Homohuwelijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Erkenning van het homohuwelijk wereldwijd

 Homohuwelijk

 Uiterste datum voor legalisatie bekend

 Geregistreerd partnerschap

 Samenlevingscontract

 Homohuwelijk voltrokken in andere jurisdicties erkend

 Geen erkenning

Het homohuwelijk is een huwelijk tussen twee personen van hetzelfde geslacht. Oorspronkelijk was een formeel huwelijk enkel mogelijk tussen twee personen van verschillend geslacht, maar sinds 2001 stellen geleidelijk aan steeds meer landen het huwelijk open voor personen van hetzelfde geslacht.

Nederland legaliseerde in 2001 als eerste land ter wereld het homohuwelijk, in 2003 volgde België. Sindsdien is het homohuwelijk erkend door achtereenvolgens Spanje, Canada, Zuid-Afrika, Noorwegen, Zweden, Portugal, IJsland, Argentinië, Denemarken (later ook Groenland en de Faeröer), Brazilië, Frankrijk, Uruguay, Nieuw-Zeeland, Luxemburg, de Verenigde Staten, Ierland, Colombia, Finland, Malta, Duitsland en Australië. Het merendeel van het Verenigd Koninkrijk en twaalf deelstaten in Mexico erkennen het homohuwelijk eveneens. Bovendien moeten Taiwan, Oostenrijk en Costa Rica het huwelijk openstellen na een uitspraak van hun Hooggerechtshof.

Juridisch gezien bestaat het 'homohuwelijk' niet. Als personen van gelijk geslacht met elkaar mogen trouwen, is dit dankzij de openstelling van het burgerlijk huwelijk voor paren van hetzelfde geslacht. Eveneens is het 'heterohuwelijk' geen apart juridisch concept. Elk huwelijk is gelijkwaardig, ongeacht het geslacht van de partners. In landen waar die openstelling niet plaatsvond, kunnen enkel paren van verschillend geslacht trouwen, ongeacht hun seksuele voorkeur. Soms is wel een geregistreerd partnerschap mogelijk, dat afhankelijk van de wetgeving, al dan niet minder rechten verschaft dan het huwelijk.

huwelijk van de Argentijnse zanger Carlos Morell
Huwelijk tussen twee vrouwen in Zuid-Afrika
Demonstratie voor het Amerikaanse Hooggerechtshof voorafgaand aan de uitspraak in de zaak Obergefell v. Hodges

Nationaal wettelijk erkend[bewerken]

Nederland (2001)[bewerken]

Erkenning homohuwelijk in Europa

 Homohuwelijk

 Geregistreerd partnerschap

 Samenlevingscontract

 Niet erkend

 grondwettelijk verbod

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Nederland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier constituerende landen: Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Sinds 1 april 2001 kunnen holebi's in Nederland met elkaar trouwen. Nederland stelde als eerste land ter wereld het huwelijk open.[1] Toenmalig Amsterdams burgemeester Job Cohen voltrok het eerste homohuwelijk in de Stopera.[2] De Nederlandse wetgeving geldt niet in de drie andere landen van het koninkrijk.

Na hun staatkundige herindeling op 10 oktober 2010 en een overgangsperiode van twee jaar, stemden Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (Caraïbisch Nederland) hun wetgeving af op de Nederlandse. Sinds eind 2012 is de nieuwe huwelijkswetgeving er van kracht en het homohuwelijk legaal.[3] In de Tweede Kamer pleit vooral D66 om Nederland opnieuw internationaal voortrekker te maken van homorechten en openstelling van het huwelijk te stimuleren in de Europese Unie. D66, PvdA en VVD vragen de regering er bij de drie overige landen van het koninkrijk op aan te dringen hun wetgeving aan te passen. Het homohuwelijk is er vooralsnog illegaal.[4]

België (2003)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in België voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

België erkent het homohuwelijk op basis van de wet van 13 februari 2003 tot openstelling van het huwelijk voor personen van het hetzelfde geslacht sinds 1 juni 2003.[5] Deze behelst dezelfde rechten en plichten als bij een huwelijk tussen personen van verschillend geslacht. Sinds 24 januari 2004 maakt een omzendbrief van minister Laurette Onkelinx een huwelijk met een partner uit een land dat het homohuwelijk niet erkent ook mogelijk.[6] Deze regeling is later ook bij wet bevestigd (Wetboek Internationaal Privaatrecht). Het eerste homohuwelijk in België vond op 6 juni 2003 plaats in Kapellen tussen twee vrouwen.[7] Sinds 18 mei 2006 kunnen holebi's in België ook adopteren.

