Wijk Savelkoul

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Mee bezig Mee bezig
Aan dit artikel of deze sectie wordt de komende uren of dagen nog druk gewerkt.
Klik op geschiedenis voor de laatste ontwikkelingen.
Wijk Savelkoul
Wijk van Mortsel
Flag of Savelkoul.svg
Wijk Savelkoul (Antwerpen)
Wijk Savelkoul
Kerngegevens
Provincie Antwerpen
Gemeente Mortsel
Coördinaten 51° 10′ NB, 4° 29′ OL
Foto's
Kasteel Savelkoul in begin 20ste eeuw
Kasteel Savelkoul in begin 20ste eeuw
Logo bedrijf Savelkoul
Logo bedrijf Savelkoul

Wijk Savelkoul of Hof Savelkoul is een wijk te Mortsel, in de provincie Antwerpen, in België. Ook is er sinds 2012 een gelijknamige tram- en bushalte, voor de ingang van Hof Savelkoul.[1]

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De wijk Savelkoul heeft zijn oorsprong in de aanleg van een kasteel van de familie Savelkoul. De achternaam Savelkoul werd tot het einde van de zeventiende eeuw geschreven als op die Savelcuyl. Op 11 maart 1904 werd er een aanvraag ingediend om een brug te mogen leggen over de gracht aan de Liersesteenweg 307. Op 1 september 1904 werd gevraagd om er een kasteel te bouwen. Een dikke maand later, op 8 oktober 1904, werd verzocht om een afsluiting te mogen plaatsen.

Uiteindelijk werd in 1907, op de huidige locatie van Wijk Savelkoul, een kasteel gebouwd. De totale oppervlakte van alle gebouwen was 380 vierkante meter. Rondom dit kasteel was een park met onder andere een grote beukendreef.[2] Het kasteel was zijn volledige bestaan in het bezit van de familie Savelkoul. Het werd gebouwd als buitenverblijf voor de Antwerpse koopman Hubertus "Hubert" Savelkoul-Leconte (Born, 22 maart 1862 - Pau, 6 februari 1925).[3] Savelkoul-Leconte is de stichter van de kledingzaken Savelkoul die in Nederland, België en Nederlands-Indië gevestigd waren. De hoofdzetel van zijn bedrijf bevond zich in Antwerpen[4], en meer bepaald in de Kipdorpstraat, de Paternosterstraat en de Huidevettersstraat.

De Tweede Wereldoorlog brak uit, en het kasteel werd ingenomen door het Belgisch leger. Later kwamen er Franse troepen in het kasteel. Tot eind 1942 werd het kasteel in gebruik genomen door het Duitse Flieger Horstkommandantur om soldaten in te kwartieren. Vanaf dan werd het kasteel door de Vrijwillige Vrouwelijke Arbeidsdienst voor Vlaanderen in gebruik genomen. Dit was de vrouwenafdeling van de Vrijwillige Arbeidsdienst voor Vlaanderen. Dit gebeurde bijvoorbeeld ook met Kasteel de Bist te Kessel.[5] Kasteel Savelkoul werd toen hernoemd naar Kamp Zonnehoeve, en later, in 1944, veranderde de naam opnieuw, nu naar Maria Van Aerden. Van Aerden was een Vlaamse vrouw die gedurende de oorlog werkte voor het Duits Rode Kruis. Ze overleed tijdens een luchtaanval op het ziekenhuis waar ze werkte. Voor haar werk kreeg ze van de nazi's een Kruis voor Oorlogsverdienste der IIe Klasse.[6] Op 5 april 1943 werd Mortsel zwaar gebombardeerd door de United States Air Force, maar hierbij bleef het kasteel gespaard.

Op 19 januari 1945 brak er een brand uit in het kasteel[7], dat toen in de handen was van de 5e Infanteriedivisie uit het Verenigd Koninkrijk. Het kasteel was binnenin uitgebrand en de verdiepingen waren ingezakt. Enkel de buitenmuren stonden nog deels recht. Op 2 februari 1945 om half vijf 's middags viel er op het domein een Duitse V1 of V2. Hierbij vielen geen slachtoffers, maar een naburige boerderij liep wel veel schade op. De overblijfselen van het kasteel werden gesloopt.[8] De eerste benoemde straat in wat de wijk Savelkoul ging heten was Hof Savelkoul, op 24 oktober 1961.

Kasteel Koeisteert

Een ander, kleiner, gedeelte van de wijk is Koeisteert, ook wel Koeistaart genoemd, waarnaar de huidige Koeisteerthofdreef verwijst. In 1770 stond er al op een Ferrariskaart een domein met de naam Koei Steertien. Eenentwintig jaar later wordt de naam opnieuw vermeld, ditmaal in een aantekening over een jongeman die door het ijs was gezakt in de gracht van Koeisteert. Het domein, dat 12 ha groot was, was toen in eigendom van de familie Meyers. Eerder heette het domein Wolscate.[9] Op het domein stond lange tijd een kasteel, dat eerst Hof van Wolscate, later Koeisteerthof en uiteindelijk Kasteel Koeisteert of Kasteel Koeistaart heette. Het kasteel werd gebouwd in 1653.[10] De Wolschaerderveldenstraat in de naburige Wijk Kaphaan is genoemd naar het domein Wolscate. Wijk Kaphaan bevindt zich aan de andere kant van de Liersesteenweg dan Wijk Savelkoul.

Beide domeinen werden in de jaren '60 van de twintigste eeuw verkaveld. Sindsdien zijn er steeds meer huizen en appartementen bijgekomen, en tegenwoordig is bijna de volledige wijk volgebouwd, en zijn er al meermaals grootschalige aanpassingen gebeurd aan onder andere de riolering, de voetpaden, etc.[11][12][13][14][15][16][17][18] Alle overblijfselen van kasteel Savelkoul zijn in de loop der jaren verdwenen, maar van kasteel Koeisteert zijn er nog enkele restanten overgebleven.

Straten[bewerken | brontekst bewerken]

Koeisteerthofdreef in de 20ste eeuw

Fietsostrade[bewerken | brontekst bewerken]

Fietssnelweg F11, met rechts Park Savelkoul en centraal de fietsbrug
Fietssnelweg F11, met links huizen van De Donk en centraal de Pater Renaat De Vostunnel
Station Mortsel-Liersesteenweg, met rechts parkeergarages en appartementsgebouwen van de Lieve Gruyaertstraat

De F11 is een fietsostrade die Lier verbindt met Antwerpen. Deze loopt vlak naast de Pater Renaat De Vostunnel en steekt het treinspoor van spoorlijn 15 ter hoogte van Park Savelkoul over door middel van een brug.[19][20]

Galerij[bewerken | brontekst bewerken]