Vytautas Landsbergis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vytautas Landsbergis
Vytautas Landsbergis in februari 2014
Vytautas Landsbergis in februari 2014
Geboren 18 oktober 1932
Kaunas
Politieke partij Sąjūdis, Vaderland Unie
Partner Gražina Ručytė-Landsbergienė (1930)
Beroep Pianist, musicoloog, hoogleraar, politicus
Religie Luthers
Handtekening Handtekening
Voorzitter van de Opperste Raad
Aangetreden 11 maart 1990
Einde termijn 25 november 1992
Voorganger
Opvolger Algirdas Brazauskas
(als president)
Voorzitter van de Seimas
Aangetreden 25 november 1996
Einde termijn 19 oktober 2000
Voorganger Česlovas Juršėnas
Opvolger Artūras Paulauskas
Lid van het Europese Parlement
Aangetreden 20 juli 2004
Einde termijn 1 juli 2014
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Vytautas Landsbergis (Kaunas, 18 oktober 1932) is een Litouwse politicus, musicus, muziekwetenschapper en schrijver. Hij was het eerste staatshoofd van de Republiek Litouwen na het herstel van de onafhankelijkheid in 1990.

Vroege carrière[bewerken]

Vytautas Landsbergis was de zoon van de architect Vytautas Landsbergis-Žemkalnis en de oogarts Ona Jablonskytė-Landsbergienė. Hij bleek al snel over vele talenten te beschikken. In 1952 werd hij derde bij de Litouwse schaakkampioenschappen. In 1955 studeerde hij af aan het Litouwse Conservatorium in Vilnius (tegenwoordig de Litouwse Academie voor Muziek en Theater). In 1969 promoveerde hij in de musicologie. In 1978 werd hij hoogleraar aan het Litouwse Conservatorium en daarnaast aan de Pedagogische Universiteit van Vilnius. Hij schreef nogmaals een proefschrift, waarmee hij in 1994 zijn habilitatie behaalde.

Landsbergis heeft zich vele jaren ingezet voor de muziek van de componist en kunstschilder Mikalojus Konstantinas Čiurlionis en zelf ook als pianist verschillende van diens werken op de plaat gezet. Hij heeft meer dan twintig boeken op zijn naam staan, waaronder een biografie van Čiurlionis.[1]

Hij is getrouwd met Gražina Ručytė-Landsbergienė, ook pianiste en hoogleraar aan de Litouwse Academie voor Muziek en Theater. Zijn dochters Jūratė and Birutė zijn ook musici. Zijn zoon Vytautas Landsbergis jr. is een bekend schrijver en filmproducent.

Politieke carrière[bewerken]

Landsbergis werd in 1988 een van de stichters van Sąjūdis, de Litouwse onafhankelijkheidsbeweging. Toen Sąjūdis in februari 1990 de Litouwse verkiezingen had gewonnen (de eerste vrije verkiezingen sinds 1926), werd Landsbergis benoemd tot voorzitter van de Opperste Sovjet van Litouwen. Op dezelfde dag, 11 maart 1990, nam de Opperste Sovjet een nieuwe naam aan: Opperste Raad van Litouwen, en werd een wet aangenomen waarbij Litouwen zijn onafhankelijkheid herstelde. Litouwen was al eerder onafhankelijk geweest, in de jaren 1918-1940, maar in 1940 door de Sovjet-Unie bezet. Die bezetting werd nu beëindigd verklaard. Litouwen werd daarvoor zwaar gestraft door de nog aanwezige Sovjettroepen. Bij een aanval van het Rode Leger op het Litouwse televisiestation in januari 1991 vielen dertien doden. Bij het dorp Medininkai werden op 31 juli 1991 zeven douaniers van een nieuw ingerichte douanepost aan de grens met Wit-Rusland door Sovjet-politietroepen vermoord.

Vanaf 11 maart 1990 tot aan de volgende verkiezingen in november 1992 was Landsbergis als voorzitter van de Opperste Raad van Litouwen feitelijk staatshoofd van het land.

Tijdens het bewind van Landsbergis veranderde de situatie in het voordeel van Litouwen. Litouwen ging met steeds meer landen diplomatieke betrekkingen aan. Op 17 september 1991 trad het land toe tot de Verenigde Naties. De Sovjet-Unie werd in december 1991 ontbonden. Sąjūdis verloor echter de verkiezingen van november 1992 aan de Litouwse Democratische Arbeidspartij van Algirdas Brazauskas, die het voorzitterschap van Landsbergis overnam en kort daarna tot president werd gekozen.

In 1993 stichtte Landsbergis een nieuwe partij, de Vaderland Unie, ook wel Conservatieve Partij of Christen-Democratische Partij genoemd. De partij behaalde een grote overwinning bij de parlementsverkiezingen van 1996. Landsbergis werd voorzitter van de Seimas, het Litouwse parlement. Hij vervulde die functie tot 2000. In 1997 was hij kandidaat voor het presidentschap, maar hij werd niet gekozen. In 1998 ontving hij het Grootkruis in de Orde van Vytautas de Grote.

In 2004 werd Landsbergis lid van het Europese Parlement voor zijn partij, de Vaderland Unie. De partij is aangesloten bij de Europese Volkspartij. Begin 2005 stelde hij voor binnen de hele Europese Unie nazisymbolen (zoals het hakenkruis) en communistische symbolen (zoals de hamer en sikkel) te verbieden. Dat voorstel haalde het niet. In 2008 was hij een van de ondertekenaren van de Verklaring van Praag.

Bij de Europese verkiezingen van 2014 was Landsbergis niet meer verkiesbaar. Bij die verkiezingen werd echter wel zijn kleinzoon Gabrielius Landsbergis gekozen namens de Vaderland Unie.[2]

Trivia[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. Vytautas Landsbergis: Visas Čiurlionis. Versus aureus, Vilnius, 2008. ISBN 978-9955-34-075-1. Een Engelstalige monografie publiceerde hij onder de titel M.K. Čiurlionis. Time and Content. Lituanus, Vilnius, 1992. ISBN 9785417004278
  2. Resultaten van de Europese verkiezingen voor Litouwen
  3. Lijst van Litouwse dragers van de Jad Wasjem-medaille (gearchiveerd)
  4. Interview met de Volkskrant tijdens Landsbergis' verblijf in Nederland

Externe link[bewerken]