Spanje (2005)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Spanje voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Spaans premier José Luis Rodríguez Zapatero bracht op 21 april 2005 de homohuwelijkswet voor het eerst naar het Congres. De senaat stemde tegen, maar een tweede stemming van het Congres op 30 juni 2005 herriep die beslissing en keurde de wet met 187 tegen 147 stemmen goed, ondanks protest van vooral de conservatieve PP en de Katholieke Kerk in Spanje. Hoewel de weerstand van PP sterk afzwakte, blijft de Katholieke Kerk het homohuwelijk afkeuren. De wet was een mijlpaal voor homorechten in Spanje, dat homoseksualiteit van 1954 tot 1979 verbood.[8] Op 3 juli kreeg de wet rechtskracht en op 11 juli 2005 trouwde in Spanje het eerste homokoppel in Tres Cantos in de provincie Madrid.[9][10]

Canada (2005)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Canada voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Wet C-38 legaliseerde het homohuwelijk in heel Canada en kreeg op 20 juli 2005 koninklijke bekrachtiging. De senaat keurde de destijds controversiële wet op 28 juni goed, met 158 stemmen voor en 133 tegen. Canada omarmde als vierde land het homohuwelijk. Eerder voerden Ontario en Brits-Columbia (2003), Quebec, Yukon, Manitoba, Nova Scotia, Saskatchewan en Newfoundland en Labrador (2004) en New Brunswick (2005) het homohuwelijk al in.[11] Toenmalig premier van Alberta, Ralph Klein, probeerde tevergeefs het homohuwelijk in Alberta tegen te houden. De Northwest Territories, Prins Edwardeiland en Nunavut stonden het vanaf 20 juli 2005 vrijwillig toe.[12][13]

Zuid-Afrika (2006)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Zuid-Afrika voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zuid-Afrika volgde in 2006 het arrest van het Constitutioneel Hof van Zuid-Afrika in de zaak Minister van Binnenlandse Zaken v. Fourie van 1 december 2005. Het Hof oordeelde unaniem dat het huwelijk zoals gedefinieerd in het Rooms-Hollands recht en de Huwelijkswet (1961) ongrondwettelijk is, omdat holebikoppels geen toegang hadden tot de status en voordelen van het burgerlijk huwelijk.[14] De rechters verwezen naar de Zuid-Afrikaanse grondwet, die discriminatie op basis van seksuele geaardheid expliciet verbiedt. Het Parlement van Zuid-Afrika kreeg 12 maanden om de wet te wijzigen.[15][16] Een ruime meerderheid (230 tegen 41) van de Nationale Vergadering stemde op 14 november 2006 in met de openstelling van het huwelijk. De Nationale Raad van de Provincies (36 stemmen voor, 11 tegen) volgde op 28 november 2006.[17][18] Op 30 november 2006 ondertekende vicepresident Phumzile Mlambo-Ngcuka de wet die het homohuwelijk toeliet, net voor de termijn die het Hof gesteld had verstreek.[19][20]

Noorwegen (2009)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Noorwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Noorwegen legaliseerde het parlement op 11 juni 2008 het homohuwelijk dat op 1 januari 2009 inging. In januari 2017 besloot de Noorse Lutherse Kerk om ook homohuwelijken te voltrekken.[21] Het geregistreerd partnerschap voor homostellen bestond al sinds 1993. Nu zowel het partnerschap als huwelijk mogelijk zijn, verkiezen partners van gelijk geslacht vooral het huwelijk.[22]

Zweden (2009)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Zweden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zweden legaliseerde het homohuwelijk op 1 mei 2009 en was daarmee het vijfde Europese land waar homokoppels konden trouwen. Het nam de wet aan met 226 stemmen voor en 22 tegen. Veel stellen in een geregistreerd partnerschap kozen ervoor om dit om te zetten in een huwelijk.[23]

Portugal (2010)[bewerken]

Na jaren van debat keurde het parlement in Portugal op 8 januari 2010 een wet goed die het homohuwelijk legaliseerde. De wet trad op 1 april 2010 in werking, maar zorgde voor een dispuut inzake het adoptierecht, aangezien dit niet was inbegrepen. Politieke partijen en organisaties gelieerd aan de Katholieke Kerk hadden dit verhinderd.[24] In februari 2016 echter vond de centrumlinkse regering van premier António Costa toch een meerderheid in het parlement om het adoptierecht te verbreden. De regering maakte adoptie voor holebi's prioritair en verwierp hiervoor zelfs een presidentieel veto.[25]

IJsland (2010)[bewerken]

Premier Jóhanna Sigurðardóttir van IJsland en president Danilo Türk van Slovenië, beiden met hun vrouw

Het Alding (IJslands parlement) keurde op 11 juni 2010 unaniem de openstelling van het huwelijk voor paren van gelijk geslacht goed. De wet, die het huwelijk voortaan genderneutraal invult, ging in op 27 juni 2010. Op de dag van de legalisatie van het homohuwelijk, trouwde premier Jóhanna Sigurðardóttir met haar vriendin en trad zo als eerste regeringsleider ter wereld in een homohuwelijk.[26]

Argentinië (2010)[bewerken]

In Argentinië keurde de senaat het homohuwelijk goed op 14 juli 2010, nadat eerder de Kamer van Volksvertegenwoordigers groen licht gaf. De Argentijnse senatoren debatteerden veertien uur over de wetgeving, terwijl voor- en tegenstanders demonstreerden bij het parlement. Vooral de Katholieke Kerk en andere conservatieve organisaties protesteerden fel tegen de wetgeving. De centrumlinkse regering van Cristina Fernández de Kirchner en verschillende mediafiguren steunden het voorstel.

Denemarken (2012)[bewerken]

Het Koninkrijk Denemarken bestaat uit drie constituerende landen (Denemarken, Groenland en de Faeröer) die elk zelfstandig bevoegd zijn over de huwelijkswetgeving op hun grondgebied. Sinds 15 juni 2012 staat Denemarken het homohuwelijk toe. De linkse regering van premier Helle Thorning-Schmidt voerde de wet in, maar deze geldt niet in de andere landen van het koninkrijk.

