Homohuwelijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wereldkaart die wetgeving omtrent het homohuwelijk weergeeft.

██ Homohuwelijk toegestaan

██ Homohuwelijk in andere jurisdicties voltrokken, wordt erkend

██ Overheid heeft aangekondigd het homohuwelijk te zullen legaliseren

██ Geregistreerd partnerschap

██ Enkel samenlevingscontract

██ Overheid heeft aangekondigd het geregistreerd partnerschap te zullen legaliseren

██ Zowel homohuwelijk als geregistreerd partnerschap niet erkend

Een huwelijk tussen twee mannen in Amsterdam in de eerste maand nadat het huwelijk open werd gesteld voor personen van hetzelfde geslacht.
Huwelijksplechtigheid tussen twee vrouwen in Zuid-Afrika

Het homohuwelijk is een huwelijk tussen twee personen van hetzelfde geslacht. Oorspronkelijk was een formeel huwelijk alleen mogelijk tussen twee personen van verschillend geslacht (een man en een vrouw). In landen waar het homohuwelijk is ingevoerd wordt het huwelijk tussen een man en een vrouw ook wel heterohuwelijk genoemd.

Nederland was in 2001 het eerste land ter wereld dat het homohuwelijk bij wet heeft bekrachtigd. In 2003 volgde België. In tussentijd is het homohuwelijk ook erkend in achtereenvolgens Spanje, Canada, Zuid-Afrika, Noorwegen, Zweden, Portugal, IJsland, Argentinië, Denemarken (later ook Groenland en de Faeröer), Brazilië, Frankrijk, Uruguay, Nieuw-Zeeland, Luxemburg, de Verenigde Staten, Ierland, Colombia, Finland, Malta en Duitsland. In het merendeel van het Verenigd Koninkrijk en meerdere deelstaten van Mexico bestaat het homohuwelijk eveneens. Daarnaast moet het homohuwelijk mogelijk gemaakt worden in Taiwan, als gevolg van een uitspraak door het Hooggerechtshof van Taiwan in 2017. Eind 2017 sprak de bevolking van Australië zich in een nationale enquête uit vóór het openstellen van het huwelijk voor stellen van hetzelfde geslacht. De peiling was georganiseerd door de regering, die als gevolg van de uitkomst een wetsvoorstel indient.

Juridisch gezien bestaat er niet zoiets als het homohuwelijk. Als homoseksuelen met elkaar kunnen trouwen, betekent dat de openstelling van het burgerlijk huwelijk voor mensen van hetzelfde geslacht; het concept heterohuwelijk, dat huwelijk werd genoemd, is dan ook geen apart juridisch concept meer. Elk huwelijk is dan gelijkwaardig, ongeacht het geslacht van de partners. In landen waar die openstelling niet heeft plaatsgevonden, kunnen alleen mensen van verschillend geslacht met elkaar trouwen, ongeacht hun seksuele voorkeur. Soms is dan wel partnerschapsregistratie mogelijk, een regeling die, afhankelijk van de wetgeving, al dan niet minder rechten verschaft dan het huwelijk.

Nationaal wettelijk toegestaan[bewerken]

Nederland (2001)[bewerken]

Kaart die de erkenning van homoseksuele relaties in Europa aangeeft

██ Homohuwelijk erkend

██ Geregistreerd partnerschap

██ Samenlevingscontract

██ Niet erkend

██ Homohuwelijk grondwettelijk verboden

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Nederland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Sinds 1 april 2001 kunnen twee vrouwen of twee mannen in Nederland met elkaar trouwen. Nederland was daarmee het eerste land ter wereld waar twee mensen van hetzelfde geslacht in het huwelijksbootje konden stappen.[1] Het eerste homohuwelijk vond plaats in de Stopera in Amsterdam en werd voltrokken door toenmalig burgemeester van Amsterdam Job Cohen.[2]

Na de staatkundige herindeling van Bonaire, Sint-Eustatius en Saba op 10 oktober 2010, kregen de eilanden in Caraïbisch Nederland een overgangsperiode van twee jaar om hun huwelijkswetgeving op de Nederlandse af te stemmen. Sinds eind 2012 is de nieuwe huwelijkswetgeving van kracht op deze eilanden en is het homohuwelijk daarmee gelegaliseerd.[3]

