2010-2019

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De jaren 2010-2019 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 21e eeuw.

Gebeurtenissen en ontwikkelingen[bewerken]

Onrust in de Arabische wereld
  • Eind 2010, 2011: In Tunesië breken massale volksopstanden uit die een eind maken aan de regering van president Zine El Abidine Ben Ali, de zogenoemde Jasmijnrevolutie. Deze succesvolle opstand leidt tot massaal protest in Egypte tegen president Hosni Moebarak, en protestmarsen in Algerije, Jemen en Syrië. Deze periode wordt de Arabische Lente genoemd.
  • De Egyptische president wordt uiteindelijk afgezet door het leger, dat vrije verkiezingen laat houden. De Moslimbroederschap wordt de grootste partij in het parlement en haar kandidaat Mohamed Morsi wint ook de presidentsverkiezingen. Morsi scherpt de tegenstellingen echter zo aan, dat een militaire staatsgreep door velen als een bevrijding wordt gevierd.
  • In Libië breekt na de succesvolle Egyptische omwenteling een opstand uit tegen kolonel Qadhafi die keihard terugslaat met o.a. bombardementen op Libische opstandige steden, waarna de internationale gemeenschap ingrijpt. Een vrij gekozen parlement slaagt er niet in om de vele strijdgroepen te ontwapenen, zodat het land in chaos belandt.
  • In Bahrein leiden de protesten van de sjiitische meerderheid ook tot geweld, en krijgt de soenitische overheid militaire steun van Saoedi-Arabië.
  • Ondanks zware repressie breken eind maart 2011 ook protesten uit in Syrië, die uiteindelijk leiden tot een burgeroorlog.
  • In Jordanië en Marokko rijst de onrust eveneens, maar de koningen van die landen houden na grondwetswijzigingen voldoende steun onder de bevolking.
  • Enkele duizenden jongeren uit West-Europa trekken naar Syrië om er deel te nemen aan de Syrische burgeroorlog. In België lijkt de verboden organisatie Sharia4Belgium deze jongeren te werven, terwijl in Nederland een salafistische moskee in Zoetermeer het trefpunt lijkt te zijn. De jongeren sluiten zich aan bij terroristische organisaties zoals Islamitische Staat (IS) of Jabhat al-Nusra.
  • IS verovert grote delen van Irak en Syrië. Dit leidt ertoe dat een coalitie onder leiding van de Verenigde Staten start met het bombarderen van door IS bezette gebieden.
  • Al deze gebeurtenissen leiden in de zomer van 2015 tot de Europese migrantencrisis. Meer dan 100.000 vluchtelingen en economische immigranten steken de Middellandse Zee over om via Griekenland en Italië door te reizen naar Duitsland, Zweden of Nederland. Hongarije bouwt als eerste een hek aan zijn grens, welk voorbeeld overal op de Balkan wordt gevolgd.
Mondiaal
Europa
  • De Europese Raad krijgt een vaste President, de Belgische oud-premier Herman Van Rompuy, en een Hoge Vertegenwoordiger in het buitenland. Ook de Eurogroep (ministers van Financiën van landen met de Euro als valuta) krijgt een vaste voorzitter. Na Jean-Claude Juncker wordt dat de Nederlander Jeroen Dijsselbloem.
  • De bankencrisis wordt een landencrisis als Griekenland zijn begrotingstekort niet meer kan financieren met leningen op de kapitaalmarkt. De partners in de eurozone springen bij om een Grieks staatsbankroet te voorkomen. Tevens vormen ze een Europees noodfonds voor volgende gevallen. Op die pot moeten Ierland (november 2011) en Spanje (juni 2012) een beroep doen. De regeringen daar zijn in het moeras geraakt toen zij de banksector probeerden te redden.
  • Kroatië wordt op 3 juli 2013 lid van de Europese Unie, Servië en Macedonië krijgen de status van kandidaat-lid. Met hun toetreding wordt geen haast gemaakt na de slechte ervaringen met Roemenië en Bulgarije. De onderhandelingen over een toetreding van Turkije raken in het slop.