Groenland (2016)[bewerken]

Groenland wilde het homohuwelijk in 2010 invoeren, maar besloot te wachten op Denemarken. Na enige vertraging door politieke strubbelingen, voerde de Groenlandse regering op 27 mei 2015 het homohuwelijk in.[27][28] De wet trad 1 april 2016 in werking.[29]

Faeröer (2017)[bewerken]

Het parlement van de Faeröer stemde op 29 april 2016 voor de invoering van het homohuwelijk met 19 stemmen voor en 14 tegen en nam hiermee de Deense huwelijkswetgeving over, met als uitzondering dat de kerk van de Faeröer niet verplicht is homohuwelijken te sluiten.[30] Hoewel slechts een formaliteit, ratificeerde de Deense regering de nieuwe huwelijkswetgeving van de Faeröer op 3 mei 2017.[31] Sinds 1 juli 2017 kunnen partners van gelijk geslacht er ook daadwerkelijk trouwen.[32]

Brazilië (2013)[bewerken]

In 2011 oordeelde het Federale Hooggerechtshof van Brazilië dat het huwelijk beperken tot heterokoppels ongrondwettelijk is en dat holebikoppels recht hebben op soortgelijke partnerschappen. Sindsdien werden in specifieke rechtszaken partnerschappen omgezet in huwelijken. Een aantal deelstaten van Brazilië wijzigden in 2012/2013 de huwelijksprocedure en stond vanaf dan ook huwelijken tussen personen van hetzelfde geslacht toe zonder tussenkomst van een rechter. Dit was het geval in het Federaal District en twaalf van de 26 deelstaten, namelijk Alagoas, Bahia, Ceará, Espírito Santo, Mato Grosso do Sul, Paraíba, Paraná, Piauí, Rondônia, Santa Catarina, São Paulo en Sergipe. Op 14 mei 2013 besliste de Nationale Raad voor Justitie (Conselho Nacional de Justiça) dat geen enkele ambtenaar mag weigeren een huwelijksakte te verlenen aan een koppel van hetzelfde geslacht, wat het homohuwelijk legaliseerde in heel het land.

Frankrijk (2013)[bewerken]

In 2011 verwierp Frankrijk een wetsvoorstel omtrent het homohuwelijk. Bij de presidentsverkiezingen in 2012 beloofde François Hollande een nieuw voorstel te steunen. Zijn Parti Socialiste behaalde een parlementaire meerderheid. De Nationale Vergadering keurde de wet goed op 12 februari 2013 en de Senaat op 12 april 2013. Op 23 april 2013 keurde de Nationale Vergadering de geamendeerde versie goed. Enkele conservatieve parlementsleden vroegen echter de Grondwettelijke Raad om de wet te controleren. Deze bleek volledig grondwettelijk, waarna president Hollande hem ondertekende. Op 29 mei trouwden de eerste twee mannen onder politiebeveiliging.[33] De Franse overzeese gebieden volgen de Franse huwelijkswetgeving, dus geldt het homohuwelijk ook in Mayotte, Réunion, Frans-Guyana, Guadeloupe, Martinique, Frans-Polynesië, Saint-Barthélemy, Saint-Pierre en Miquelon, Sint-Maarten, Wallis en Futuna, de Franse Zuidelijke en Antarctische Gebieden en Nieuw-Caledonië.[34][35]

Uruguay (2013)[bewerken]

In december 2012 keurde de Kamer van Afgevaardigden van Uruguay met ruime meerderheid (81 op 87 aanwezige parlementsleden) een wet goed betreffende de invoering van het homohuwelijk. De Senaat volgde op 3 april 2013 (23 tegen 8 stemmen) en de Kamer van Afgevaardigden keurde de geamendeerde versie van de Senaat goed op 10 april 2012.[36] De president gaf eerder al aan het wetsvoorstel te steunen en ondertekende op 3 mei de wet, die op 5 augustus in werking trad. Het eerste huwelijk vond dezelfde dag plaats in de hoofdstad Montevideo.[37]

Nieuw-Zeeland (2013)[bewerken]

De Realm of New Zealand bestaat uit vier constituerende landen (Nieuw-Zeeland, Niue, Tokelau en de Cookeilanden) waarvan enkel Nieuw-Zeeland het homohuwelijk erkent. Na het geregistreerd partnerschap in 2005 kwam in mei 2012 een wetsvoorstel voor het homohuwelijk. Een eerste lezing in augustus 2012 kreeg 80 stemmen voor, 40 tegen. Bij de tweede en derde lezing op 13 maart 2013 en de eindstemming op 17 april 2013 stemden telkens 77 voor en 44 tegen. De gouverneur-generaal van Nieuw-Zeeland gaf koninklijke bekrachtiging op 19 april en op 19 augustus trad de wet in werking. Opmerkelijk is dat sinds de invoering van het homohuwelijk ook veel buitenlandse koppels in Nieuw-Zeeland trouwden. In 2016 traden er 483 koppels van gelijk geslacht uit Nieuw-Zeeland in een huwelijk of geregistreerd partnerschap, tegenover 471 overzeese koppels, waarvan 58% uit Australië en 17% uit China kwam.[38][39]

