewer Exodus 9:1-7 Ook deze plaag trof enkel de Egyptenaren. Al het vee kreeg de pest en de voedselvoorraden werden aangetast. Miltvuur door de kikkers? geen 033.The Fifth Plague. Livestock Disease.jpg
6 Zweren שְׁחִין schin Exodus 9:8-12 God gaf via Mozes Aäron de opdracht om roet in de lucht te gooien in aanwezigheid van de farao. De Egyptenaren kregen een soort huidziekte en stonden vol zweren. Ook de raadsmannen van de farao werden besmet. Omdat zij geen medicijn vonden, aanzagen ze deze plaag als een teken van God. Huidmiltvuur? Geen. De tovenaars van de farao staan nu machteloos. Smallpox01.jpg
7 Hagel בָּרָד, barad Exodus 9:13-35 God gaf Mozes de opdracht om zijn staf in de lucht te houden. Er ontstond een enorm onweer met hagel en vuur dat bijna gans Egypte vernielde. Enkel het land waar de Israëlieten leefden, bleef ongeschonden. De farao beval Mozes om in de woestijn te bidden. Als het onweer zou stoppen, mochten de Israëlieten vertrekken. Tijdens het bidden stopte het onweer effectief, maar de farao kwam alweer terug op zijn belofte. Weersomstandigheden kunnen in die streek sterk wisselen. Farao geeft toe, maar trekt toezegging weer in. Martin, John - The Seventh Plague - 1823.jpg
8 Sprinkhanen אַרְבֶּה, arbe Exodus 10:4-20 Mozes ging naar de farao en vertelde dat als de Israëlieten niet mochten vertrekken, er een sprinkhanenplaag zou komen. De raadsmannen smeekten de farao om toe te geven, maar van hem mochten enkel de mannen vertrekken. Daarop richtte Mozes zijn staf in de lucht. Er ontstond een wind die talloze sprinkhanen meevoerde. De sprinkhanen aten alle bomen, struiken, planten, ... kaal en verwoestten de voedselvoorraden. De farao liet toe dat de Israëlieten vanaf nu vrij mochten bidden in de woestijn. Tijdens het gebed ontstond een nieuwe windvlaag die alle sprinkhanen meevoerde naar de Rode zee waarin ze verdronken. Farao wil alleen de mannen laten gaan. Book of Exodus Chapter 11-3 (Bible Illustrations by Sweet Media).jpg
9 Duisternis חוֹשֶך chosheg Exodus 10:21-29 Deze plaag was meer een aanslag op de Egyptische zonnekoning Ra. God gaf Mozes opdracht om zijn handen in de lucht te steken. Egypte belandde daarop voor drie dagen in duisternis. De farao gaf toestemming om de Israëlieten te laten vertrekken, maar het vee moest blijven. Mozes ging niet akkoord omdat het vee nodig was om offers te brengen aan God. De farao dreigde dat Mozes zou worden geëxecuteerd als hij hem nogmaals zou bezoeken. Mozes antwoordde dat dit sowieso zijn laatste bezoek was. Minoïsche uitbarsting. Israëlieten mogen gaan, maar zonder vee. 034.The Ninth Plague. Darkness.jpg
10 Dood van eerstgeborenen מַכַּת בְּכוֹרוֹת, makat bechorot Exodus 11:4-10 en 12:29-30 God gaf Mozes de opdracht om de deuren van de Israëlieten te besmeren met bloed. De volgende dag waren in de huizen die niet besmeerd waren alle eerstgeboren kinderen dood. De farao was bang dat hij de volgende zou zijn die stierf en gaf toestemming aan de Israëlieten om te vertrekken. Deze laatsten vertrokken de volgende nacht omdat ze terecht vreesden dat de farao zou terugkomen op zijn belofte. (zie: De doortocht). Volgens psalm 78:50 pest. (?) Israëlieten moeten haastig gaan. Foster Bible Pictures 0063-1 The Death of the Firstborn.jpg

Sommige uitleggingen zeggen dat het ware doel van de plagen was de Israëlieten te doen geloven in de almacht van God. Dit wordt gebaseerd op het feit dat herhaaldelijk te lezen is dat JHWH de farao het vertrek van de Israëlieten liet weigeren, zodat JHWH de farao met een volgende plaag kon treffen. Zo zou JHWH hebben getracht (via de farao) Zijn macht te demonstreren aan de Israëlieten. In die zin zou de farao een middel van God zijn geweest en niet zozeer de bestrafte. Dat laatste moest hij slechts zijn in ogen van de Israëlieten.

Wetenschappelijke verklaring[bewerken]

Roodtij veroorzaakt door algen

Het gebrek aan bewijs in de Egyptische archeologie en geschiedenis doet sommige geleerden vermoeden dat de plagen niet daadwerkelijk hebben plaatsgevonden zoals in Exodus beschreven, maar dat de verhalen samentrekkingen achteraf zijn van redelijk normale gebeurtenissen en aangepast voor polemische of propagandadoeleinden.[1]

De verklaring is grotendeels gebaseerd op de uitbarsting van een vulkaan ter hoogte van Santorini tussen 1600 en 1500 voor Christus. Deze uitbarsting zou te vergelijken zijn met die van de Krakatau en zou een nucleaire winter hebben kunnen veroorzaken.