  • De autonome regeringen van Schotland en Catalonië ijveren voor afscheiding van respectievelijk het Verenigd Koninkrijk en Spanje. De Schotten stemmen echter in meerderheid voor het behoud van de Unie en bij een onwettig referendum in Catalonië boycot de meerderheid van de kiezers de stembus.
  • Op 14 februari 2014 treedt de Single Euro Payments Area in werking. Als uitvloeisel daarvan moet vanaf 1 augustus 2014 voor elke overboeking een International Bank Account Number (IBAN) worden gebruikt.
  • De financiële en de vluchtelingencrisis versterken de eurosceptische partijen bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in mei 2014. De Britse UKIP, het Franse Front National, het Belgische Vlaams Belang en de Nederlandse PVV krijgen gezelschap van de Alternative für Deutschland.
  • De politieke hoofdstromen maken gebruik van het Verdrag van Lissabon door het initiatief naar het parlement te trekken bij de voordracht van een nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Volgens afspraak steunen ze alle de kandidaat van de grootste fractie, de christendemocraat Jean-Claude Juncker. De Europese leiders gaan met tegenzin akkoord, onder fel protest van de Britse premier Cameron.
  • De relaties met Rusland bereiken een dieptepunt door de Krimcrisis.
Financiële en economische crisis
  • De internationale bankencrisis, de manipulatie met rentetarieven en zelfverrijking ondermijnen het vertrouwen in het bankwezen. Vanaf 2013 is in Nederland een bankierseed verplicht, zodat gerechtelijke vervolging in de toekomst wellicht eenvoudiger wordt.
  • Bankiers zijn op hun beurt zeer terughoudend met het verstrekken van krediet aan het bedrijfsleven, waardoor zij een economisch herstel bemoeilijken. Startende ondernemers gaan op het internet zoeken naar kapitaal, door enthousiasme voor hun plannen te wekken. Het idee van crowdfunding wordt gretig overgenomen door sociale en culturele plannenmakers, die lijden onder een bezuinigende overheid.
België
  • In 2010 valt de regering over Brussel-Halle-Vilvoorde, waarna er federale verkiezingen komen, die gewonnen worden door de Vlaams-nationalist Bart De Wever en de Waalse socialisten van Elio Di Rupo. De onderhandelingen over een nieuwe federale regering lopen in het najaar vast. Op 8 januari 2011 wordt het Europese record van de langste formatie (kabinet-Van Agt I in Nederland in 1977, 208 dagen) verbroken. In mei 2011 sneuvelt ook het wereldrecord dat op naam van Cambodja stond.
  • In april 2010 wordt Peter Adriaenssens voorzitter van een commissie die kindermisbruik binnen de katholieke kerk moet onderzoeken. Als bij een huiszoeking door het gerecht (Operatie Kelk) alle dossiers worden meegenomen, neemt hij ontslag omdat hij vindt dat zijn commissie als "lokaas" is gebruikt. Vele slachtoffers zijn immers naar zijn commissie gekomen met hun verhaal, juist omdat ze niet wensen naar het gerecht te stappen. Later blijkt de huiszoeking onwettig, en moeten de dossiers worden teruggegeven.
  • Evenals in Frankrijk wordt de nikab, de gezichtsbedekkende sluier die sommige islamitische vrouwen buitenshuis dragen, verboden.
  • Koperdieven ontvreemden kerkklokken, standbeelden, monumenten en kunstwerken, maar ook leidingen en bovenleidingen van het spoor. De schade en hinder zijn een veelvoud van de opbrengst, maar de opsporing lijkt, ook in Nederland, weinig prioriteit te hebben.
Nederland
  • De VVD wordt bij de vervroegde verkiezingen van 9 juni 2010 de grootste partij, gevolgd door de PvdA en de PVV. Het CDA is de grote verliezer. Het kabinet-Rutte I, een minderheidskabinet met gedoogsteun van de PVV, kan het voorjaar 2012 niet eens worden over extra bezuinigingen en treedt af.
  • Bij de vervroegde verkiezingen van september 2012 ontstaat weer een nek-aan-nekrace tussen VVD en PvdA. Beide winnen zetels, en samen vormen ze het kabinet-Rutte II. Het liberale beleid wordt voortgezet, maar de inkomensnivellering moet de gevolgen verzachten.