Luxemburg (2015)[bewerken]

De Luxemburgse premier X. Bettel

De Luxemburgse regering wilde in 2009 het homohuwelijk legaliseren en diende in 2010 een wetsontwerp in, maar de regering viel en nieuwe verkiezingen in oktober 2013 vertraagde de behandeling ervan tot in 2014. Op 18 juni 2014 keurde de Kamer van Afgevaardigden het ontwerp goed met 56 stemmen voor en 4 tegen.[40] De wet trad op 1 januari 2015 in werking.[41] Op 15 mei 2015 trad premier Xavier Bettel als eerste regeringsleider in de Europese Unie in een homohuwelijk.[42]

Verenigde Staten (2015)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in de Verenigde Staten voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Het Witte Huis na de uitspraak in Obergefell v. Hodges

In de Verenigde Staten zijn de deelstaten bevoegd voor het huwelijk, niet de federale overheid. Burgerrechtenbewegingen voerden al in de jaren 70 campagne voor het homohuwelijk.[43] De federale overheid erkende oorspronkelijk enkel huwelijken tussen man en vrouw, door de Defense of Marriage Act (DOMA) van 1996. Huwelijken voltrokken op lokaal initiatief waren dus ongrondwettelijk. Op 26 juni 2013 verklaarde het Hooggerechtshof in de zaak United States v. Windsor echter sectie 3 van de DOMA ongrondwettelijk en zo alle huwelijken gelijkwaardig voor de federale overheid.[44]

Voor 26 juni 2015 erkenden 37 staten, Washington D.C. en het niet-onafhankelijke territorium Guam het homohuwelijk.[45][46] Daarnaast kenden diverse staten het geregistreerd partnerschap of andere wettelijke bescherming voor koppels van hetzelfde geslacht. Op 26 juni 2015 oordeelde het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten in de zaak Obergefell v. Hodges dat het veertiende amendement van de grondwet van de Verenigde Staten de overige dertien staten verplicht het homohuwelijk en huwelijken gesloten in andere jurisdicties te erkennen. Een meerderheid van vijf tegen vier rechters stelde de verzoekers in het gelijk.[47][48][49][50][51] Dit arrest legaliseerde het homohuwelijk in elke Amerikaanse staat.[52] Daarna voerden ook de meeste niet-onafhankelijke territoria van de Verenigde Staten het homohuwelijk in: de Noordelijke Marianen op 29 juni 2015[53], de Amerikaanse Maagdeneilanden op 9 juli 2015[54] en Puerto Rico op 13 juli 2015[55]. Amerikaans-Samoa erkent als enige niet-onafhankelijke territorium het homohuwelijk niet.[56]

Californië kent een bijzondere geschiedenis; in juni 2008 stelde het Hooggerechtshof van Californië dat het homohuwelijk legaal was, maar enkele maanden later werd het via Proposition 8 verboden in de grondwet van Californië. Een federale rechtbank verklaarde dit in 2010 strijdig met de federale grondwet. Het Hof van Beroep voor het 9e circuit bevestigde dit in 2012 evenals het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten op 26 juni 2013. Dit legaliseerde het homohuwelijk weer in Californië.[57][58]

Ierland (2015)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in de Republiek Ierland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 22 mei 2015 stemde Ierland als eerste land per referendum over het homohuwelijk. Van de stemgerechtigden sprak circa 62% zich uit voor een grondwetswijziging.[59] Dit resulteerde op 16 november 2015 in de wet die het homohuwelijk legaliseerde.[60][61]

Colombia (2016)[bewerken]

Het Hooggerechtshof van Colombia stelde in juni 2011 dat het Congres binnen twee jaar met een oplossing moest komen omtrent partnerschappen tussen personen van hetzelfde geslacht. Toen deze termijn verstreek, volgde tweeënhalf jaar juridische onzekerheid. Sommigen oordeelden dat een homokoppel legaal kon trouwen, anderen stelden van niet. Het Hooggerechtshof oordeelde in 2016 dat huwelijken tussen personen van hetzelfde geslacht legaal zijn. Dit besluit ging in op 28 april 2016 en beëindigde de jarenlange onzekerheid rond het homohuwelijk.[62]

Finland (2017)[bewerken]

Finland introduceerde al in 2002 het geregistreerd partnerschap. In 2014 steunden in een burgerinitiatief circa 160.000 kiesgerechtigde Finnen het legaliseren van het homohuwelijk. Dergelijke burgerinitiatieven vereisen minimaal 50.000 steunbetuigingen. Na het parlement keurde ook de president een wetsvoorstel in februari 2015 goed. De wet is per 1 maart 2017 van kracht. Dankzij het genderneutraal huwelijk mogen homokoppels ook kinderen adopteren en kunnen ze dezelfde achternaam dragen.[63]

Malta (2017)[bewerken]