  • Water verandert in bloed:
    • Uit onderzoek is gebleken dat de Nijl restanten bevat van assen afkomstig van de vulkaan ter hoogte van Santorini. Deze assen kunnen het water hebben vergiftigd waardoor de vissen stierven.
    • De Nijl werd besmet met (giftige) rode algen (zoals dinoflagellaten en het fenomeen van roodtij). De algen kleurden dusdanig het water rood. Ofwel stierven de vissen aan de giftige algen, ofwel verhinderden de algen dat er zuurstof in het water kwam waardoor de vissen stikten.
  • Kikkers:
    • Omdat de vissen stierven in het vergiftigde water, is er een kans dat er in eerste instantie meer kikkerdril overleefde en dus ook meer kikkers waren.
    • Men kan ook aannemen dat de kikkers volop het vergiftigde water verlieten om op zoek te gaan naar rein water. Daardoor was er een migratie van een grote kikkerpopulatie.
  • Luizen en Steekvliegen: Kikkers hebben water nodig om te overleven. De kikkers stierven ofwel in de vergiftigde Nijl ofwel tijdens hun tocht op zoek naar rein water. Kikkers eten normaal gezien de larven van insecten, maar door een tekort aan kikkers overleefden veel meer larven. Daarbij kwam dan nog dat er in de Nijl veel dode, rottende vissen en kikkers waren. Dit heeft waarschijnlijk nog meer insecten aangetrokken.
  • Veepest en Zweren: Steekvliegen en andere insecten dragen ziekten met zich mee of kunnen na een beet bacteriële infecties veroorzaken. Een plaag van steekvliegen en andere insecten kan dan ook een epidemie van veepest, zweren en dergelijke veroorzaken.
  • Hagel: Vulkanische activiteit kan het weer beïnvloeden. Er komen niet enkel assen uit vulkanen, maar ook zwavel. Als er veel assen in de lucht zijn, houden deze het zonlicht tegen waardoor het kouder wordt (wat onder andere ook bij de uitbarsting van de Krakatou gebeurde). Deze combinatie kan hagel en onweersbuien veroorzaken.
  • Sprinkhanen:
    • De hagel of koudere temperatuur kan de gewassen hebben vernietigd/mislukken waardoor de voedselvoorraad van veel dieren en insecten wegviel. Hierdoor gingen de dieren en insecten op zoek naar het weinige resterende eten en aten/vernietigden dit.
    • Er kan een plaag van sprinkhanen ontstaan omdat er een tekort was van hun natuurlijke vijanden, in dit geval kikkers.
    • Mogelijk zijn er nog andere verklaringen: vandaag de dag worden bepaalde gebieden op aarde soms nog overstelpt door zwermen sprinkhanen.[2]
  • Duisternis: Hiervoor kunnen enkele verklaringen zijn:
    • eclips, maar duurt korter dan de drie dagen van de Exodus;
    • zandstorm;
    • de zwermen sprinkhanen die het zonlicht gedeeltelijk blokkeren;
    • een gevolg van de uitbarsting van de vulkaan ter hoogte van Santorini, waardoor het zonlicht niet door de as dringt die in de lucht hangt.
  • Dood van eerstgeborenen:
    • Voedselvergiftiging: Daar waar de Egyptenaren opslagplaatsen hadden voor hun voedselvoorraden was dit bij de Israelieten niet zo gebruikelijk. Daardoor is het eten van de laatsten verser. Omdat de oogst was mislukt, was er honger. Bij hongersnood was het gebruikelijk dat men het eten onder de kinderen zo verdeelt dat de oudste het meeste eten krijgt. Het graan in de opslagplaatsen van de Egyptenaren kan aangetast geweest zijn met ziektes, schimmels (Cladosporium), ... veroorzaakt door de insectenplagen. Men mag niet vergeten dat er wellicht duizenden insecten in die graanvoorraaden leefden, hun uitwerpselen daar achterlatend, in de granen zijn gestorven. Omdat men het oudste kind dus meer eten gaf, kreeg dit ook meer giftige stoffen binnen.
    • Simcha Jacobovici stelt in zijn documentaire The Exodus Decoded dat de bedden van de Egyptenaren in een bepaalde "hoogte" stonden. Het laatstgeborene kind had het privilege om dicht bij de grond te slapen. Oudere kinderen verschoven een bed naar boven en belandden soms op het dak. Een bijkomende uitbarsting van de vulkaan nabij Santorini zou giftige gassen kunnen verspreiden die zwaarder waren dan lucht en daardoor boven de grond bewogen en niet in de huizen geraakten. Eerstgeboren kinderen die die bewuste nacht buiten sliepen, stikten daardoor.

Referenties[bewerken]

  1. National Geographic-documentaire: Secrets of the 10 plagues
  2. Zwerm sprinkhanen in Congo