  • Ook in de Nederlandse Rooms-Katholieke Kerk komt een omvangrijk kindermisbruik aan het licht, met name bij de Orde der Salesianen van Don Bosco, die vanouds actief waren in het jongerenwerk. Het episcopaat stelt een onafhankelijke commissie in onder leiding van de protestant Wim Deetman. Ook in buitenkerkelijke voogdijtehuizen blijken in het verleden de door de overheid geplaatste kinderen niet veilig te zijn geweest.
  • Er is sprake van bevolkingsdaling in Oost-Groningen, Drenthe, de Achterhoek, Zuid-Limburg en Zeeland.
  • De woningmarkt stagneert door onzekerheid over de hypotheekrenteaftrek, laagconjunctuur en bezuinigingen van de overheid. Er is grote leegstand van kantoren en de bouwwereld kwijnt weg.
  • Er zijn spanningen in de wereld van de Outlaw Motorclubs, vooral in Limburg waar de Bandidos MC zich vanuit Duitsland willen vestigen. Ook de vorming van een nieuwe club No Surrender MC leidt tot verhitte gemoederen. Op vele plaatsen worden bijeenkomsten van motorclubs verboden, of mogen zij geen insignes dragen.
  • In 2010 wordt het hardste knalvuurwerk verboden, waarna een levendige illegale import ontstaat. In 2014 stellen gemeentes voor het eerst vuurwerkvrije zones in, bijvoorbeeld bij ziekenhuizen.
Suriname en Cariben
Amerika
  • Opkomst van de Tea Party-beweging die met boegbeelden als Glenn Beck en Sarah Palin een grote aanhang verwerft in de Verenigde Staten. De beweging wordt een machtsfactor in de Republikeinse Partij en zorgt voor een sterke polarisatie en een klimaat van haat.
  • Onder de naam Collateral Murder (Zijdelingse Moord) plaatst de website WikiLeaks op 5 april 2010 videobeelden van een Amerikaanse luchtaanval in Bagdad waarbij in eerste instantie 11 Iraakse burgers de dood vonden, onder wie twee medewerkers van persbureau Reuters. In mei arresteren de VS de vermoedelijke bron van de beelden: de data-analist Chelsea Manning. In het najaar 2010 en in 2011 maakt WikiLeaks honderdduizenden vertrouwelijke diplomatieke berichten van het Amerikaanse State Departement openbaar. Ook hiervoor wordt Manning verantwoordelijk geacht. Buitenlandse regeringen worden in verlegenheid gebracht, zoals die van Saoedi-Arabië, dat de VS heeft gevraagd om een aanval op Iran.
  • De Amerikaanse samenleving is sterk verdeeld over de Patient Protection and Affordable Care Act (ook wel bekend als Obamacare), een federale wet uit 2010 die voorziet in een verplichte ziektekostenverzekering en een onvoorwaardelijke aannameplicht voor de verzekeraars.
  • Onbemande vliegtuigjes (drones) worden door het Amerikaanse leger, behalve voor verkenning, ook ingezet voor liquidatie van extremisten. Daarbij vallen nogal wat burgerslachtoffers, waardoor de inzet van drones veel verzet oproept.
  • De Colombiaanse regering en het rebellenleger FARC onderhandelen vanaf oktober 2012 in de Cubaanse hoofdstad Havana over vrede. Er worden deelakkoorden bereikt over landhervorming, bestrijding van narcotica, een rol voor FARC in het politieke bestel en over de rechtsvervolging van oorlogsmisdaden. In 2015 stemt de regering in met een bestand.
  • Cuba en de Verenigde Staten herstellen na meer dan een halve eeuw hun betrekkingen.
  • Legalisering van het gebruik van marihuana in Uruguay en in acht staten van de USA, met Colorado voorop. Ook de teelt wordt onder strenge voorwaarden toegestaan.
Verenigd Koninkrijk
  • Een afluisterschandaal zorgt er in 2011 voor dat de in 1843 opgerichte zondagskrant News of the World opgeheven wordt.