Ondanks fel protest van de Katholieke Kerk in Malta stond het parlement op 14 april 2014 het geregistreerd partnerschap toe. Homokoppels kregen zo dezelfde rechten als heteroparen, inclusief adoptierechten, maar exclusief de term 'huwelijk'.[64] Volgend op de partnerschapswet van 2014, nam Malta op 12 juli 2017 met 66 stemmen voor en één stem tegen wetgeving aan die het huwelijk openstelt voor personen van hetzelfde geslacht. Edwin Vassallo van de centrumrechtse Partit Nazzjonalista stemde tegen. Premier Joseph Muscat maakte zijn verkiezingsbelofte waar om bij herverkiezing deze wet als eerste voor te leggen in het parlement. Malta legaliseerde als 12e EU-lidstaat en 23e land wereldwijd het homohuwelijk.[65][66] De wet trad op 1 september 2017 in werking.[67]

Duitsland (2017)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie homohuwelijk in Duitsland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Duitsland debatteerde jarenlang over het homohuwelijk. De meeste politieke partijen waren voorstander, maar de coalitieregering geleid door CDU/CSU hield dit lang tegen.[68][69] De ommezwaai kwam er in juni 2017 toen bondskanselier Angela Merkel (CDU) in een interview zei dat een stemming over het homohuwelijk een gewetenskwestie is waarover elk parlementslid zelf mag beslissen.[70] Hierop dienden de SPD, Die Grünen en Die Linke meteen een wetsvoorstel in om het huwelijk open te stellen. Amper een week later nam de Bondsdag op 30 juni 2017 het wetsvoorstel aan met 393 stemmen voor, 226 tegen (waaronder Merkel zelf) en 4 onthoudingen.[71] Op 21 juli 2017 ondertekende president Frank-Walter Steinmeier de wet die sinds 1 oktober 2017 van kracht is.[72][73][74]

Australië (2017)[bewerken]

In augustus 2017 demonstreerden 20.000 mensen in Melbourne voor openstelling van het huwelijk. Australië was het laatste grote Engelstalige land waar holebi's niet konden trouwen. Eind 2017 organiseerde de regering een nationale peiling waarin de Australiërs zich uitspraken over het homohuwelijk. 79% van de stemgerechtigden bracht zijn stem uit en 61,6% van hen stemde vóór het homohuwelijk. Zoals eerder beloofd respecteerde de regering de uitkomst van de peiling en diende ze onmiddellijk een wetsvoorstel in dat premier Malcolm Turnbull nog voor eind 2017 door het parlement kreeg.[75] Op 7 december 2017 keurde een overgrote meerderheid van het parlement de wet goed.

Wettelijk erkend in deelstaten en territoria[bewerken]

Mexico[bewerken]

Erkenning homohuwelijk in Mexico

 Homohuwelijk

 Geregistreerd partnerschap

 Uiterste datum legalisatie bekend

 Huwelijk voltrokken elders in Mexico erkend

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Mexico voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 20 december 2009 stelde het Federaal District, Mexico-Stad, als eerste hoofdstad in het katholieke Latijns-Amerika, het huwelijk en meteen ook adoptie open voor homokoppels. Nadat de wet in maart 2010 in werking trad, legaliseerden nog twaalf van de 31 deelstaten van Mexico het homohuwelijk: achtereenvolgens Quintana Roo, Coahuila de Zaragoza, Chihuahua, Nayarit, Jalisco, Campeche, Colima, Michoacán de Ocampo, Morelos, Chiapas, Puebla en Baja California. De andere deelstaten voltrekken ook homohuwelijken, maar enkel na tussenkomst van een rechter. De staat Tlaxcala biedt wel het geregistreerd partnerschap aan.

Verenigd Koninkrijk[bewerken]

Het Verenigd Koninkrijk kent een bijzondere staatkundige indeling; het bestaat uit vier constituerende landen (Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland), drie kroongebieden (het eiland Man in de Ierse Zee en de Kanaaleilanden Guernsey en Jersey) en veertien Overzeese Territoria, elk autonoom bevoegd over de huwelijkswetgeving en dus ook het homohuwelijk, met een zeer versnipperde wetgeving tot gevolg.

Constituerende landen[bewerken]

Drie van de vier constituerende landen erkennen het homohuwelijk.

De minister voor Vrouwen en Gelijkheden in Engeland en Wales diende januari 2013 een wet in die het homohuwelijk mogelijk maakte. Op 21 mei 2013 keurde het Lagerhuis de wet goed (366 stemmen voor, 161 tegen) en op 15 juli 2013 volgde ook het Hogerhuis.[76] De Marriage (Same Sex Couples) Act 2013 kreeg koninklijke bekrachtiging op 17 juli 2013 en trad op 29 maart 2014 in werking.[77][78]

De Schotse regering hield in 2011 een raadpleging over het (kerkelijk) homohuwelijk. Op 25 juli 2012 kondigde ze wetgeving voor openstelling van het huwelijk aan en op 27 juni 2013 diende ze de Marriage and Civil Partnerships (Scotland) Bill in het Schots Parlement in. Op 20 november stemde dit in met het ontwerp in de eerste fase (98 voor, 15 tegen, 5 onthoudingen). Daarna besprak de commissie de wet die op 4 februari 2014 bij de eindstemming (105 voor, 18 tegen) goedgekeurd werd. Kerken kregen een opt-in om homohuwelijken te sluiten.[79] De koninklijke bekrachtiging volgde op 12 maart 2014 en de wet ging in op 16 december 2014.[80][81]

Noord-Ierland erkent als enige constituerende land enkel het geregistreerd partnerschap voor holebi's.[82] Het Noord-Ierse Sinn Fein is voor het homohuwelijk en diende al verschillende wetsvoorstellen in. Bij de laatste stemming, op 2 november 2015, was hiervoor een parlementaire meerderheid, maar de conservatief-christelijke Democratic Unionist Party(DUP) blokkeerde de wetgeving via een petition of concern. Sinn Féin maakt er sinds de verkiezingen van 2017 een breekpunt van om geen regering te vormen zonder invoering van het homohuwelijk. Er is nog steeds geen regering in Belfast.

