Dit is een oude versie van deze pagina, bewerkt door 185.43.127.79(overleg) op 22 jan 2020 om 17:26.
Deze versie kan sterk verschillen van de huidige versie van deze pagina.
Streuvels geldt als een van de belangrijkste vernieuwers uit de Nederlandstalige letteren van zijn tijd. Hij schreef naturalistische verhalen, geïnspireerd door Émile Zola en de grote Russen van die tijd (vooral Tolstoj).
Hij was autodidact en las en sprak meerdere talen, onder andere Frans en Duits. Noors kon hij lezen, maar Russisch kreeg hij nooit onder de knie. Onder andere het werk van Tolstoj vertaalde hij echter toch, aan de hand van Duitse vertalingen.
De literatuurkenners zijn het er over eens dat de visionaire sterkte van zijn werk, de onverbiddelijke erkenning van de werkelijkheid, zonder moraliserende commentaar (Albert Westerlinck), de scheppende taalkracht van zijn proza en de universaliteit van de behandelde thema's, zijn werk hebben opgetild boven het particularisme en de streekliteratuur.
Uit het archief met nominaties voor de Nobelprijs voor de Literatuur bij de Zweedse Academie blijkt dat Streuvels van 1937 tot en met 1957 dertien keer genomineerd is geweest voor de Nobelprijs.[2] Ook in 1965 en 1969 werd hij volgens het Nobelprijsarchief genomineerd.[3]
Levensloop
Hij werd geboren als derde kind van Kamiel Lateur (1841-1897) en Marie-Louise Gezelle (1834-1909), een jongere zus van priester-dichter Guido Gezelle. Vader Lateur was kleermaker en een zwijgzaam man, in tegenstelling tot zijn vrouw die graag en boeiend sprak en vertelde. Nadat Stijn Streuvels school had gelopen bij de zusters in de plaatselijke school, stuurden zijn ouders hem in 1883 naar het St.-Jan-Berchmanspensionaat in Avelgem, waar zijn letterkundige begaafdheid voor het eerst tot uiting kwam.
Van 1886 tot 1887 leerde hij de bakkersstiel in Avelgem, Kortrijk en Heule. In mei 1887 namen Streuvels' ouders te Avelgem de bakkerij van Kamiel Lateurs ongehuwde broers over en verhuisde heel het gezin naar deze gemeente aan de Schelde. Van 1887 tot 1905, op de 20 maanden na (1889-1891) die hij in Brugge doorbracht om zich in het bakkersvak te bekwamen, bleef Streuvels in Avelgem bakken en schrijven.
Zijn eerste schetsen en gedichten verschenen in 1895 in De Jonge Vlaming en in Vlaamsch en Vrij. De volgende jaren namen ook de voornaamste tijdschriften, zoals Van Nu en Straks, bijdragen op van zijn hand. In 1899 verscheen zijn eerste verhalenbundel Lenteleven. Veertig jaar lang publiceerde Streuvels ieder jaar minstens één werk. Onder de meest bekende bevinden zich De vlaschaard (1907), Het leven en de dood in de ast (1926), De teleurgang van de Waterhoek (1927) en Alma met de vlassen haren (1931).
Op 19 september 1905 huwde hij met Alida Staelens (1879-1975) en ging hij in Ingooigem in zijn pasgebouwde huis Het Lijsternest wonen, waar hij voortaan van zijn pen zou leven. Zij kregen vier kinderen. Dichtster Jo Gisekin is een kleindochter van Streuvels.
In zijn laatste periode hield hij zich voornamelijk bezig met het schrijven van memoires.
Hij heeft ruim 60 jaar in het Lijsternest gewoond en overleed er op 15 augustus 1969. Op zijn begrafenis met de wijtewagen, op de 21e daaropvolgend, waren zowat 7.000 mensen aanwezig.