  • Op 23 juni 2016 wordt een door het parlement georganiseerd raadgevend referendum gehouden over het EU-lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk. Een kleine meerderheid van 51,9% kiest voor uittreden: de Brexit.
Midden-Oosten
  • De protesten in Turkije in 2013 beginnen in Istanboel, waar de gemeente en een project-ontwikkelaar een deel van het populaire Gezipark willen bebouwen met appartementen. Het gewelddadige optreden door de politie is als olie op het vuur, omdat het een voorbeeld is van de steeds autoritairder bestuursstijl van de Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP). Premier Erdoğan komt in conflict met de geestelijke Fethullah Gülen en diens aanhangers worden verwijderd uit de rechterlijke macht en het onderwijs. Als de AKP in de zomer van 2015 geen meerderheid haalt bij de parlementsverkiezingen, wil geen enkele partij met haar regeren. De spanning loopt op en de oorlog tussen het leger en de Koerdische Arbeiderspartij (PKK) wordt hervat. Op 15 juli 2016 doet een deel van de Turkse strijdkrachten een poging om de macht te grijpen door middel van een staatsgreep. President Erdoğan stelt Fethullah Gülen verantwoordelijk. Zuiveringen van leger, rechterlijke macht, overheidsapparaat en onderwijs volgen en meer dan 100 media, waaronder tientallen kranten en televisiestations, worden verboden.
Azië
  • Er heerst een groeiende spanning tussen de Chinese Volksrepubliek en haar buurlanden rond de Zuid-Chinese Zee. De Paraceleilanden worden geclaimd door China en Vietnam, de Spratly-eilanden door China en de Filipijnen en de Senkaku-eilanden door Japan en China. In alle gevallen gaat het om rijke viswateren en een vermoeden van olie- en gasvoorraden.
  • De militaire junta van Birma houdt in november 2010 strak geregisseerde verkiezingen en vormt zichzelf om tot een burgerregering. President Thein Sein verrast vervolgens de wereld met een stapsgewijze democratisering van de samenleving. Oppositieleider Aung San Suu Kyi mag zich weer vrij bewegen en zelfs naar het buitenland reizen. Bij tussentijdse verkiezingen wordt ze met een aantal medestanders in het parlement gekozen. De perscensuur wordt grotendeels opgeheven en de meeste politieke gevangenen vrijgelaten. De Amerikaanse leiders Hillary Clinton en Barack Obama bezoeken het land.
  • De nieuwe vrijheid in Birma leidt tot spanningen en bloedige conflicten tussen de boeddhisten en de Rohingya, een voornamelijk islamitische minderheid.
Energie
  • Kernenergie wordt in het begin van het decennium weer aanvaardbaar als alternatief voor centrales die fossiele brandstoffen verstoken. Finland besluit tot de bouw van een kerncentrale en Zweden tot de vervanging van zijn verouderde kerncentrales door nieuwe. De Duitse bondsregering van Angela Merkel wil de voorgenomen sluiting van haar kerncentrales uitstellen. De kernramp van Fukushima doet de stemming echter omslaan: Duitsland besluit om electorale redenen juist tot vroegtijdige sluiting van zijn atoomcentrales, het getroffen Japan overweegt de kernenergie af te bouwen en de Nederlandse regering geeft het plan op om bij Borssele een tweede centrale te bouwen. De bevolking van Italië wijst in een referendum de invoering van kernenergie af.
  • Op 20 april 2010 is er een explosie op het boorplatform Deepwater Horizon van BP. Dit is het begin van een olielek, dat pas gedicht kan worden in augustus en maandenlang de Golf van Mexico vervuilt.
  • Richtlijn 2003/30 van de Europese Unie stelt dat tegen 2010 5,75% van de totale Europese energieconsumptie bio-energie moet zijn, in 2015 15% en in 2020 20%. Deze doelstelling staat echter ter discussie; er zijn zorgen over de effectiviteit en duurzaamheid van de biobrandstoffen. Daarbij speelt bijvoorbeeld de concurrentie met voedsel een rol.