Brits Kroonbezit[bewerken]

In de drie Britse kroongebieden is het homohuwelijk geheel of gedeeltelijk legaal.

Het eiland Man voerde het homohuwelijk in op 22 juli 2016. De eerste minister, Allan Bell, verwelkomde de wetgeving en noemde het besluit een 'historisch moment'. Sinds 2011 was al het geregistreerd partnerschap mogelijk. De nieuwe wetgeving stelde dit ook open voor heterostellen.[83]

Het Baljuwschap Guernsey in Het Kanaal bestaat uit drie eilanden die autonoom bevoegd zijn voor de huwelijkswetgeving. Het hoofdeiland Guernsey voerde het homohuwelijk in op 2 mei 2017. Alderney keurde op 13 december 2017 de openstelling van het huwelijk goed, de wet trad op 14 juni 2018 in werking. Sark nam nog geen wetgeving aan, maar debatteert over het thema.[84]

Jersey, eveneens gelegen in Het Kanaal, paste in september 2015 de huwelijkswetgeving aan zodat homokoppels kunnen trouwen. De stemming en goedkeuring van de wet (43 voor, 1 tegen) vond plaats op 1 februari 2018. Een amendement op de wet, dat bedrijven en personen zou toestaan om homokoppels diensten te weigeren uit religieuze overtuiging, haalde het niet. De wet trad 1 juli 2018 in werking.[85][86]

Britse overzeese gebieden[bewerken]

Het homohuwelijk is legaal in negen van de veertien Britse Overzeese Territoria: Akrotiri en Dhekelia, Brits Antarctisch Territorium, Brits Indische Oceaanterritorium, Falklandeilanden, Gibraltar, Pitcairneilanden, Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha, Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden en Bermuda. De vijf anderen staan het homohuwelijk niet toe: Anguilla, Britse Maagdeneilanden, Kaaimaneilanden, Turks- en Caicoseilanden en Montserrat.

Sinds 3 juni 2014 kan militair personeel trouwen met iemand van hetzelfde geslacht op de overzeese militaire bases Akrotiri en Dhekelia (Cyprus) en het Brits Indische Oceaanterritorium.[87] Het eerste homohuwelijk op een bases vond plaats op Dhekelia op 10 september 2016.[88] De onbewoonde overzeese gebieden Brits Antarctisch Territorium en Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden volgen de Britse huwelijkswetgeving van 2014 en erkennen zo het homohuwelijk.

De Pitcairneilanden voerden het homohuwelijk in op 15 mei 2015. Met slechts 54 inwoners, waarvan niemand homoseksueel, is de wet eerder symbolisch; een manier om meer openheid te creëren. Bovendien kunnen buitenlandse homokoppels er nu hun jawoord geven.[89] Ondanks felle debatten voorafgaand aan de wetswijziging, legaliseerde het parlement van Gibraltar unaniem het homohuwelijk op 15 december 2016.[90] De Falklandeilanden stemden op 30 maart 2017 om de huwelijkswetgeving te hervormen en stelden op 13 april 2017 het huwelijk en geregistreerd partnerschap open voor zowel homo- als heterokoppels.[91][92]

De drie eilanden van het overzeese gebied Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha zijn autonoom bevoegd over de huwelijkswetgeving. Ascension voerde op 1 januari 2017 het homohuwelijk in.[93] Tristan da Cunha amendeerde op 4 augustus 2017 deze verordening.[94] Op 20 december 2017 volgde ook het hoofdeiland Sint-Helena, daarmee is het homohuwelijk legaal in het hele overzeese gebied.

Bermuda is een complexe zaak. In 2016 verwierp het per referendum het homohuwelijk en samenlevingscontracten.[95] Hoewel de opkomst te laag was om geldig te zijn, accepteerde de regering de uitslag toch. Twee mannen stapten echter naar het Hooggerechtshof van Bermuda, dat in mei 2017 oordeelde dat het huwelijk beperken tot heteroparen strijdig is met de Mensenrechten. Op 5 mei 2017 stelde Bermuda het huwelijk open.[96] In juli 2017 trok de nieuwe regering echter de wet weer in en verving ze door het geregistreerd partnerschap. De senaat aanvaarde dit in december en in februari 2018 zette de gouverneur van Bermuda zijn handtekening onder de nieuwe wet die het homohuwelijk afgeschafte. De wet ging in op 1 juni 2018, echter op 6 juni verklaarde het grondwettelijk hof deze opnieuw ongeldig. Het hof schortte het vonnis echter tijdelijk op en de regering tekende beroep aan. Op 23 november 2018 verwierp het hof dit beroep, wat het homohuwelijk weer legaliseerde.[97] Hierop tekende de regering hoger beroep aan bij de kroonraad, die uiteindelijk een definitief oordeel moet vellen. [98]

