Satu Mare (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Satu Mare
Szatmárnémeti
Plaats in Roemenië Vlag van Roemenië
ROU SM Satu Mare CoA1.png
Satu Mare (stad)
Satu Mare (stad)
Situering
Status Districtshoofdstad
District (județ) Satu Mare
Historische regio Maramureș
Coördinaten 47° 47′ NB, 22° 52′ OL
Algemeen
Inwoners (2002) 115.142
Politiek
Burgemeester Gábor Kereskényi (UDMR)
Overig
Website satu-mare.ro
Foto's
Jugendstil in Satu Mare: Hotel Dacia (1911)
Jugendstil in Satu Mare: Hotel Dacia (1911)
Portaal  Portaalicoon   Roemenië

Satu Mare (Hongaars: Szatmárnémeti; Duits: Sathmar; Jiddisch: Satmar) is een stad in het noordwesten van Roemenië met circa 115.000 inwoners. De stad ligt in de landstreek Maramureş aan de Someş op korte afstand van de grens met Hongarije (13 km) en Oekraïne (27 km). De stad is de hoofdstad van het district (judeţ) Satu Mare en is een belangrijk spoorwegknooppunt. De stad heeft een belangrijke Hongaarse minderheid en is zetel van een rooms-katholieke bisschop. Tot de Tweede Wereldoorlog telde de stad ook een groot aantal Joden: Satu Mare is de bakermat van de chassidische satmarbeweging.

Geschiedenis[bewerken]

Satu Mare ligt historisch in het overgangsgebied tussen Hongarije en Zevenburgen (Transsylvanië), dat ook wel bekend is als het Partium. Zoals in de dubbele Hongaarse naam van de stad (Szatmár + Németi) nog terug te zien, gaan in Satu Mare twee nederzettingen schuil, die aan weerszijden van de Someş lagen: het eigenlijke Satu Mare (Szatmár) en Németi (Roemeens: Mintiu). De laatste naam verwijst naar Duitse kolonisten (hun taal werd Sathmarisch genoemd). Beide werden in 1715 samengevoegd en bij die gelegenheid kreeg Satu Mare de status van Vrije Koninklijke Stad[1]

Kort daarvoor, in 1711, was hier de Vrede van Szatmár getekend, die een einde maakte aan de opstand van de Hongaren onder Ferenc II Rákóczi tegen de Habsburgers. Tot de Eerste Wereldoorlog bleef de stad deel uitmaken van Hongarije, daarna werd zij Roemeens.

Onder de Joden van Satu Mare ontstond rond rabbijn Joel Teitelbaum in de jaren '20 de chassidische Satmarbeweging. Deze 'ultraorthodoxe' joden wonen thans vooral in Antwerpen, Jeruzalem en nabij New York en staan bekend om hun sterk antizionistische houding. De beweging heeft heden ten dage ruim 100.000 leden. Ook de groep Shomer Emunim, waaruit Toldos Aharon en Toldos Avrohom Yitzchok zijn ontstaan, heeft zijn oorsprong in Satmar.

Stadsbeeld[bewerken]

De kathedrale kerk en het bisschoppelijk paleis bevinden zich aan het ruime, vierkante Vrijheidsplein (Piața Libertații), dat als park is ingericht. Aan dit plein bevindt zich ook Hotel Dacia, met een monumentale jugendstilgevel. Een ander voor Satu Mare kenmerkend gebouw is het Bestuurlijk Paleis (Palaţul administrătiv) aan de oever van de Someș, gebouwd in 1984. Bij de bouw was het met 97 meter het hoogste gebouw van Roemenië. Tegenwoordig staat het gebouw qua hoogte op de derde plaats. Satul Mare betekent "groot dorp". Aan de zuidzijde van de rivier de Someş zijn heel grote nieuwe stadswijken ontstaan. De stad Satu Mare heeft een eigen vliegveld, gelegen ten zuiden van de stad. In de middeleeuwen was de zouthandel een voorname activiteit, vanwege de ligging aan de rivier de Someş, een zijrivier van de Tiza, een grensrivier tussen Oekraïne en het huidige Roemenië, vroeger deel van het Habsburgse rijk. (Hongarije/Oostenrijk). De stad telt 165.000 inwoners.

Stedenbanden[bewerken]

In 2015 wordt de stedenband alleen maar onderhouden door de N.G.O.s in beide steden. De stedenband is in oktober 1972 ontstaan tijdens het vieren van het 1000-jarig bestaan van Satu Mare. Daarvoor in 1970 was er het eerste directe contact na de hevige overstroming in de stad Satu Mare.

Bevolking[bewerken]

Lang was Satu Mare een vrijwel geheel Hongaarstalige stad. Nadat het gebied in 1920 werd toegekend aan Roemenië zijn veel Hongaren vertrokken en zijn er veel Roemenen naar de stad toegebracht. Hierdoor zijn de Hongaren langzamerhand in de minderheid geraakt. In 1977 verloren de Hongaren hun dominatie in de stad.

Volgens de volkstelling van 2002 heeft Satu Mare een bevolking van 115.142. De etnische samenstelling is als volgt:

Historische bevolkingsontwikkeling Satu Mare
Jaar Totaal Roemenen Hongaren
1880 20.531 7,9% 83,1%
1890 21.874 8,1% 89,9%
1900 28.339 7,8% 89,01%
1910 36.460 6,3% 91,4%
1920 38.807 15,2% 63,6%
1930 53.010 28,9% 57,1%
1941 53.406 6,6% 90,2%
1956 53.672 36,5% 58,2%
1966 69.769 44,2% 54,9%
1977 103.544 51,04% 47,2%
1992 131.987 55,8% 43,2%
2002 115.142 57,9% 39,3%
2011[2] 102.441 58,9% 37,6%

Bron (als niet anders is aangegeven):
Árpád E. Varga[3]

Politiek[bewerken]

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2016 kwamen vier partijen in de gemeenteraad:

De gemeenteraad van Satu Mare bestond tussen 2012 en 2016 uit drie partijen:

Externe betrekkingen[bewerken]

Satu Mare onderhoudt een stedenband met het Nederlandse Zutphen en daarnaast met Nyíregyháza in Hongarije, Wolfenbüttel in Duitsland en Schwaz in Oostenrijk.

Geboren[bewerken]