  • Vanwege de hoge olieprijs is het rendabel sommige Nederlandse olievelden met vernieuwde technieken opnieuw te gaan exploiteren. Bij Schoonebeek begint men daar in 2010 met behulp van stoominjectie mee. Bij deze manier van winning worden geen jaknikkers meer gebruikt. Wel staan er 15 meter hoge moderne pompen in het veld. De olie uit het Schoonebekerveld wordt niet zoals voorheen naar Pernis vervoerd, maar per pijpleiding naar de 50 km verderop gelegen BP-raffinaderij bij het Duitse Lingen.
  • De mogelijke winning van schaliegas roept in Europa grote weerstand op, terwijl in de Verenigde Staten deze techniek al volop in bedrijf is. Duitsland besluit de exploratie wettelijk onmogelijk te maken en wil ook inspraak in de Nederlandse procedures.
Natuur en milieu
  • Er treedt een onverklaarbare bijensterfte op in de wereld, die grote gevolgen dreigt te krijgen voor de bestuiving van gewassen. Schuldige lijkt de Varroamijt, maar milieuorganisaties verdenken het bestrijdingsmiddel imidacloprid.
  • Naar Duits voorbeeld sluiten ook in België en Nederland enkele steden de binnenstad af voor vervuilende oude auto's of scooters. De Belgische lage-emissiezones worden bij wet geregeld, het plaatselijke initiatief (de milieuzone) in Nederland wordt door de Tweede Kamer gedoogd.
Noordelijk poolgebied
  • De Petermanngletsjer op Groenland verliest in 2010 en opnieuw in 2012 enorme stukken ijs.
  • De Noordelijke Zeeroute wordt door de afkalving van de ijskap bruikbaar. In september / oktober 2013 lopen Chinese schepen de havens van Antwerpen, Rotterdam en Amsterdam binnen die niet door het Suezkanaal maar langs Nova Zembla zijn gevaren en zo twee weken vaartijd hebben bespaard.
  • Op Groenland en in de wateren boven Alaska en Siberië gaat men zoeken naar delfstoffen, die door het smelten van het poolijs bereikbaar lijken te worden. Milieuorganisaties waarschuwen voor een herhaling van rampen zoals in de Golf van Mexico.
Dieren
  • Legbatterijen voor kippen zijn sinds 2012 in de hele Europese Unie verboden. Per 2018 wordt het afbranden van kippensnavels verboden.
  • Nederland krijgt dankzij de PVV in 2010 een Dierenpolitie, geen nieuw korps maar een regeling om 500 agenten bij de bestaande korpsen vrij te maken voor het opsporen van dierenmishandeling. Na de ontbinding van het gedoogakkoord in 2012 worden de "animal cops" weer gewone agenten.
  • Na acties van Wakker Dier en vergelijkbare organisaties komen de Nederlandse varkenshouderij en de detailhandel overeen, dat per 2012 biggen niet meer onverdoofd mogen worden gecastreerd en dat vanaf 2018 castratie helemaal verboden zal zijn.
Natuurrampen
  • Op 12 januari 2010 wordt Haïti verwoest door een aardbeving met een kracht van 7,0 op de schaal van Richter. Er vallen meer dan 100.000 doden. De VN-troepen uit Nepal, die als hulpverleners zijn gekomen, brengen cholera mee naar het eiland.
  • Ook Chili wordt getroffen door aardbevingen. Op 27 februari 2010 is er in het centrum van het land een aardbeving met een kracht van 8,8 op de schaal van Richter. Op 11 maart is er een tweede aardbeving, dit keer met een kracht van 6,9 op de schaal van Richter. Deze tweede wordt door velen gezien als een hevige naschok van de tweede.
  • In juli 2010 treden enkele Pakistaanse rivieren buiten hun oevers. Dit is het begin van een maandenlange overstroming van de Pakistaanse delta.
  • In 2010 en 2011 wordt Christchurch (Nieuw-Zeeland) door meerdere aardbevingen getroffen. Bij een van die bevingen vallen ruim 100 doden.
  • Op 11 maart 2011 wordt Japan getroffen door een aardbeving met een kracht van 9,0 op de schaal van Richter voor de kust van Sendai. Er volgt een tsunami met golven van 10 meter hoog.
  • Op 25 april 2015 wordt Nepal getroffen door een aardbeving met een kracht van 7,8 op de schaal van Richter, waarbij meer dan 7500 mensen om het leven komen.
Antropogene rampen
  • Ernstige schietpartijen met automatische wapens, vaak gepleegd door verwarde, psychotische of radicale daders, maken vele willekeurige slachtoffers. Zo worden er in 2011 dodelijke aanslagen gepleegd in het Nederlandse Alphen aan den Rijn (april), in Noorwegen (juli) en in het Belgische Luik (december).
  • Vanaf 2014 en vooral vanaf 2015 verhevigen de islamitische aanslagen in Europa. Er vinden aanslagen plaats in Brussel (2014), Parijs, Kopenhagen en nogmaals Parijs (2015), Brussel, Nice en Berlijn (2016), Londen, Stockholm en Manchester (2017).
  • De aardbeving in Japan van 11 maart 2011 (zie boven) brengt verschillende kernreactoren in de problemen. Een van de gevolgen is de kernramp van Fukushima.
Trends
  • De smartphone maakt het mogelijk om alle soorten van informatie en communicatie te allen tijde bij de hand te hebben. Hij verleidt mensen ook om voortdurend ergens anders te zijn dan waar ze zich bevinden, en brengt met name jongeren in diepe schulden.
  • De elektrische fiets is populair, en fabrikanten bereiden zich voor op de elektrische auto. Verder wordt er op grote schaal geëxperimenteerd met de zelfsturende auto.
  • Streaming media komen in massaal gebruik. De muziekdienst Spotify is vanaf 2010 in Nederland en vanaf 2011 in België actief.
  • Zelf kleding maken wordt opnieuw populair. Naaien en breien kennen een heropleving.[2]
  • In grote en kleine steden ontstaan projecten van stadslandbouw. Op stukken braakliggende grond, maar ook in leegstaande gebouwen, op platte daken en in particuliere tuintjes gaan mensen groenten verbouwen.
  • In de grote steden doet de tuktuk, de Thaise brommertaxi, zijn intrede en al snel verschijnen er een vrachtversie, een elektrische versie, een feestversie enz.
  • In veel westerse steden wordt de Napolitaanse gewoonte overgenomen om ook een uitgestelde koffie te bestellen voor iemand die deze niet zelf kan betalen.
  • Het BBC-programma "The great British bake off" krijgt in 2013 navolging in Heel Holland Bakt, waarmee het bakken van cakes, taarten en quiches weer in zwang raakt. De Vlaamse omroep presenteert van 2011 tot 2014 het programma Goe Gebakken.
Medisch
Wetenschap en techniek
  • Aanleg van glasvezelkabel voor snel dataverkeer.
  • De 3D-printer wordt operationeel.
  • Bij het natuurkundig onderzoekscentrum CERN bij Genève wordt in 2012 met behulp van de LHC het bestaan van het higgsboson aangetoond.
  • In augustus 2015 wordt, als verste object tot nu toe, de dwergplaneet Pluto bezocht door een Amerikaanse ruimtesonde.
Sport
Godsdienst
  • Godsdienstige gebruiken van minderheden komen onder druk te staan. In Nederland wordt in eerste instantie een initiatiefwet aangenomen die het ritueel slachten verbiedt. In tweede instantie (de Eerste Kamer) sneuvelt de wet weer. In Duitsland oordeelt een rechtbank in Keulen dat besnijdenis een onwettige verminking van het menselijk lichaam is.
  • In Frankrijk en België wordt een verbod op gezichtsbedekkende kleding (boerkaverbod) van kracht. In Nederland gaat de invoering van zo'n verbod te elfder ure niet door als in het voorjaar van 2012 het kabinet-Rutte I valt.
  • Paus Benedictus XVI treedt op 28 februari 2013 af. Op 13 maart wordt hij opgevolgd door de Argentijn Jorge Mario Bergoglio, die voortaan als paus Franciscus door het leven gaat.
Recreatie

Belangrijke personen[bewerken]

Internationaal[bewerken]

In België[bewerken]

In Nederland[bewerken]

Fotogalerij[bewerken]