Toekomst[bewerken]

Oostenrijk (1 januari 2019)[bewerken]

Sinds 2010 staat Oostenrijk het geregistreerd partnerschap voor koppels van gelijk geslacht toe. Een lesbisch koppel dat reeds een geregistreerd partnerschap had, stapte naar de rechter nadat Weense ambtenaren herhaaldelijk weigerden hen te trouwen. Het Constitutioneel Hof stelde dat er sprake was van discriminatie en gaf de regering tijd tot 1 januari 2019 om het huwelijk open te stellen, anders gebeurt dit automatisch. De huidige coalitie van de uiterst rechtse FPÖ en de conservatieve ÖVP, beide tegenstanders van het homohuwelijk, verklaarde hierop te zullen wachten .[99]

Taiwan (voor 24 mei 2019)[bewerken]

Op 27 oktober 2013 demonstreerden duizenden mensen in Taiwan om een wetsvoorstel voor legalisatie van het homohuwelijk te steunen. Ten opzichte van andere landen in Azië is Taiwan tamelijk progressief; basisschoolleerlingen krijgen seksuele voorlichting en anti-discriminatiewetgeving beschermt holebi's. Op 24 mei 2017 verklaarde het Hooggerechtshof van Taiwan de huidige huwelijkswetgeving ongrondwettelijk en gaf het parlement twee jaar om het huwelijk open te stellen. Taiwan zou zo als eerste regio in Azië het homohuwelijk legaliseren.[100][101]

Costa Rica (voor 26 mei 2020)[bewerken]

Costa Rica erkent voor homokoppels enkel samenlevingscontracten. In 2016 vroeg de regering van president Luis Guillermo Solis het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens (IACHR) of ze homohuwelijken moet erkennen en transgenders toestaan hun geslacht en naam aan te passen. Op 9 januari 2018 oordeelde het IACHR dat holebi- en transgenderrechten wettelijk gelijk moeten zijn aan die van hetero's, net als elke vorm van relatieregistratie, inclusief het huwelijk. Op 8 augustus 2018 oordeelde het Hooggerechtshof van Costa Rica dat de regering de uitspraak van het IACHR binnen 18 maanden moet omzetten in wetgeving, anders gebeurt dit automatisch op 26 mei 2020.[102]

Onderwerp van debat[bewerken]

Tsjechië[bewerken]

Tsjechië voerde op 26 januari 2006 het geregistreerd partnerschap in. Toenmalig president Václav Klaus sprak zijn veto uit tegen de wet. Op 15 maart 2006 herriep het Lagerhuis dit veto met een absolute meerderheid en op 1 juli 2006 trad de wet in werking.[103][104][105] Sinds oktober 2016 mogen koppels in een geregistreerd partnerschap elkaars kinderen adopteren.[106] Het Duitse homohuwelijk stimuleert de campagnes in Tsjechië.[107] In juni 2018 dienden 46 parlementsleden een wetsvoorstel in om het homohuwelijk in Tsjechië te legaliseren. Op 22 juni 2018 gaf de regering aan dit voorstel te steunen. Dit vergt nog wel goedkeuring van het parlement en de senaat en de president moet het onderschrijven. Een tegenvoorstel van 37 parlementsleden om het huwelijk grondwettelijk te verankeren als unie tussen man en vrouw, vereist een grondwetswijziging en dus een speciale meerderheid.

Zwitserland[bewerken]

In Zwitserland nam de Grünliberale Partei (Verts Libéraux) twee parlementaire initiatieven: een grondwettelijk verbod op discriminatie van ongehuwd samenwonende versus echtparen enerzijds, de openstelling van het huwelijk anderzijds. Dit als reactie op het referendumvoorstel van de Christendemocratische Volkspartij (CVP) om aan ongehuwd samenwonenden dezelfde belastingvoordelen te geven als aan echtparen, maar daarbij wel het huwelijk in de grondwet te verankeren als verbintenis tussen man en vrouw. In februari 2015 keurde de rechtscommissie van de Nationale Raad beide initiatieven goed (twaalf tegen negen stemmen) en de rechtscommissie van de Kantonsraad (zeven tegen vijf) volgde in september 2015.[108][109] De Bondsvergadering stelde in 2017 de beslistermijn voor het homohuwelijk twee jaar uit.[110] Op 28 februari 2016 verwierp 50,8% van de kiesgerechtigden het referendumvoorstel van de CVP.[111] Bovendien stemde 80,9% van de kiesgerechtigden in november 2016 in het kanton Zürich tegen een kantonaal grondwettelijk verbod zoals voorgesteld door de Federaal-Democratische Unie (EDU).[112]

Estland[bewerken]

In Estland heerst verdeeldheid over het homohuwelijk tussen jongeren enerzijds, en oudere generaties en de Russischtalige bevolking anderzijds. Jongeren zijn eerder progressief en richten hun blik op de Westerse wereld, in het bijzonder Scandinavië, terwijl de Russischtalige en oudere bevolking conservatiever is. De regering voerde in 2014 nipt het geregistreerd partnerschap in, dat op 1 januari 2016 in werking trad.[113] Voorstanders vonden dit een gepaste reactie op de Russische anti-homopropagandawet uit 2013.[114] Na hoger beroep van een homokoppel dat in Zweden trouwde en naar Estland verhuisde, besloot het hof van beroep in Tallinn in 2016 dat Estland buitenlandse homohuwelijken moet erkennen indien een partner zich er domicilieert of de Estse nationaliteit verwerft. De provincie Harjumaa vocht dit niet aan, wat de uitspraak definitief maakte op 28 december 2016. Op 24 januari 2017 nam Estland hun huwelijk op in de burgerlijke stand; een primeur.[115]