In de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience bevindt zich de grootste collectie boeken van Stijn Streuvels. Deze collectie van 1.339 boeken werd verzameld door Streuvelsexpert Paul Thiers en illustreert het literaire netwerk van de auteur alsook zijn relatie met de beeldende kunst. Ze bevat eerste drukken, zeldzame edities en opdrachtexemplaren.[4][5] Het Erfgoedfonds van de Koning Boudewijnstichting verwierf de collectie en bracht ze onder in de Erfgoedbibliotheek waar ze verder gevaloriseerd wordt en raadpleegbaar is voor onderzoek.[6][7]
Publicaties
De schrijftafel van Stijn Streuvels in het 'Lijsternest'
Lenteleven (1899) (omvattend: De witte zandweg - In den voorwinter - Kerstavond - Slenteren - Op den dool - Van ongroei - Lente - In de vlage - Een pijpe of geen pijpe - 's Zondags - Een ongeluk - Wit leven - Het einde)
Zonnetij (1900) (omvattend: De oogst - In 't water - Zomerzondag - Avondrust)
Doodendans (1901) (omvattend: Doodendans - Jongenstijd (in latere drukken: Kindertijd) - In de wijde wereld - Een speeldag - In de weide - Noorsche liederen - Honden - Doodendans)
De oogst (1901) (Uit "Zonnetij")
Langs de wegen (1902)
Dagen (1902) (omvattend: De kalfkoe - Naar buiten - Sint-Jan - Sint-Josef - Vrede - Verovering)
Minnehandel (1903) (omvattend: Joel - Maagdekensminne - Het zomerlief - De wondertijd - Het levensbedrijf - In de wonnegaarde)
Soldatenbloed, Een dramatisch bedrijf (toneelstuk) (1904)
Dorpsgeheimen I (1904) (omvattend: De lawine - Bertken en de moordenaars alle twaalf (vanaf de tweede druk vervangen door: Een beroerde maandag) - Jantje Verdure (afzonderlijk uitgegeven in 1943))
Dorpsgeheimen II (1904) (omvattend: Kinderzieltje - Martje Maertens en de misdadige grafmaker - Op het kasteel)
Open lucht (1905) (omvattend: Zonder dak - Grootmoederken (ook apart uitgegeven in hetzelfde jaar) - Een nieuw hoedje - Het duivelstuig - Jeugd)
Stille avonden (1905) (omvattend: Een lustige begraving - Horieneke - Zomerdagen op het vlakke land - Zonneblommen - Ingoyghem)
Het uitzicht der dingen (1906) (omvattend: De kwade dagen - De veeprijskamp - De ommegang)
In oorlogstijd (1915-1916) (omvattend: Augustus 1914 - September 1914 - October 1914 - November 1914 - december 1914-I - december 1914- Slot)
De aanslag (1917) (uit "Najaar II")
Sint-Jan (1919) (afkomstig uit "Dagen")
De bomen (1919) (uit "Najaar II")
Genoveva van Brabant (Deel I: 1919, Deel II: 1920)
Reinaert de Vos (1921)
De blijde dag (1921) (uit "Najaar I")
De schone en stichtende historie van Genoveva van Brabant (1921) (kortere versie van het werk uit 1919)
Prutske (1922)
Grootmoedertje (1922) (toneelversie van "Grootmoederken" uit "Open lucht")
Vertelsels van het jaar nul (1922) (kinderverhalen)
Land en leven in Vlaanderen (1923) (omvattend: Het uitzicht - De landsche dorpen - De landsche woningen - De landsche bevolking - Dertig jaar later)
Herinneringen uit het verleden (1924) (omvattend: Onze streek - Damme - Veurne-Ambacht - Volkslectuur (= bewerkte en uitgebreide versie van "Over vrouwe Courtmans") - Schoonheid - De schoonste deugd - Kinderlectuur - Mijn schooltijd - Het lied van den weemoed - Mijn loopbaan op de planken - Voor den oorlog - Mijn fiets in oorlogstijd - Na den oorlog - Na vijf en twintig jaren)
Op de Vlaamsche binnenwateren (1925) (omvattend: 't Haantje - Dinsdag - Woensdag - Donderdag - Vrijdag - Zaterdag - Zondag)
Werkmensen (1926) (omvattend: De werkman (ook afzonderlijk verschenen in 1913) - Kerstmis in niemandsland - Het leven en den dood in den ast)
Kerstvertelsel (1929) (later verschenen als "De vreemde verteller")
Alma met de vlassen haren (1931)
Dr. Lauwers schriften (1931) (tekst van een lezing)
De rampzalige kaproen (Een middeleeuwse boerenroman) (1933)
Proza (1934) (omvattend: "Lente" uit Lenteleven - "De veeprijskamp" uit Het uitzicht der dingen - "Het glorierijke licht")
Prutske's vertelselboek (1935)
Levensbloesem (1937)
De vreemde verteller. Kerstverhaal (1938) (= Kerstvertelsel uit 1929)
Stijn Streuvels' werken (1938)
Deel I: Minnehandel - Langs de wegen - Het leven en de dood in de ast
Deel II: De vlasschaard - Prutske - Kinderzieltje - Kerstwake
Kerstvertellingen (1939) (omvattend: Grootmoederken - Kerstmis in Niemandsland - Kerstvertelsel - Drie Koningen aan de kust - Kerstwake)
De terechtstelling van een onschuldige (1940)
De maanden (1941) (In Nederland verschenen onder de titel "Een gang door het jaar")
Heule (1942)
Jantje Verdure (1943) (afkomstig uit "Dorpsgeheimen I")
Het leven en de dood in den ast (1944) (afkomstig uit "Werkmenschen")
Jeugd (1946) (Uit "Open lucht")
Avelghem (1946)
Beroering over het dorp (1948) (= "Dorpslucht" uit 1914)
Ingooigem (Deel I, 1904-1914) (1951)
Verzamelde Werken (1948)
Deel I: Lente (uit Lenteleven) - Minnehandel - Werkmenschen
Deel II: De vlasschaard - Prutske - Het duivelstuig (uit Openlucht)
Volledige Werken
Deel I (1950) (omvattend: Lenteleven, Zomerland, Zonnetij)
Deel II (1950) (omvattend: (Doodendans, Dagen, Openlucht)
Deel III (1951) (omvattend: Dorpsgeheimen I en II, Najaar)
Deel IV (1951) (omvattend: Langs de wegen, Het uitzicht der dingen, Het glorierijke licht)
Deel V (1952) (omvattend: Minnehandel, Stille avonden)
Deel VI (1953) (omvattend: De vlasschaard, De maanden)
Deel VII (1953) (omvattend: De blijde dag, Morgenstond, Prutske)
Deel VIII (1952) (omvattend: Genoveva van Brabant I en II)
Deel IX (1954) (omvattend: Herinneringen, Land en leven in Vlaanderen)
Deel X (1954) (omvattend: Kerstvertellingen, Werkmenschen)
Stijn Streuvels & Gustave van de Woestyne, Reinaert de vos, 1911, The Phoebus FoundationDeel XI (1955) (omvattend: Alma met de vlassen haren, Levensbloesem)
Deel XII (1955) (omvattend: De teleurgang van de Waterhoek, Beroering over het dorp)
Reinaert de Vos (1956) (= versie uit 1907)
Ingooigem (Deel II, 1914-1940) (1957)
Kroniek van de familie Gezelle (1960)
Verhalen (1962) (omvattend: Een speeldag, uit Doodendans - Kinderzieltje, uit Dorpsgeheimen II - Lente, uit Lenteleven - In 't water, uit Zonnetij - Het einde, uit Lenteleven - Avondrust, uit Zonnetij)
Stijn Streuvels (1962) (omvattend: Het uitzicht der dingen - Het glorierijke licht)
Hugo Verriest (1964) (enkel de inleiding is geschreven door Streuvels)
In levende lijve (1966) (Bloemlezing - met bewerking van sommige teksten - uit "Heule", "Avelghem"; "Ingooigem I en II", "Kroniek van de familie Gezelle", "Herinneringen uit het verleden")
In den voorwinter (1970) (uit "Lenteleven")
Het zinnespel van droom en dood (1971) (toneelversie van "Het leven en de dood in den ast")
Volledig Werk
Deel I (1971) (omvattend: Lenteleven, Zomerland, Zonnetij, Dodendans, Langs de wegen, Dagen, Minnehandel, Dorpsgeheimen I en II, Soldatenbloed)
Deel II (1972) (omvattend: Openlucht, Stille avonden, Het uitzicht der dingen, De vlasschaard, Tieghem, De blijde dag, Najaar, Het glorierijke licht, Morgenstond, In oorlogstijd, Herinneringen)
Deel III (1972) (omvattend: Prutske, Land en leven in Vlaanderen, Op de Vlaamse binnenwateren, Werkmensen, De teleurgang van de Waterhoek, Alma met de vlassen haren, Levensbloesem)
Deel IV (1973) (omvattend: Kerstvertellingen, De maanden, Beroering over het dorp, Heule, Avelgem, Ingooigem I en II, Kroniek van de familie Gezelle)
Onze streek (1972) (= deel van "Herinneringen uit het verleden" in handschrift facsimile)
Tien van Streuvels (1973) (omvattend: De bomen, Jantje Verdure, Het woud, Groeikracht, Meimorgen uit "Zomerland" - In 't water, Avondrust uit "Zonnetij" - Kinderzieltje uit "Dorpsgeheimen II" - Zonnebloemen uit "Stille avonden" - Martje Maertens en de misdadige grafmaker uit "Dorpsgeheimen" II 1e druk")
Het einde. Zomerzondag (1978) (tekstuitgave en werkschrift, door J. van Meensel)
In oorlogstijd (1979) (met nieuwe teksten aangevulde herdruk van het werk uit 1915-16)
Uit lust met de penne (1982)
De aanslag (1986) (omvattend: De aanslag - De werkman - Het leven en de dood in de ast)
Nulla dies sine linea (uit het dagboek van Stijn Streuvels (1989)
Verfilming
Drie werken van Streuvels werden verfilmd:
De teleurgang van de waterhoek onder de titel Mira '1971), verfilmd door Fons Rademakers met in de hoofdrollen Willeke van Ammelrooy en Jan Decleir. De brugtaferelen werden opgenomen aan de oude draaibrug op de Durme te Hamme, sindsdien gekend als de Mirabrug.)
Stijn Streuvels hechtte veel belang aan de vormgeving van zijn boeken: typografie, papierkeuze en ook de illustraties.
Zo zijn Streuvels' Reinaertbewerkingen geïllustreerd met een reeks tekeningen van de befaamde Vlaamse beeldend kunstenaar Gustave Van de Woestyne. Deze tekeningen zijn voor de eerste maal gebruikt in de Duimpjes-Reinaert (1909) in de reeks Duimpjesuitgaven van Victor De Lille. Als men de herdruk van 1926 en de uitgave van 1933 buiten beschouwing laat is de reeks nog in zes edities gebruikt. Een volledige bespreking van deze reeks prenten is te vinden in: De vos en het Lijsternest Jaarboek II van het Stijn Streuvelsgenootschap (Tielt 1996).
Streuvels werkte zeventien jaar samen met de Brugse kunstenaar Jules Fonteyne, die tussen 1910 en 1927 voor hem een tiental boeken van illustraties en soms ook van vignetten voorzag. Daaronder: Het Kerstekind, De schoone en stichtelijke historie van Genoveva van Brabant, Vertelsels van 't jaar nul en De drie koningen aan de kust. Beiden voerden hierover een levendige briefwisseling. Fonteyne tekende ook twee portretten van Streuvels, waarvan een afgedrukt werd in de jubileumuitgave van Lenteleven uit 1924.