Er wordt in de Tweede Kamer gedebatteerd door met name D66 hoe Nederland opnieuw internationaal het voortouw kan nemen als het gaat om homorechten. D66 pleit ervoor dat Nederland zich meer zal inzetten voor legalisering van het homohuwelijk in de Europese Unie en voor verbeterde homorechten en de legalisering van het homohuwelijk op Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. D66, PvdA en VVD verzoeken de Nederlandse regering er bij de autoriteiten in Aruba, Curaçao en Sint-Maarten op aan te dringen hun huwelijkswetgeving aan te passen. Op Aruba, Curaçao en Sint-Maarten is het homohuwelijk vooralsnog niet legaal.[4]

België (2003)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in België voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Ook in België is het - op basis van de wet van 13 februari 2003 tot openstelling van het huwelijk voor personen van het hetzelfde geslacht - sinds 1 juni 2003 mogelijk dat twee personen van hetzelfde geslacht in het burgerlijk huwelijk treden.[5]

In principe gelden dezelfde rechten en plichten als bij een huwelijk tussen personen van verschillend geslacht. Sinds 24 januari 2004 is het door een omzendbrief van minister Onkelinx ook mogelijk dat een van de partners uit een land komt waar het homohuwelijk nog niet is ingevoerd.[6] Deze regeling is later ook door de wet bevestigd (Wetboek Internationaal Privaatrecht).

Het eerste homohuwelijk in België werd op 6 juni 2003 in Kapellen gesloten. Deze had plaats tussen twee vrouwen.[7]

Op 18 mei 2006 werd in België ook het adopteren van kinderen door mensen van hetzelfde geslacht wettelijk geregeld. Voor die tijd dienden adoptanten ‘van ongelijk geslacht’ te zijn. Door de schrapping van die bepaling werd de adoptiewet ook toepasbaar op paren van gelijk geslacht.

Spanje (2005)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Spanje voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 21 april 2005 passeerde de homohuwelijkswet voor de eerste maal het Congres van Spanje, op aansturen van premier José Luis Rodríguez Zapatero. Hoewel de senaat tegenstemde, werd haar beslissing op 30 juni 2005 herroepen door een tweede stemming van het Congres, waarbij de wet met 187 tegen 147 stemmen goedgekeurd werd, ondanks protesten van vooral de conservatieve Partido Popular. Maatschappelijk protest kwam met name van de Katholieke Kerk in Spanje. Hoewel de weerstand van Partido Popular tegenwoordig is afgezwakt, betwist de Katholieke Kerk nog altijd het recht van homoseksuelen om te trouwen. De wet was echter een mijlpaal voor homorechten in Spanje, waar homoseksualiteit nog verboden was tussen 1954 en 1979.[8]

Op 3 juli heeft de wet rechtskracht gekregen en op 11 juli 2005 is in Spanje het eerste paar in de echt verbonden. Deze vond plaats tussen twee mannen in het gemeentehuis van Tres Cantos, in de provincie Madrid.[9][10]

Canada (2005)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Canada voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Wet C-38 die het homohuwelijk legaliseerde in Canada kreeg op 20 juli 2005 koninklijke bekrachtiging. Vanaf deze datum zijn huwelijken tussen partners van het gelijke geslacht erkend in heel Canada. De destijds controversiële wet werd op 28 juni goedgekeurd door de senaat, met 158 stemmen voor en 133 stemmen tegen. Hiermee was Canada het vierde land ter wereld dat het homohuwelijk had omarmd.[11]

Voordat de nationale wetgeving van kracht was werd het homohuwelijk al ingevoerd in Ontario en Brits-Columbia in 2003, in Quebec, Yukon, Manitoba, Nova Scotia, Saskatchewan en Newfoundland en Labrador in 2004 en in New Brunswick in 2005.[11]

De toenmalige premier van Alberta, Ralph Klein, heeft lang geprobeerd om de erkenning van het homohuwelijk in Alberta tegen te houden. Daarentegen stonden de Northwest Territories, Prins Edwardeiland en Nunavut homoseksuele koppels sinds 20 juli 2005 vrijwillig toe om te trouwen.[12][13]

Zuid-Afrika (2006)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Zuid-Afrika voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De invoering van het homohuwelijk in Zuid-Afrika komt voort uit het arrest van het Constitutioneel Hof van Zuid-Afrika in de zaak Minister van Binnenlandse Zaken v. Fourie van 1 december 2005. Het Constitutioneel Hof oordeelde unaniem dat de definitie van het huwelijk zoals vermeld in het Rooms-Hollands recht en de Huwelijkswet (1961) ongrondwettelijk is, in zoverre dat het homoseksuele koppels geen toegang geeft tot de status en voordelen van het huwelijk die heteroseksuele koppels hebben.[14] In het arrest baseerden de rechters zich op de grondwet van Zuid-Afrika, waarin expliciet vermeld wordt dat discriminatie op basis van seksuele geaardheid verboden is. Het Parlement van Zuid-Afrika kreeg tot 12 maanden de tijd om de grondwet te wijzigen.[15][16][17]

