Sprundel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sprundel
Dorp in Nederland Vlag van Nederland
Sprundel
Sprundel
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Gemeente Vlag Rucphen Rucphen
Coördinaten 51° 32′ NB, 4° 36′ OL
Algemeen
Oppervlakte 15,81 km²
- land 15,81 km²
- water 0,00 km²
Inwoners (04-08-2017) 5.120 (324 inw./km²)
Overig
Postcode 4714
Netnummer 0165
Detailkaart
Locatie in de gemeente Rucphen
Locatie in de gemeente Rucphen
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Sprundel, beltmolen de Hoop

Sprundel is een voormalige gemeente en een dorp in de gemeente Rucphen in de provincie Noord-Brabant. Het ligt tussen St. Willebrord en Rucphen. Dichtstbijzijnde grote plaatsen zijn Etten-Leur en Roosendaal. Op 4 augustus 2017 had het dorp 5.120 inwoners (CBS).[1]

Etymologie[bewerken]

De naam Sprundel valt niet goed te verklaren. Diverse theorieën doen opgeld, doch eenduidigheid is daar niet in te vinden. Mogelijk is de uitgang -el ontstaan vanuit -lo, evenals bij een aantal andere Brabantse plaatsnamen.

Geschiedenis[bewerken]

Sprundel werd de voor het eerst genoemd in 992, toen nog onder de naam Castellum Sprundelheim, in een schenkingsacte van de Abdij van Thorn. De plaats is ongetwijfeld nog ouder dan de acte. Schriftelijke documenten uit die tijden zijn echter schaars.

Ook in de omgeving van Sprundel werd turf gewonnen, van omstreeks 1300 tot 1500, waarna het veen uitgeput raakte en de streek in armoede verviel. In 1583 werd Sprundel geplunderd door de troepen van Armand de Gontaut. De bevolking was gevlucht en keerde pas in 1592 weer terug naar het verwoeste dorp, alwaar men begost de kercke te repareren alsoe die seer verwoest ende vervallen lach door misbruijk van veel diversche ruyteren ende soldaten. Pas in 1620 kwam de kerk weer gereed. In 1609 telde het dorp ongeveer 450 inwoners.

Sprundel was tot 1810 bestuurlijk verdeeld: er bestond, analoog aan de situatie in Baarle, een Sprundel-Nassau en een Sprundel-Hertog. Het Nassau-gedeelte was in de Middeleeuwen onder de heren van Breda, de graven van Nassau komen te vallen, en het Hertog-gedeelte viel onder de bezittingen van de hertog van Brabant. Er waren vier heerlijkheden (Hage, Etten, Rucphen en Vorenseinde) bij Sprundel betrokken, alsmede de Abdij van Thorn. Deze partijen ruzieden over opbrengsten en lasten, en aldus zorgde de verdeeldheid voor een chaotisch bestuur.

In 1810 ontstond echter de gemeente Sprundel, die verschillende namen droeg en ook Rucphen omvatte en tegenwoordig de naam van het buurdorp draagt.

In 1868 kwamen de Franciscanessen van Etten naar Sprundel. Zij verzorgden het onderwijs en vanaf 1924 ook de wijkverpleging. In 1909 werd een nieuw klooster gebouwd.

De bevolking nam slechts langzaam toe, maar in de jaren '20 van de 20e eeuw kwam kunstmest beschikbaar en kwam de landbouw op hoger peil, terwijl bovendien veel ontginningen plaatsvonden. In 1868 kwam er een openbare school en in 1917 een katholieke school. In 1952 werd Rucphen een kerngemeente en aldus werd de industrialisatie gestimuleerd. Tussen Sprundel, Rucphen en St. Willebrord ontstond een bedrijventerrein. Door nieuwbouwwijken verschoof het zwaartepunt van het dorp in westelijke richting.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • De Heilige Joannes de Doperkerk, aan de Hertogstraat 1, is een driebeukige kruisbasiliek uit 1922, ontworpen door Wolter te Riele, met een toren uit eind 15e eeuw. In 2015 is de kerk aangekocht door woningstichting Thuisvester en is verbouwd tot een multifunctionele accommodatie. Heden zijn hier dorpshuis De Trapkes en de parochie van Sprundel gevestigd. [2]
  • De bijbehorende pastorie stamt uit 1842. Thans in gebruik als brasserie.
  • Windmolen De Hoop is een ronde stenen beltmolen uit 1840, gelegen aan Molenerf 2.
  • Het Fatimapark of Sprundels bos is een processiepark nabij de kerk, ingewijd in 1948.
  • Het voormalig klooster van de Franciscanessen van Etten, aan de Hertogstraat, uit 1909. In 1967 werd dit in gebruik genomen als gemeenschapshuis De Trapkes. ==> in 2015 afgebroken.

Zie ook[bewerken]

Natuur en landschap[bewerken]

Sprundel ligt naar het noorden en westen toe vrijwel ingeklemd tussen de kom van St. Willebrord en een bedrijventerrein met aansluitend de kom van Rucphen. Naar het oosten toe vindt men een landbouwgebied, waarin nog enkele turfvaarten, zoals Oude Vaart en Oude Turfvaart te herkennen zijn.

Ten zuidoosten van het dorp vindt men, naast landbouwgebied, ook enkele natuurgebieden, namelijk Pannenhoef en Lange Maten.

Evenementen[bewerken]

  • Met Carnaval heet Sprundel Nachtuilenrijk
  • Sint Jansfeesten, jaarlijkse dorpsfeesten in het laatste weekend van juni met een braderie en een grote feesttent met dans- en zangoptredens.
  • Beachsoccer, georganiseerd door de plaatselijke voetbalvereniging

Verenigingen[bewerken]

Voorzieningen[bewerken]

  • Gemeenschapshuis De Trapkes
  • Basisschool Vinkenbos [3]

Verkeer en vervoer[bewerken]

Sprundel is bereikbaar via de A58 en de N640. Openbaar vervoer is er via de buslijn 312 van Breda naar Roosendaal via Etten-Leur van Veolia.

Geboren[bewerken]

Bekende inwoners[bewerken]

Galerij[bewerken]

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Etten-Leur, Klein-Zundert, Rijsbergen, Rucphen, Schijf en St. Willebrord.