Literatuur
Het grafmonument van Stijn Streuvels in Ingooigem
André DE RIDDER, Stijn Streuvels. Zijn leven en zijn werk, 1907
Filip DE PILLECYN, Stijn Streuvels en zijn werk, 1932
André DEMEDTS, Stijn Streuvels, in: Streuvelsnummer van Dietsche Warande en Belfort, 1946
André DEMEDTS, Stijn Streuvels, 1955
Raf VAN DER LINDE, Het oeuvre van Streuvels, sociaal document, Leuven, 1958
Antoon COOLEN, Stijn Streuvels, 1961
Jean WEIGERBER, Stijn Streuvels, een sociologische balans, 1970
Albert WESTERLINCK, M. JANSSENS, J. WEISGERBER, e. a., Een eeuw Streuvels, 1971
Luc SCHEPENS, Kroniek van Stijn Streuvels, 1871-1969, 1971
André DEMEDTS, Stijn Streuvels, een terugblik op leven en werk, 1971
Johan ROELSTRAETE, De voorouders van Stijn Streuvels, Familia et Patria, Handzame, 1971.
Fernand BONNEURE, Stijn Streuvels, in: Brugge Beschreven. Hoe een stad in teksten verschijnt, Brussel, Elsevier, 1984.
Raf SEYS, Stijn Streuvels, in: Lexicon van West-Vlaamse schrijvers', Torhout, Deel 2, 1985.
K. SMITS, Een nieuwe kijk op de jonge Streuvels: de briefwisseling met Emmanuel De Bom en het werk uit de eerste jaren, Kapellen, 1993.
Toon BREËS, Frank Lateur, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, 1997
Ludo SIMONS, Het derde leven van Stijn Streuvels, in: Verhalen voor Vlaanderen, 1997
Tom SINTOBIN, Wie schaft er op de woorden?' Over de beschrijving en het beschrijvende bij Stijn Streuvels , 2002
Kathryn SMITS Een aardig bundeltje brieven. Stijn Streuvels en Emmanuel De Bom. De briefwisseling van de jaren 1900-1914, Pelckmans, Kapellen, 2005
Annelies ANSEEUW, Kunstwerken uit het schrijvershuis 'Het Lijsternest beschreven. Een stand van zaken, in: In de Steigers, 2010, blz. 31-39
Romain John VAN DE MAELE, Stijn Streuvels als vertaler van Vikingverhalen, in: Biekorf, 2016.
Laura SCHEVERNELS, Stijn Streuvels en de fono-commercie van Antoon van der Plaetse, in: Zuurvrij nr. 31, 2016.
Stijn VANCLOOSTER, Een boek dat me ten hoogste voldoet. De briefwisseling van Antoon Coolen en Stijn Streuvels, in: Zuurvrij, 2018.
Dirk VAN DUYSE, Streuvelscollectie Paul Thiers naar Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, in: De Gulden Passer, jg. 96, 2018, nr. 2, blz. 297-301.
Jaarboek van het Stijn Streuvelsgenootschap. Van 1995 tot 2019 zijn vierentwintig afleveringen verschenen van het Jaarboek, gepubliceerd door het Stijn Streuvelsgenootschap, met talrijke artikelen gewijd aan de schrijver en zijn werk, als volgt:
Deel I, Een tweede eeuw?, 1995
Deel II, De Vos en het Lijsternest, 1996
Deel III, Zoals ik u schreef, 1997
Deel IV, De huid van Mira, 1998
Deel V, Vrienden en wapenbroeders, 2000
Deel VI, Streuvels en zijn biografen, 2002
Deel VII, Ik was een versnoekte kwâjongen in mijn tijd, 2002
Deel VIII, Kerstwake, 2003
Deel IX, Levensbloesem, 2004
Deel X, Over Prutske van Stijn Streuvels, 2005
Deel XI, Jantje Verdure, 2006
Deel XII, Wie heet er u te slijten?. Over De Vlaschaard van Stijn Streuvels, 2007
Deel XIII, Een wijf is een wijf. Over mannen en vrouwen bij Stijn Streuvels, 2008
Deel XIV, Voor altijd onder de ogen: Streuvels en de beeldende kunsten, 2009
Deel XV, Stijn Streuvels en de Europese literatuur, 2010
Deel XVI, Stijn Streuvels en 'Heule', 2011
Deel XVII, Stijn Streuvels en 'Avelghem', 2012
Deel XVIII, Stijn Streuvels en 'Ingoyghem', 2013
Deel XIX, Stijn Streuvels als vertaler, 2014
Deel XX, Gedurig op den uitkijk. Stijn Streuvels en de Groote Oorlog, 2015
Deel XXI, Toon BREËS, Stijn Streuvels: een kritische en biografische synthese, 2016.
Deel XXII, Jan Vindeveughel, peerdeknecht, 2017.
Deel XXIII, Nu danst de zomer, 2018.
Deel XXIV, Uitgelezen werk. Stijn Streuvels na vijftig jaar, 2019.
De redactie van de verschillende delen was in handen van:
Piet Thomas (delen 1 tot 6) Voor deel 2 ook Rik Van Daele
Marcel De Smedt (delen 7 tot 12, 16 tot 24)
Marcel De Smedt, Tom Sintobin, Johan De Smet, Hans Vandevoorde, Stijn van Clooster (delen 13 tot 15)
Stijn Streuvels, Berichten uit Lijsternest en Letterenhuis, augustus 2019. Een uitgave met artikels door o.m. Leentje Van de Meulebroecke, Leen Hunt, Jeroem Cornilly.
Na zijn dood verschenen talrijke bijdragen, zowel afzonderlijke (Albert Westerlinck, Luc Schepens, André Demedts, Ludo Simons enz.) als in de jaarboeken van het Stijn Streuvelsgenootschap, die de weg effenden naar een grondiger kennis van de auteur en zijn werk. Een allesomvattende biografie laat op zich wachten.
Wel werd over Streuvels ook geschreven door Hedwig Speliers, die in 1964 een door Streuvels gewaardeerd essay 'Een broertje dood aan Streuvels?' publiceerde in Wij, galspuwers (1964). Hij ging echter vervolgens de pamflettoer op met:
Omtrent Streuvels. Het einde van een myte. Een anti-essay (1968).
Deze werken gaven aanleiding tot felle discussies. Door historici werd aan Speliers verweten geen biografieën maar pamfletten te schrijven, waarin hij, zonder aandacht voor chronologie of voor grondige en kritische informatie, een thesis uitwerkte, waaruit moest blijken dat bij Streuvels een germanofilie aanwezig was die evolueerde tot een fascistische en nazistische aanhankelijkheid. Op de talrijke kritieken die op deze onterechte thesis volgden en de vele vergissingen hierin die werden onderstreept, gaf de auteur geen antwoord.
↑Dit boek kent een merkwaardige tekstgeschiedenis: De eerste druk in boekvorm (1927) werd ongunstig ontvangen en wegens de zogezegd "aanstootgevende" passages uit katholieke bibliotheken geweerd. Met het oog op de "tweede herziene druk" (1939) heeft Streuvels veel wijzigingen aangebracht en vooral heel wat sensueel getinte passages geschrapt, zelfs hele bladzijden die voor het goede begrip van de karakters en de verhaallijn van wezenlijk belang zijn. Alle volgende drukken, zelfs de uitgave in het Volledig werk (1972) volgen de ingekorte versie. In 1999 is een editie verschenen, verzorgd door Marcel De Smedt en Edward Vanhoutte (Antwerpen, Manteau, 1999), die de originele tekst in ere heeft hersteld. Elk van de zes hoofdstukken van de derde druk van 1942 is voorzien van zwart-wit illustraties van Désiré Acket.
Verwijzingen
↑Geboortakte van Franciscus Petrus Maria Lateur - 4 oktober 1871, akte 193