Slovenië[bewerken]

In maart 2015 stemde in Slovenië een ruime meerderheid van het parlement voor de openstelling van het huwelijk en adoptie voor holebi's. Tegenstanders dwongen echter een referendum af waarin de meerderheid op 20 december 2015 het homohuwelijk verwierp en de wet van tafel veegde. Op 21 april 2016 nam de Državni Zbor (Nationale Assemblee) een nieuwe wet aan die voorziet in het geregistreerd partnerschap met rechten gelijkaardig aan het huwelijk. Tegenstanders eisten een nieuw referendum, maar ditmaal wees de president van de Nationale Assemblee dit af en noemde het 'machtsmisbruik'.[116][117][118] Op 24 februari 2017 ging de partnerschapswet (partnerska zveza) in, maar ze voorziet niet in adoptierechten en de term 'huwelijk' blijft voorbehouden aan heterostellen.[119]

IACHR[bewerken]

In 2016 vroeg Costa Rica het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens (IACHR) of het homohuwelijken moet erkennen en transgenders toestaan hun geslacht en naam aan te passen. Op 9 januari 2018 oordeelde het IACHR dat holebi- en transgenderrechten wettelijk gelijk moeten zijn aan die van hetero's, net als elke vorm van relatieregistratie, inclusief het huwelijk. Naast Costa Rica geldt de uitspraak ook in elk ander land in Latijns-Amerika en de Caraïben dat de Amerikaanse Mensenrechtenconventie ondertekende; dit zijn Argentinië, Barbados, Bolivia, Brazilië, Chili, Colombia, Costa Rica, Dominicaanse Republiek, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Haïti, Honduras, Mexico, Nicaragua, Panama, Paraguay, Peru, Suriname en Uruguay. Het IACHR beseft dat implementatie van de wetgeving in vele lidstaten gevoelig ligt, temeer omdat enkelen (vb. Barbados) homoseksualiteit bestraffen en raadt hen daarom aan om de uitspraak te respecteren via tijdelijke decreten en deze later om te zetten in nationale wetgeving. Voor de 20 landen die het IACHR erkennen, is de uitspraak in principe bindend. Indien ze allen de uitspraak respecteren, zouden 16 nieuwe landen het homohuwelijk legaliseren.[120][121]

Cuba[bewerken]

In Cuba herschreef een commissie met onder meer oud-president Raúl Castro en huidig president Miguel Díaz-Canel na 42 jaar de grondwet. Raúl Castro's dochter, Mariela, pleitte om het homohuwelijk op te nemen in de nieuwe grondwet. Het parlement keurde dit unaniem goed op 22 juli 2018 en op 24 februari 2019 spreekt de Cubaanse bevolking zich per referendum uit over de nieuwe grondwet, inclusief het homohuwelijk.[122]

Chili[bewerken]

In augustus 2017 diende toenmalig presidente van Chili, Michelle Bachelet van de Partido Socialista de Chile, een wetsvoorstel in in het Nationaal Congres voor openstelling van het huwelijk. De debatten hierover lopen nog steeds. Voorstanders hebben een krappe meerderheid in zowel Kamer van Afgevaardigden als senaat en voelen zich gesteund door de uitspraak van het IACHR begin 2018 en hopen dat ze de debatten bespoedigt. Huidig president Sebastián Piñera en zijn regering zien het homohuwelijk echter niet als prioritair.[123]

Thailand[bewerken]

Het parlement in Thailand boog zich in 2013 over een wetsvoorstel om het homohuwelijk te legaliseren, maar staakte het debat omdat het transgender-, familie- en ouderschapszaken niet behandelde. In 2017 ondertekenden 60.000 mensen een petitie om de wet uit 2013 te herbekijken. De directeur-generaal van het Thaise ministerie van Justitie zei alles in het werk te stellen om de wet opnieuw te behandelen.[124]

Vietnam[bewerken]

Vietnam overwoog in 2012 als eerste land in Azië om het homohuwelijk of geregistreerd partnerschap toe te staan na verwarring bij rechtbanken over cohabitatie van homo's.[125] Sinds 12 november 2013 mogen homokoppels wettelijk samenwonen.[126] Daarvóór was homoseksualiteit strafbaar. Het onderwerp blijft taboe, maar in 2012 oraniseerde de hoofdstad Hanoi toch de eerste Gay Pride.[127]

Nepal[bewerken]

Het Hooggerechtshof van Nepal stelde in november 2008 dat Nepal het homohuwelijk moet invoeren in de nieuwe grondwet. Toenmalige premier Bhattarai ontbond echter het parlement in mei 2012 omdat dit niet lukte.[128] Het Ministerie voor Vrouwen, Kinderen en Sociale Voorzieningen stelde in november 2016 een nieuw comité aan voor het opstellen van nieuwe huwelijkswetgeving, maar zonder tijdskader.[129]

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek