Scherpenisse

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Scherpenisse
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Scherpenisse Wapen van Scherpenisse
(Details) (Details)
Scherpenisse
Scherpenisse
Situering
Provincie Zeeland
Gemeente Tholen
Coördinaten 51° 33′ NB, 4° 6′ OL
Algemeen
Oppervlakte 10,53 km²
Inwoners (1-1-2011) 1791
Detailkaart
Scherpenisse in de gemeente Tholen
Scherpenisse in de gemeente Tholen
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Scherpenisse is een dorp in de gemeente Tholen in de Nederlandse provincie Zeeland. Het dorp telde in 2011 1791 inwoners. Scherpenisse vormde tot 1971 een zelfstandige gemeente waartoe ook Westkerke en Gorishoek behoorden. Scherpenisse ligt westelijk van Poortvliet en oostelijk van Sint-Maartensdijk.

Geschiedenis[bewerken]

De naam Scherpenisse wordt in 1203 voor het eerst vermeld als Scarpenesse. Hierbij is "nisse" een ander woord voor landtong, "scherpe" betekent scherp, afgeleid van het Germaanse woord skarpa: een langgerekt in het water uitstekend stuk grond. Het valt echter niet uit te sluiten dat Scarpe de naam van een persoon was.[1]

Scherpenisse was een van de vijf eilanden die samen het eiland Tholen zouden vormen. Het dorp ontstond bij een afgedamde zijgeul van de Pluimpot. De zeewering aan de zuidkant lag eerst ca. 500 m verder naar buiten. Door overstromingen en dijkvallen heeft men tussen 1623 en 1826 ongeveer 250 hectare grond aan de zee moeten prijsgeven.[2]

In 1816 wordt de dan nog jonge gemeente Westkerke opgeheven en bij Scherpenisse gevoegd. Als gevolg van de watersnood van 1953, waarbij Scherpenisse gespaard bleef, is de Pluimpot waarover het dorp via water te bereiken was, in 1957 bij Gorishoek afgedamd.

Vlag[bewerken]

De vlag bestaat uit zeven blauwe en witte banen met in de broektop het gemeentewapen. De vlag is vermoedelijk in 1938 in gebruik genomen maar nooit officieel vastgesteld als gemeentevlag.

Kerkelijk[bewerken]

Scherpenisse is een kerkelijke plaats. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 behaalde de SGP 42,7% van de stemmen in het dorp. In Scherpenisse zijn drie kerkelijke gemeenten:

  • Gereformeerde Gemeente. In de kerkdiensten wordt in deze gemeente nog gezongen uit de psalmberijming van Petrus Datheen. Dit in tegenstelling tot het gros van de Gereformeerde Gemeenten, waar gezongen wordt uit de psalmberijming van 1773.
  • De Hervormde Gemeente te Scherpenisse. Deze gemeente staat bekend als één van de meeste behoudende gemeenten binnen de Protestantse Kerk in Nederland. Deze gemeente komt samen in de 15e-eeuwse Dorpskerk te Scherpenisse.
  • Vrije Hervormde Gemeente. Deze gemeente ontstond in 1996, doordat de predikant van de Hervormde Gemeente te Scherpenisse, J. van der Sleen met een aantal gemeenteleden zich onttrok aan de Nederlandse Hervormde Kerk. In 2011 heeft Van der Sleen zijn ambt neergelegd.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • De Hervormde kerk in late Brabantse gotiekstijl stamt uit de 15e en 16e eeuw en was oorspronkelijk gewijd aan de maagd Maria.
  • Korenmolen De Korenbloem gebouwd in 1872.
  • Blikvanger in het dorp is de 51 meter hoge watertoren uit 1922.
  • Op het oude kerkhof, waarachter in 1926 de huidige algemene begraafplaats is aangelegd, dateren de oudste grafstenen van rond 1900, bijvoorbeeld de ranke grafzerk voor C.D. Bolier († 1905).
  • De kerk van de Gereformeerde Gemeente aan de Schoolstraat is een fors modern gebouw met dakruiter, gebouwd rond 1980 naast de oude kerk uit circa 1880, die nu als verenigingsgebouw in gebruik is.
  • Het voormalig raadhuis aan de Hoge Markt, is een diep en onderkelderd pand met overhuifd gevelklokje en een dakruiter met wijzerplaten. Dit raadhuis in maniëristische stijl kwam in 1594 tot stand dankzij een gift van Maria van Nassau. De plint, de hoekblokken en de kruisvensters in de zijgevel zijn van natuursteen. In 1847 heeft men de trapgevels en de bovenverdieping afgebroken, evenals de bovenkant van de traptoren aan de achterzijde. Uit die tijd dateren het bordes en de dakruiter. Bij de restauratie van 1981-'82 zijn de kruisvensters in de zijgevel gereconstrueerd en is de traptoren gedeeltelijk herbouwd. De vensters in de voorgevel hebben hun 19de-eeuwse vorm behouden.[3]

Geboren[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]