Wereldtentoonstelling van 1913

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
EXPO Gent 1913
schets van de Wereldtentoonstelling van 1913 door Armand Heins
schets van de Wereldtentoonstelling van 1913 door Armand Heins
BIE-classificatie Universele tentoonstelling
Naam Exposition Universelle et Internationale de Gand 1913
Bouwwerk Sint-Pietersstation
Oppervlakte 130 hectare
Ligging
Land Vlag van België België
Locatie Citadelpark
Coördinaten 51° 2′ NB, 3° 43′ OL
Data
Openingsdatum 6 april 1913
Sluitingsdatum 31 oktober 1913
Universele tentoonstellingen
Vorige Wereldtentoonstelling van 1911 in Turijn
Volgende Panama-Pacific International Exposition in San Francisco
Advertentie in Algemeen Handelsblad (NL), 5 augustus 1913

De wereldtentoonstelling van 1913 vond plaats in de Belgische stad Gent. Het Bureau International des Expositions heeft de tentoonstelling achteraf erkend als de 19e universele wereldtentoonstelling. De wereldtentoonstelling werd gehouden van 6 april tot oktober 1913 in de Sint-Pieters-Aalstwijk, op de plek waar zich nu het Citadelpark en het Miljoenenkwartier bevinden. Met een oppervlakte van 130 hectare was dit een stuk groter dan de eerdere tentoonstelling in Brussel, waar ook toen al mee gepocht werd.[1] Verschillende Belgische steden en een paviljoen "Oud Vlaenderen" waren van de partij.[2]

Oud Vlaenderen[bewerken]

Oud-Vlaenderen was een apart deel van de wereldtentoonstelling. Men trof er 16e- en 17e-eeuwse reconstructies aan van de mooiste gebouwen uit Frans-Vlaanderen, Oost- en West-Vlaanderen, Zeeland en Henegouwen. Architect Valentin Vaerwyck kreeg de opdracht voor het ontwerp. Hij baseerde zich op een schetsboek van Armand Heins die deze regio's had bezocht.

Met het oog op de tentoonstelling werd een nieuw station gebouwd, het Sint-Pietersstation aan het nieuwe Koningin Maria Hendrikaplein. Voor de tentoonstelling werd aan dit plein ook het hotel Flandria Palace gebouwd. Ook in het centrum van Gent werd in de aanloop naar de tentoonstelling grondig verbouwd. Op de Graslei werd een groot aantal huizen grondig gerenoveerd.[3] Een aantal jaar ervoor was er al de nieuwe Sint-Michielsbrug en het toen nieuwe postgebouw[4] op de Korenmarkt. De bouw van de tentoonstelling had af te rekenen met enkele interne twisten en eindigde, op de vooravond van de Eerste Wereldoorlog, met een serieuze schuldenput.[5]

De dichter Marcel Wyseur werd secretaris van het algemeen bestuur van de Wereldtentoonstelling van 1913 in Gent. De Franse piloot Adolphe Pégoud werd uitgenodigd om de sluiting van de tentoonstelling mee op te luisteren.

In het Citadelpark waren een Senegalees en een Filipijns dorp nagebouwd, waarin 128 Senegalezen en 60 Filipijnen werden tentoongesteld als "levende attractie". Vlaams auteur Cyriel Buysse omschreef hen als “een mengselproduct van apen en Mongolen”.[6] Begin april 2013 bood burgemeester Termont publiekelijk zijn excuses aan [7] bij nabestaanden van de "mensentuin Wereldexpo 1913", in de aanloop naar de "Waarheidscommmissie", een project van theatermaker en onderzoeker Chokri Ben Chikha, en acteur en theatermaker Zouzou Ben Chikha.

Modern Dorp[bewerken]

Architect Vaerwyck werd niet alleen gevraagd Oud Vlaanderen te ontwerpen maar tekende ook mee aan diens antipode: het Moderne Dorp. De strakke lijnen van stratenplan en de modernistische architectuur van het Moderne dorp stonden in schril contrast met de grillige straatjes en kanalen van het historiserende Oud Vlaanderen.[8]

Het Modern Dorp werd gebouwd met de bedoeling de landbouw een nieuwe toekomst te geven en tegelijk het grote publiek te informeren over het plattelandsleven aan het begin van de twintigste eeuw. Het was de eerste keer dat op een wereldtentoonstelling het landbouwmilieu zo uitvoerig en uitgebreid werd gepresenteerd.

Het dorp werd gebouwd rond een marktplein met kiosk en bestond uit verschillende modelboerderijen. Er was ook een bloemisterij en melkerij. Daarnaast waren ambachtelijke bedrijven aanwezig zoals een smidse. Naast een bakkerij, trof men er ook een post, een telefoon en telegraaf aan. Rond het marktplein was er de kerk, het gemeentehuis en een modelschool. De kerk en de school waren gebouwd in traditionele stijl met typische trapgeveltjes.

Het ontwerp voor het Moderne Dorp kwam tot stand onder leiding van Paul De Vuyst, maar werd uitgevoerd door Vaerwyck en Armand Heins. Valentin Vaerwyck ontwierp de kerk, het gemeentehuis (een aangepast ontwerp zou later dienen voor het gemeentehuis[9] van Zomergem) en een burgerhuis. Het geheel van gebouwen bracht een eigentijdse interpretatie van de Vlaamse bouwtraditie. Het dorp straalde efficiëntie en moderniteit uit.[8]

Voor de bezoeker van de wereldexpo kwam dit Moderne Dorp over als een stadswijk die hen ervan moest overtuigen dat het op het platteland qua comfort even goed vertoeven was als in de stad. Verschillende types gebouwen van dit dorp vonden zo later hun weg naar de nieuwe tuinwijken die aan de rand van de steden werden aangelegd.

