Stadswacht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stadswachten in Amsterdam wekken een man die op een bankje in slaap is gevallen
Dienstauto van de Stadswacht in Hengelo

Een stadswacht is in Nederland en België een gemeentelijk toezichthouder. Enkele gangbare namen zijn toezichthouder of zoals in Nederland in bijna iedere gemeente tegenwoordig Handhaving, of in België ook gemeenschapswacht of gemachtigd opzichter. De taken en bevoegdheden van stadswachten verschillen per gemeente.

Organisatorisch kunnen stadswachten deel uitmaken van de gemeente of in dienst zijn van een daartoe opgerichte stichting. Zij werken samen met de politie. Zij hebben in het algemeen een bij hun functie passende opleiding gevolgd. Stadswachten vindt men in de meeste grote en middelgrote gemeenten, en in een deel van de overige gemeenten.

Geschiedenis[bewerken]

De eerste stadswachten werden aangesteld in de tweede helft van de jaren 1980. Dit gebeurde als werkgelegenheidsproject, dus om mensen werk te bieden, eerst met behoud van uitkering en later als zogenoemde melkertbanen (Nederland) of als PWA-er (Belgie). Bezuinigingen bij de rijksoverheid hebben later geleid tot verwatering hiervan.

Taken[bewerken]

In enkele grotere Nederlandse gemeenten zijn diversen handhavende diensten zoals parkeerpolitie, milieupolitie en stadswacht samengevoegd in een dienst handhaving.

De taken van de stadswacht zijn preventief, dienstverlenend en corrigerend. Zij worden voor het overgrote deel uitgevoerd op straat.

  • Surveillance en toezicht houden op de openbare orde, bijdragen aan de veiligheid en netheid, bijvoorbeeld met betrekking tot agressie op straat, hondenpoep, wildplassen en graffiti
  • handhaving van en toezicht op betaald parkeren, en opmaken processen verbaal ten behoeve van parkeerboetes
  • uitschrijven processen verbaal voor overtredingen van de Algemene Plaatselijke Verordening
  • signaleren van ongewenste situaties en gemeentelijke diensten daarvan in kennis stellen, bijvoorbeeld met betrekking tot de groenvoorzieningen, openbare verlichting en vervuiling
  • dienstverlening aan burgers en toeristen, zoals de weg wijzen, bemiddelen bij conflicten op straat of verdwaalde kinderen helpen
  • toezicht en bewaking bijvoorbeeld in gemeentehuizen, parken, stranden, treinen, stations en bij evenementen.

In Nederland heeft de stadswacht steeds meer een politietaak gekregen, vooral in de grote steden. Mede door centralisatie van de politie als gevolg van de komst van de nationale politie verandert in grotere gemeenten de toezichttaak steeds meer in een semipolitiedienst. De criteria waaraan stadswachten moeten voldoen worden daardoor zwaarder. In de toekomst zal een diploma "Handhaver toezicht & veiligheid" (HTV mbo 3) verplicht worden gesteld voor elke toezichthouder met een bevoegdheid als buitengewoon opsporingsambtenaar (boa).

Bevoegdheden[bewerken]

Een stadswacht heeft in elk geval de bevoegdheden die elke burger heeft, zoals aanhouding bij het op heterdaad betrappen op een misdrijf, het inschakelen van de politie en het aanspreken van mensen op hun gedrag. In Vlaanderen heeft een stadswacht geen extra bevoegdheid: hij/zij zal dus bij vaststelling van misdrijf of overtreding vooral een communicatieve opdracht hebben naar burgers en politiediensten. In Nederland zijn veel stadswachten buitengewoon opsporingsambtenaar, wat onder andere inhoudt dat zij bevoegd zijn tot het uitschrijven van processen-verbaal en het vorderen van inzage identiteitsbewijs, en gerechtigd zijn tot gebruik van geweld en het dragen van geweldsmiddelen zoals handboeien en wapenstok en pepperspray.

Uitrusting[bewerken]

Stadswachten zijn gekleed in een uniform dat per gemeente verschilt. In februari 2014 is het besluit genomen de boa's een universeel uniform te geven. Gemeente mogen zelf bepalen of zij hun opsporingsambtenaren gaan voorzien van dit uniform. Veel gemeenten hebben niet meer de aanduiding "Stadswacht" op het uniform maar "handhaving" op de mouw, schouder en rug. Stadswachten kunnen (in Nederland) beschikken over middelen als handboeien, wapenstok, pepperspray of vuurwapen, als de noodzaak voor het dragen van deze middelen is aangetoond door de burgemeester. De verwachting is echter dat het dragen van geweldsmiddelen in de toekomst geregeld gaat worden vanuit het ministerie van Veiligheid en Justitie en dat elke boa binnen 'Domein 1' (de openbare ruimte) standaard wordt uitgerust met deze middelen (wanneer het om ambtenaren in gemeentelijke dienst gaat). Boa's kunnen ook werkzaam zijn bij de politie of douane of als boswachter deze ambtenaren zijn verschillend bewapend van , handboeien, wapenstok en pepperspray t/m het vuurwapen.

Geweldsmiddelen Nederland[bewerken]

In een aantal Nederlandse gemeenten zijn Boa's in bepaalde werkdomeinen bevoegd tot het gebruik van geweld en optioneel uitgerust met handboeien en/of andere geweldsmiddelen. Dit is vastgelegd in een wettelijke vastgesteld protocol. De Regeling Toetsing Geweldbeheersing Buitengewoon Opsporingsambtenaar (RTGB). De Boa welke over deze bevoegdheid beschikt dient elk jaar examen hierin te doen om de bevoegdheid te behouden. De training die de boa in het geweldsniveau volgt is gelijk aan dat onderdeel als die van de politie. De examinering vindt plaats door examinatoren van de Nederlandse Politieacademie. Indien een Boa niet slaagt voor het RTGB examen en zijn bevoegdheid is verlopen dan dient hij zijn geweldsmiddelen bij zijn leidinggevende in te leveren.

Geweldsbevoegdheid RTGB in niveau[bewerken]

De geweldsniveau's waarover een een Boa optioneel kan beschikken.

  1. Niveau 1: Bevoegd tot het gebruik van geweld.
  2. Niveau 2: Bevoegd tot het gebruik van geweld en veiligheidsfouillering.
  3. Niveau 3: Bevoegd tot het gebruik van geweld,veiligheidsfouillering en handboeien.
  4. Niveau 4: Bevoegd tot het gebruik van geweld,veiligheidsfouillering, handboeien en wapenstok
  5. Niveau 5: Bevoegd tot het gebruik van geweld,veiligheidsfouillering, handboeien, wapenstok en pepperspray.
  6. Niveau 6: Bevoegd tot het gebruik van geweld,veiligheidsfouillering, handboeien, wapenstok,pepperspray en vuurwapen.

Ook kan in domeinen 2 (Milieu, welzijn en infrastructuur) en 6 (Generieke opsporing) een gecertificeerde politiehond worden toegewezen welke als geweldmiddel mag worden ingezet, echter wordt dit niet binnen de RTGB opleiding getraind maar in een afzonderlijke cursus voor hondengeleiders.

Domeinen[bewerken]

Domeinen volgens de Beleidsregeling Boa:

  1. Openbare Ruimte
  2. Milieu, welzijn en infrastructuur
  3. Onderwijs
  4. Openbaar vervoer
  5. Werk, Inkomen en Zorg
  6. Generieke Opsporing

Gemeenten Met Geweldsmiddelen[bewerken]

  • Amsterdam:
  1. Handhaving & Toezicht (Centrale Stad) domein 1: (Vliegende Brigade/Taxiteam/Wegsleep/Toezicht prostitutie) handboeien.
  2. Handhaving & Toezicht (Centrale Stad) domein 4: (Veiligheidsteam Openbaar Vervoer): handboeien en wapenstok.
  3. Handhaving Stadsdeel Centrum domein 1: handboeien.
  4. Handhaving Stadsdeel Noord domein 1: handboeien.
  5. Handhaving Stadsdeel Oost domein 1 en 2: handboeien.
  6. Handhaving Stadsdeel Zuidoost domein 1 en 2: handboeien en wapenstok.
  7. Handhaving Stadsdeel Zuid domein 1: handboeien.
  8. Handhaving Stadsdeel West domein 1: handboeien.
  9. Handhaving Stadsdeel Nieuw West domein 1 en 2: handboeien.
  10. Amsterdamse Bos domein 2: (Boswachter): handboeien, wapenstok, pepperspray.

De gemeente Amsterdam is er voorstander van om in de nabije toekomst alle Boa's met handboeien, wapenstok en pepperspray uit te rusten.

  • Amstelveen: handboeien.
  • Alkmaar: handboeien (Vanaf juli 2015 worden de handhavers voor een jaar uitgerust met pepperspray als wijze van proef, indien succesvol dan volgt ook de wapenstok).
  • Almere: handboeien. (Uitbreiding met wapenstok en pepperspray is in Almere niet mogelijk doordat de BOA's in deze gemeente extern worden ingehuurd en dus een onbezoldigde status hebben.)
  • Arnhem: handboeien en wapenstok.
  • Baarn: handboeien, wapenstok en pepperspray.
  • Barneveld: handboeien en wapenstok.
  • Best: handboeien.
  • Breda: handboeien en wapenstok.
  • Boxtel: handboeien en wapenstok.
  • Bussum: handboeien.
  • Capelle a/d IJssel: handboeien.
  • Deventer: handboeien, en 2 boa´s ook de korte wapenstok.
  • Den Bosch :handboeien en wapenstok.
  • Den Haag: handboeien (wordt mogelijk op korte termijn uitgebreid met wapenstok en pepperspray).
  • Dordrecht: handboeien. (Uitbreiding met wapenstok en pepperspray is in Dordrecht niet mogelijk doordat de BOA's in deze gemeente extern worden ingehuurd en dus een onbezoldigde status hebben.)
  • Ede: boa domein 1: handboeien en wapenstok. Boa domein 2: handboeien, wapenstok, pepperspray en een vuurwapen. In Ede waren in 2011 4 "groene boa's" die een vuurwapen droegen.[1]
  • Enschede: Hier draagt alleen de domein 2 boa: handboeien, een wapenstok, pepperspray en een vuurwapen.
  • Haaren: handboeien en wapenstok.
  • Haarlem: handboeien.
  • Haarlemmermeer: handboeien en wapenstok.
  • Halderberge: handboeien.
  • Hilversum :handboeien en wapenstok.
  • Hoorn: handboeien.
  • Kerkrade: handboeien en wapenstok.
  • Laarbeek: handboeien, een wapenstok en pepperspray (milieupolitie).
  • Leeuwarden: handboeien.
  • Lingewaard: handboeien, een wapenstok en pepperspray (milieupolitie).
  • Maastricht: handboeien en wapenstok (pepperspray aanvraag loopt.)
  • Nijkerk: handboeien en wapenstok.
  • Nijmegen: handboeien en wapenstok.
  • Rotterdam: handboeien.
  • Roermond: handboeien.
  • Roosendaal: handboeien en wapenstok.
  • Rucphen: handboeien en wapenstok.
  • Schijndel: handboeien,wapenstok en pepperspray.
  • Sittard-Geleen: handboeien en wapenstok.
  • Sint-Michielsgestel: handboeien.
  • Steenbergen: handboeien en wapenstok.
  • Utrecht: handboeien,wapenstok en pepperspray.
  • Someren: handboeien,wapenstok en pepperspray.
  • Son en Breugel: handboeien.
  • Valkenburg aan de Geul: handboeien en wapenstok.
  • Valkenswaard: handboeien.
  • Veenendaal: handboeien.
  • Veldhoven: handboeien, een wapenstok en pepperspray.
  • Vught: handboeien en wapenstok.
  • Westerveld: handboeien, een wapenstok en pepperspray.
  • Woerden: handboeien.

De minister van Veiligheid en Justitie overweegt de invoering van een uitschuifbare wapenstok voor bepaalde Boa's. Indien deze wordt ingevoerd dan vervalt de uitrusting met de korte wapenstok.

Bronnen[bewerken]

Noot[bewerken]

  1. J. Beekhuis, interview met handhaver in de Jachtopzichter, jaargang 23, nr. 4, juni 2011, p. 24