Relicten en overblijfselen[bewerken]

Tijdens de grote herdenking van de expo in 2013 dacht men dat er geen enkel gebouw de wereldtentoonstelling had overleefd. Dat veranderde toen het Vlaams Agentschap Onroerend Erfgoed in datzelfde jaar een gebouw ontdekte in de omgeving van het Universitair Ziekenhuis , goed verscholen tussen twee grootwarenhuizen. Het gaat om de Sint-Gerardusschool[10], het enige overgebleven gebouw van de wereldtentoonstelling in Gent.

Op de wereldexpo was deze Sint-Gerardusschool de modelschool in het Modern Dorp. Ze werd door het Ministerie van Kunst en Wetenschap gebouwd op basis van de nieuwste technieken qua hygiëne en presenteerde een moderne onderwijsdidactiek. Na de wereldtentoonstelling werd de school steen voor steen afgebroken en terug opgebouwd op zijn huidige locatie waar een vlakbijgelegen straat naar Armand Heins genoemd werd. Na de verplaatsing van het gebouw in 1914, zaten de eerste leerlingen in september 1914 al terug in de klas.

Naast deze school zijn er nog enkele kleinere relicten van de wereldtentoonstelling overgebleven. Zo is er in het Miljoenenkwartier het standbeeld "Ros Beiaart". Op het Sint-Veerleplein werd in 1926 de zuil Sire van Maldegem geplaatst. En in het Citadelpark zijn nog enkele gevelfragmenten overgebleven van authentieke gebouwen van op de expo.

Externe links[bewerken]

achteraf door BIE erkend: Londen (1851) · Parijs (1855) · Londen (1862) · Parijs (1867) · Wenen (1873) · Philadelphia (1876) · Parijs (1878) · Melbourne (1880) · Barcelona (1888) · Parijs (1889) · Chicago (1893) · Brussel (1897) · Parijs (1900) · St. Louis (1904) · Luik (1905) · Milaan (1906) · Brussel (1910) · Turijn (1911) · Gent (1913) · San Francisco (1915) · Barcelona/Sevilla (1929) · Chicago (1933)
algemeen/universeel (BIE): Brussel (1935) · Parijs (1937) · New York (1939) · Port-au-Prince (1949) · Brussel (1958) · Seattle (1962) · Montreal (1967) · Osaka (1970) · Sevilla (1992) · Hannover (2000) · Shanghai (2010) · Milaan (2015) · Dubai (2020)
gespecialiseerde tentoonstellingen (BIE): Stockholm (1936) · Helsinki (1938) · Luik (1939) · Parijs (1947) · Lyon (1949) · Stockholm (1949) · Lille (1951) · Jeruzalem (1953) · Rome (1953) · Napels (1954) · Turijn (1955) · Helsingborg (1955) · Beit Dagan (1956) · Berlijn (1957) · Turijn (1961) · München (1965) · San Antonio (1968) · Budapest (1971) · Spokane (1974) · Okinawa (1975) · Plovdiv (1981) · Knoxville (1982) · New Orleans (1984) · Plovdiv (1985) · Tsukuba (1985) · Vancouver (1986) · Brisbane (1988) · Plovdiv (1991) · Genua (1992) · Daejeon (1993) · Lissabon (1998) · Nagoya (2005) · Zaragoza (2008) · Yeosu (2012) · Astana (2017)
AIPH-tuinbouwtentoonstellingen (BIE): Floriade Rotterdam (1960) · Hamburg (1963) · Wenen (1964) · Parijs (1969) · Floriade Amsterdam (1972) · Hamburg (1973) · Wenen (1974) · Montreal (1980) · Floriade Amsterdam (1982) · München (1983) · Liverpool (1984) · Osaka (1990) · Floriade Zoetermeer/Den Haag (1992) · Stuttgart (1993) · Kunming (1999) · Floriade Haarlemmermeer (2002) · Rostock (2003) · Chiang Mai (2006/7) · Floriade Venlo (2012) · Antalya (2016) · Berlijn (2017) · Beijing (2019) · Floriade Almere (2022)
afgelaste tentoonstellingen: E42, Rome (1942) · EXPO 95 Wenen & Budapest (1995) · Seine Saint Denis (2004)
overige wereldtentoonstellingen: New York (1853) · Dublin (1853) · Tokio (1867) · Dublin (1874) · Berlijn (1879) · Sydney International Exhibition (1879) · Amsterdam (1883) · New Orleans (1884) · Antwerpen (1885) · Londen (1886) · Amsterdam (1887) · Brussel (1888) · Glasgow (1888) · Melbourne (1888) · Antwerpen (1894) · Milaan (1894) · San Francisco (1894) · Atlanta (1895) · Amsterdam (1895) · Berlijn (1896) · Buffalo (1901) · Turijn (1902) · Christchurch (1906) · Dublin (1907) · Hampton Roads (1907) · Seattle (1909) · Lyon (1914) · Semarang (1914) · San Diego (1915) · Rio de Janeiro (1922) · Wembley (1924) · Parijs (1925) · Philadelphia (1926) · Antwerpen (1930) · Luik (1930) · Parijs (1931) · Cleveland (1936) · San Francisco (1939) · New York (1964)