Op 14 november 2006 stemde een ruime meerderheid (230 tegen 41) van de Nationale Vergadering in met een wetsvoorstel om het huwelijk open te stellen voor koppels van hetzelfde geslacht. De Nationale Raad van de Provincies volgde op 28 november 2006 met 36 stemmen voor en elf tegen.[16][18] De legalisatie van het homohuwelijk volgde tenslotte op 30 november 2006 toen de wet werd ondertekend door vicepresident Phumzile Mlambo-Ngcuka, net voor het einde van het door het Constitutioneel Hof gestelde tijdskader.[19][20]

Noorwegen (2009)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Noorwegen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het homohuwelijk werd op 11 juni 2008 door het Noorse parlement gelegaliseerd en is sinds 1 januari 2009 mogelijk. In januari 2017 heeft de Lutherse Kerk van Noorwegen besloten om ook homohuwelijken te voltrekken.[21] Het geregistreerd partnerschap voor homostellen bestond al vanaf 1993. Nu zowel het geregistreerd partnerschap als homohuwelijk beschikbaar zijn geven partners van het gelijke geslacht vooral de voorkeur aan het huwelijk.[22]

Zweden (2009)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Zweden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het homohuwelijk is sinds 1 mei 2009 gelegaliseerd, waarmee Zweden het vijfde Europese land werd in Europa waar homostellen konden trouwen. De wet die het homohuwelijk mogelijk maakte werd aangenomen met 226 stemmen voor en 22 stemmen tegen. De wet zorgde dat veel stellen in een geregistreerd partnerschap er voor kozen om deze om te zetten in een huwelijk.[23]

Portugal (2010)[bewerken]

In Portugal is op 8 januari 2010 een wet door het parlement goedgekeurd waardoor het homohuwelijk mogelijk wordt. Deze wet is op 1 april 2010 in werking getreden. Debatten over gelijke rechten voor homostellen werden al sinds de jaren 90 van de vorige eeuw gevoerd. De in 2010 ingetreden wet zorgde voor een dispuut wat betreft het recht om te adopteren, aangezien het adoptierecht niet was inbegrepen. Politieke partijen en organisaties die gelieerd zijn aan de Katholieke Kerk hadden voldoende inspraak om dit te verhinderen.[24] In februari 2016 kwam ook hier verandering in, toen de centrum-linkse regering van premier António Costa een meerderheid vond in het parlement om het adoptierecht te verbreden. De in november 2015 aangetreden regering maakte adoptie voor homostellen een prioriteit en verwierp zelfs een presidentieel veto om dit mogelijk te maken.[25]

IJsland (2010)[bewerken]

Jóhanna Sigurðardóttir van IJsland en toenmalig president Danilo Türk van Slovenië, beide met hun vrouw.

In IJsland is op 11 juni 2010 door het Alþing (IJslands parlement) unaniem goedgekeurd dat de huwelijkswetgeving wordt opengesteld voor paren van gelijk geslacht. De wet, waarin het huwelijk voortaan genderneutraal wordt ingevuld, is ingegaan op 27 juni 2010. Op de dag dat het homohuwelijk werd gelegaliseerd trouwde premier Jóhanna Sigurðardóttir met haar vriendin. Zij was daarmee de eerste regeringsleider ter wereld die in een homohuwelijk trad.[26]

Argentinië (2010)[bewerken]

In Argentinië heeft de senaat het homohuwelijk goedgekeurd op 14 juli 2010, nadat de Kamer van Volksvertegenwoordigers eerder groen licht had gegeven. De Argentijnse senatoren debatteerden veertien uur over de wetgeving, terwijl buiten voor- en tegenstanders demonstreerden voor het parlementsgebouw. Vooral de Katholieke Kerk en andere conservatieve organisaties protesteerden fel tegen de wetgeving. De centrum-linkse regering van Cristina Fernández de Kirchner en verschillende bekende figuren uit de media steunden het voorstel.

Denemarken (2012), Groenland (2016) en de Faeröer (2017)[bewerken]

Sinds 15 juni 2012 is het homohuwelijk in Denemarken toegestaan. De wet werd ingevoerd onder de linkse regering van premier Helle Thorning-Schmidt en had enkel betrekking op Denemarken zelf. Groenland en de Faeröer, autonome landen binnen het Koninkrijk Denemarken vielen buiten de ingevoerde huwelijkswetgeving.

Groenland wilde het homohuwelijk in 2010 invoeren, maar had besloten te wachten op Denemarken. Na enige vertraging door politieke strubbelingen, besloot de regering van Groenland op 27 mei 2015 het homohuwelijk in te voeren.[27][28] De wet die homoseksuele stellen in Groenland daadwerkelijk toestond om te trouwen ging per 1 april 2016 in.[29]

Het parlement van de Faeröer stemde op 29 april 2016 voor de invoering van het homohuwelijk. Hierbij werden 19 stemmen voor gegeven en 14 stemmen tegen. Hiermee werd de Deense huwelijkswetgeving overgenomen, met de uitzondering dat de kerk van de Faeröer niet verplicht is homohuwelijken af te sluiten.[30] Alhoewel slechts een formaliteit, ratificeerde de Deense regering de nieuwe huwelijkswetgeving van de Faeröer op 3 mei 2017.[31] Sinds 1 juli 2017 kunnen partners van het gelijke geslacht er ook daadwerkelijk trouwen.[32]

Brazilië (2013)[bewerken]

In 2011 oordeelde het Federale Hooggerechtshof van Brazilië dat het huwelijk niet beperkt is tot koppels van verschillend geslacht en dat koppels van hetzelfde geslacht recht hebben op partnerschappen met dezelfde rechten als het huwelijk. Sindsdien werden er in specifieke rechtszaken partnerschappen omgezet in huwelijken. In een aantal staten werd in 2012 en 2013 de procedure voor huwelijken expliciet gewijzigd om ook huwelijken tussen personen van hetzelfde geslacht toe te staan, zodat geen tussenkomst van een rechter meer nodig is. Dit laatste is het geval in het Federaal District en 12 van de 26 deelstaten, namelijk Alagoas, Bahia, Ceará, Espírito Santo, Mato Grosso do Sul, Paraíba, Paraná, Piauí, Rondônia, Santa Catarina, São Paulo en Sergipe.

Op 14 mei 2013 besliste de Nationale Raad voor Justitie (Conselho Nacional de Justiça) dat geen enkele ambtenaar mag weigeren een huwelijksakte te verlenen aan een koppel van hetzelfde geslacht. Hierdoor werd het homohuwelijk wettelijk in heel het land.

Frankrijk (2013)[bewerken]

In 2011 werd in Frankrijk een wetsvoorstel dat het homohuwelijk zou toestaan, verworpen. Bij de presidentsverkiezingen van 2012 beloofde president François Hollande dat hij een nieuw wetsvoorstel zou steunen. Zijn Parti Socialiste behaalde een meerderheid in het parlement. De Nationale Vergadering keurde de wet goed op 12 februari 2013 en de senaat op 12 april. Op 23 april 2013 heeft de Franse Nationale Vergadering de geamendeerde versie goedgekeurd. Een aantal conservatieve parlementsleden vroegen echter de Grondwettelijke Raad om de grondwettelijkheid van de wet te controleren. Op 17 mei verklaarde deze Raad de wet volledig grondwettelijk, waarna president François Hollande de wet ondertekende. Op 29 mei werd het eerste huwelijk tussen twee mannen, onder beveiliging van tussen de 50 en 100 agenten, voltrokken.[33] De Franse overzeese gebieden vallen ook onder de Franse huwelijkswetgeving. Daarmee kunnen twee mensen, ongeacht het geslacht ook trouwen in Frans-Guyana, Guadeloupe, Martinique, Mayotte, Réunion, Frans-Polynesië, Saint-Barthélemy, Saint-Pierre en Miquelon, Sint-Maarten, Wallis en Futuna, de Franse Zuidelijke en Antarctische Gebieden en Nieuw-Caledonië.[34][35]

Uruguay (2013)[bewerken]

In december 2012 keurde de Kamer van Afgevaardigden van Uruguay een wet goed die het homohuwelijk mogelijk maakt met een ruime meerderheid van 81 op 87 aanwezige parlementsleden. Een stemming door de senaat op 3 april 2013 keurde het voorstel met 23 tegen 8 stemmen goed en de Kamer van Afgevaardigden keurde de geamendeerde versie van de Senaat goed op 10 april 2012.[36] De president, die eerder al had aangegeven het wetsvoorstel te steunen, ondertekende op 3 mei de wet, die op 5 augustus in werking trad. Het eerste huwelijk vond op dezelfde dag plaats in de hoofdstad Montevideo.[37]

Nieuw-Zeeland (2013)[bewerken]

Premier Xavier Bettel van Luxemburg.

In Nieuw-Zeeland werd in mei 2012 een wetsvoorstel ingediend om het homohuwelijk toe te staan (geregistreerde partnerschappen waren al sinds 2005 toegestaan). Bij een eerste lezing in augustus 2012 stemden 80 voor en 40 tegen. Bij een tweede lezing op 13 maart 2013 en een derde en laatste stemming op 17 april 2013 stemden telkens 77 voor en 44 tegen. De gouverneur-generaal van Nieuw-Zeeland gaf zijn koninklijke bekrachtiging op 19 april. Vier maanden na die bekrachtiging, op 19 augustus, trad de wet in werking.

Opmerkelijk is dat sinds de legalisering van het homohuwelijk ook een groot aandeel buitenlandse koppels naar Nieuw-Zeeland komt om er te trouwen. In 2016 traden er bijvoorbeeld 483 koppels van hetzelfde geslacht uit Nieuw-Zeeland in een huwelijk of geregistreerd partnerschap, tegenover 471 overzeese koppels. Van de overzeese koppels kwam 58% uit Australië om in Nieuw-Zeeland te trouwen. Een verdere 17% komt uit China.[38][39]

Luxemburg (2015)[bewerken]

In Luxemburg kondigde de regering in 2009 aan het homohuwelijk te zullen goedkeuren. Al in 2010 werd een wetsontwerp ingediend, maar door omstandigheden (waaronder het vallen van de regering en daardoor in oktober 2013 nieuw gehouden verkiezingen plaatsvonden) werd het ontwerp pas in 2014 verder behandeld. Op 18 juni 2014 keurde de Kamer van Afgevaardigden het uiteindelijk goed met 56 stemmen voor en 4 tegen.[40] De wet trad op 1 januari 2015 daadwerkelijk in werking.[41]

Op 15 mei 2015 trad premier Xavier Bettel in het huwelijk met zijn vriend en was daarmee de eerste regeringsleider in de Europese Unie die trouwt met iemand van hetzelfde geslacht.[42]

Verenigde Staten (2015)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in de Verenigde Staten voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Demonstratie voor het Amerikaanse Hooggerechtshof voorafgaand aan de uitspraak in de zaak Obergefell v. Hodges.

Het huwelijk valt in de Verenigde Staten onder de deelstaten en niet onder de federale regering en wetgeving. De eerste burgerrechtenbewegingen die probeerden huwelijken voor mensen van hetzelfde geslacht mogelijk te maken, voerden al campagne in de jaren zeventig.[43] Huwelijken werden op lokaal initiatief al sinds 1975 gesloten, maar meestal later weer ontbonden omdat ze niet grondwettelijk in de staat waren.

De federale overheid erkende oorspronkelijk uitsluitend huwelijken tussen een man en een vrouw, door de Defense of Marriage Act (DOMA) van 1996. Op 26 juni 2013 oordeelde het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten in de zaak United States v. Windsor echter dat sectie 3 van de DOMA ongrondwettelijk is, waardoor homohuwelijken door de federale overheid gelijkwaardig aan heterohuwelijken beschouwd en behandeld moeten worden.[44]

Voorafgaand aan 26 juni 2015 werd het homohuwelijk erkend in 37 staten, Washington D.C. en het niet-onafhankelijke territorium Guam.[45][46]. Daarnaast kenden diverse staten geregistreerde partnerschappen of andere wettelijke bescherming voor koppels van twee mensen van hetzelfde geslacht. Op 26 juni 2015 oordeelde het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten in de zaak Obergefell v. Hodges dat Amendement XIV de dertien overgebleven staten verplicht om huwelijken tussen twee personen van hetzelfde geslacht te erkennen. Ook moeten de staten huwelijken gesloten in andere jurisdicties erkennen op eigen grondgebied. De verzoekers werden in het gelijk gesteld door een meerderheid van vijf tegen vier rechters.[47][48][49][50][51]

Het Witte Huis licht op in regenboogkleuren na de uitspraak in Obergefell v. Hodges.

Als gevolg van dit arrest is het homohuwelijk in alle Amerikaanse staten gelegaliseerd.[52] Daarnaast werd het homohuwelijk ingevoerd op meerdere niet-onafhankelijke territoria van de Verenigde Staten, namelijk de Noordelijke Marianen op 29 juni 2015[53], de Amerikaanse Maagdeneilanden op 9 juli 2015[54] en Puerto Rico op 13 juli 2015.[55] Amerikaans-Samoa is het enige niet-onafhankelijke territorium dat geen homohuwelijken erkend.[56]

Californië kent een uitzonderlijke geschiedenis; in juni 2008 oordeelde het Hooggerechtshof van Californië dat het homohuwelijk legaal was, maar een aantal maanden later werd het homohuwelijk door de invoering van Proposition 8 verboden in de grondwet van Californië. Een federale rechtbank oordeelde in 2010 dat dit strijdig was met de federale grondwet. Dit werd in hoger beroep bevestigd door het Hof van Beroep voor het 9e circuit in 2012 en door het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten op 26 juni 2013. Hierdoor werd het homohuwelijk weer legaal in Californië.[57][58]

Ierland (2015)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in de Republiek Ierland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 22 mei 2015 stemde Ierland via een volksreferendum met een ruime meerderheid voor het homohuwelijk, waarmee Ierland het eerste land ter wereld was waar het homohuwelijk via een referendum werd gelegaliseerd. Van de stemgerechtigden sprak circa 62% zich uit voor het aanpassen van de grondwet en het referendum vond bijna 22 jaar na de decriminalisering van homoseksualiteit in het land plaats.[59]

De wet die de legalisering van het homohuwelijk goedkeurde, werd op 16 november 2015 ondertekend.[60][61]

Colombia (2016)[bewerken]

Het Hooggerechtshof van Colombia stelde in juni 2011 dat het Congres van Colombia binnen twee jaar met een oplossing moest komen wat betreft partnerschappen tussen personen van het gelijke geslacht. Deze termijn was verstreken en leidde tot tweeënhalf jaar onzekerheid onder rechters en juristen, waarin sommigen oordeelden dat een koppel wel legaal kon trouwen en waarin anderen oordeelden dat een koppel niet legaal kon trouwen. Het Hooggerechtshof oordeelde in 2016 dat huwelijken tussen personen van hetzelfde geslacht legaal zou worden. Dit besluit werd van kracht op 28 april 2016 en beëindigde een jarenlange onzekerheid over de status van het homohuwelijk in het land.[62][63]

Finland (2017)[bewerken]

In Finland is al sinds 2002 een geregistreerd partnerschap mogelijk. In 2014 werd een burgerinitiatief voor het legaliseren van het homohuwelijk gesteund door circa 160.000 kiesgerechtigde Finnen. Voor dergelijke burgerinitiatieven zijn minimaal 50.000 steunbetuigingen benodigd. Nadat het parlement het homohuwelijk had behandeld, werd het wetsvoorstel in februari 2015 door de president goedgekeurd. De wet is per 1 maart 2017 van kracht. Met het genderneutraal maken van het huwelijk zullen homokoppels ook kinderen mogen adopteren en dezelfde achternaam kunnen dragen.[64]

Malta (2017)[bewerken]

Op 14 april 2014 stemde het parlement van Malta, ondanks felle stellingname door de Katholieke Kerk in Malta, in met een wet waardoor geregistreerde partnerschappen werden toegestaan. Homoseksuele paren kregen met deze wet dezelfde rechten als gehuwde stellen, inclusief de mogelijkheid om kinderen te adopteren, maar de term "huwelijk" bleef voorbehouden aan heteroseksuele paren.[65]

Volgend op de partnerschapswet van 2014, nam Malta op 12 juli 2017 wetgeving aan die het burgerlijk huwelijk openstelt voor personen van hetzelfde geslacht. Het wetsvoorstel werd aangenomen met 66 stemmen voor en één stem tegen. Edwin Vassallo van de centrumrechtse Partit Nazzjonalista stemde tegen. Premier Joseph Muscat maakte hiermee zijn verkiezingsbelofte waar, om dit de eerste wet te maken waarover gestemd wordt in het parlement na zijn herverkiezing. Malta is daarmee de vijftiende lidstaat van de Europese Unie die holebikoppels dezelfde rechten geeft als heterokoppels en het 24e land wereldwijd.[66][67]

De aangenomen wetgeving is sinds 1 september 2017 van kracht.[68]

Duitsland (2017)[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie homohuwelijk in Duitsland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Duitsland is jarenlang gedebatteerd over de invoering van het homohuwelijk. De meeste politieke partijen waren voor de invoering ervan, maar de coalitieregering onder leiding van CDU en CSU heeft dit lang tegengehouden.[69][70] Een ommezwaai vond plaats in juni 2017 toen bondskanselier Angela Merkel (CDU) tijdens een interview aangaf dat ze een stemming over het homohuwelijk een 'gewetenskwestie' vond waar elke parlementariër zelf over moet beslissen.[71] Hierdoor dienden de SPD, Die Grünen en Die Linke meteen een wetsvoorstel in om het huwelijk open te stellen. Amper een week na het interview werd in de Bondsdag op 30 juni 2017 het wetsvoorstel aangenomen. Van de 623 stemmen waren 393 parlementariërs voor en 226 tegen. Vier onthielden zich van stemming. Bondskanselier Angela Merkel stemde overigens tegen.[72]

Op 21 juli 2017 werd de wet ondertekend door president Frank-Walter Steinmeier.[73] De aangenomen wetgeving is sinds 1 oktober 2017 van kracht.[73][74][75]

Taiwan[bewerken]

In Taiwan gingen op 27 oktober 2013 tienduizenden in regenboogkleuren en glitters uitgedoste mensen de straat op om te demonstreren voor legalisatie van het homohuwelijk. De actie was bedoeld ter ondersteuning van de herziening van een wetsvoorstel om het homohuwelijk mogelijk te maken. Taiwan geldt als redelijk progressief, zeker vergeleken met andere Aziatische landen. Zo krijgen basisschoolleerlingen seksuele voorlichting en zijn homoseksuelen bij wet beschermd tegen discriminatie.

Op 24 mei 2017 viel er een besluit over het al dan niet legaliseren van het homohuwelijk. Het Hooggerechtshof van Taiwan oordeelde dat de huwelijkswetgeving van Taiwan ongrondwettelijk is en dat deze eveneens opengesteld dient te worden voor homoseksuele stellen. Hierdoor werd voor Taiwan de weg vrijgemaakt om het eerste land in Azië te worden dat het homohuwelijk legaliseert. De langverwachte uitspraak werd door demonstrerende voorstanders met luid gejuich verwelkomd.[76][77]

De strijd voor gelijke rechten werd al tientallen jaren gevoerd. De uitspraak geeft het Taiwanese parlement twee jaar de tijd om de huwelijkswetgeving aan te passen.[76]

Australië[bewerken]

In augustus 2017 gingen in Melbourne 20.000 mensen de straat op om te demonstreren voor legalisering van het huwelijk voor homo's. Australië is een van de laatste Engelssprekende landen waar mensen van hetzelfde geslacht niet met elkaar mogen trouwen.

Eind 2017 sprak de bevolking van Australië zich in een nationale enquête uit over het openstellen van het huwelijk voor stellen van hetzelfde geslacht. 79% van de stemgerechtigden bracht ook daadwerkelijk een stem uit en 61,6% van hen was vóór het legaliseren van het homohuwelijk. De peiling was georganiseerd door de regering die, zoals zij eerder beloofd had, als gevolg van de uitkomst een wetsvoorstel indient. Als reactie op de uitkomst van de peiling zei premier Turnbull dat zijn regering probeert de kwestie nog voor het einde van 2017 door het parlement te krijgen.[78] Op 7 december 2017 werd het wetsvoorstel door een overgrote meerderheid van het parlement goedgekeurd.

Oostenrijk (2019)[bewerken]

Sinds 2010 is in Oostenrijk geregistreerd partnerschap voor homostellen mogelijk. In december 2017 stapte echter een lesbisch koppel naar de rechter. Zij hadden een geregistreerd partnerschap,maar wilde juist trouwen. Het Constitutioneel Hof in Oostenrijk stelde dat er inderdaad sprake was van discriminatie. Daarom wordt in 2019 het homohuwelijk in Oostenrijk een feit. Geregistreerd partnerschap blijft echter mogelijk. Dit geldt voor zowel hetero's als homo's. <refname=https://www.ad.nl/buitenland/oostenrijkse-rechter-baant-weg-voor-homohuwelijk-vanaf-2019~a71a6717/</ref>

Wettelijk toegestaan in sommige deelgebieden[bewerken]

Mexico[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Homohuwelijk in Mexico voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 20 december 2009 werd in het Federaal District, Mexico-Stad, als de eerste hoofdstad in het katholieke Latijns-Amerika een nieuwe wet aangenomen die het homohuwelijk mogelijk maakt. Ook mogen getrouwde homoseksuele koppels kinderen adopteren. De wet trad in maart 2010 in werking. Naast het Federaal District is het homohuwelijk (anno juli 2017) gelegaliseerd in elf van de 31 deelstaten van Mexico – achtereenvolgens in Quintana Roo, Coahuila de Zaragoza, Chihuahua, Guerrero, Nayarit, Jalisco, Campeche, Colima, Michoacán de Ocampo, Morelos en Chiapas.

Verenigd Koninkrijk[bewerken]

Een wet die homoseksuele koppels in Engeland en Wales de mogelijkheid geeft in het huwelijk te treden werd in januari 2013 in het Lagerhuis ingediend door de Minister voor Vrouwen en Gelijkheden. Op 21 mei 2013 keurde het Lagerhuis de wet goed met 366 stemmen voor en 161 tegen. Op 15 juli 2013 keurde ook het Hogerhuis de wet goed.[79] De Marriage (Same Sex Couples) Act 2013 verkreeg koninklijke bekrachtiging op 17 juli 2013 en trad op 29 maart 2014 in werking.[80][81]

De regering van Schotland hield in 2011 een raadpleging over het homohuwelijk, vooral met betrekking tot het kerkelijk huwelijk. Op 25 juli 2012 kondigde de regering aan dat het wetgeving zou voorbereiden om het huwelijk open te stellen. Op 27 juni 2013 diende de regering uiteindelijk de Marriage and Civil Partnerships (Scotland) Bill in het Schotse Parlement in. Op 20 november stemde het parlement in met het ontwerp in de eerste fase, met 98 stemmen voor, 15 tegen en 5 onthoudingen. Daarna werd de wet in commissie besproken. Op 4 februari 2014 werd bij de eindstemming het wetsontwerp met 105 stemmen voor en 18 tegen goedgekeurd. De aangenomen wetgeving geeft kerken een "opt-in"-mogelijkheid om homohuwelijken te sluiten.[82] Het verkreeg koninklijke bekrachtiging op 12 maart 2014 en trad in werking op 16 december 2014.[83][84]

Noord-Ierland is (anno november 2017) nog het enige deel van het Verenigd Koninkrijk waar enkel het geregistreerd partnerschap mogelijk is voor partners van het gelijke geslacht.[85]

Brits Kroonbezit[bewerken]

Op het eiland Man, gelegen in de Ierse Zee, werd het homohuwelijk op 22 juli 2016 ingevoerd. De wetgeving werd verwelkomd door de eerste minister, Allan Bell, die het besluit een 'historisch moment' noemde. Daarvoor was alleen het in 2011 ingevoerde geregistreerd partnerschap beschikbaar. De nieuwe wetgeving zorgt ervoor dat ook heterostellen in een geregistreerd partnerschap mogen treden.[86]

Op het eiland Guernsey, gelegen in Het Kanaal, werd het homohuwelijk ingevoerd op 2 mei 2017. De invoering is niet van toepassing op Alderney en Sark.[87]

Op Jersey, eveneens gelegen in Het Kanaal, besloot het parlement in september 2015 de huwelijkswetgeving aan te passen zodat homoseksuele koppels eveneens kunnen trouwen. De wetswijziging is naar verwachting vanaf eind 2017 van kracht.[88]

Britse overzeese gebieden[bewerken]

Sinds 3 juni 2014 is het mogelijk voor militair personeel om te trouwen met iemand van hetzelfde geslacht op de overzeese bases Akrotiri en Dhekelia en het Brits Indische Oceaanterritorium.[89] Het eerste stel dat daadwerkelijk trouwde op een van de bases deed dit op Dhekelia op 10 september 2016.[90]

Op de Pitcairneilanden is het huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht op 15 mei 2015 goedgekeurd. Pitcairn telt in 2014 slechts 48 inwoners, maar voor zover bekend is niemand op het eiland homoseksueel. De wet wordt gezien als een manier om openheid te creëren. Bovendien kunnen buitenlandse homoseksuele koppels elkaar het jawoord op de Pitcairneilanden geven.[91]

Op Gibraltar is het homohuwelijk legaal sinds 15 december 2016. Ondanks felle debatten voorafgaand aan de wetswijziging werd de beslissing unaniem aangenomen door het Parlement van Gibraltar.[92]

Op het eiland Ascension, onderdeel van het overzeese gebiedsdeel Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha, is het homohuwelijk ingevoerd op 1 januari 2017. De nieuwe huwelijksverordening werd reeds in 2016 goedgekeurd.[93] Op 4 augustus 2017 werd de verordening geamendeerd ter uitbreiding naar Tristan da Cunha.[94]

In Bermuda, waar homoseksualiteit tot 1994 strafbaar was, werd in 2016 in een referendum gestemd tegen het invoeren van een homohuwelijk of samenlevingscontracten voor homoseksuele koppels.[95] Hoewel de opkomst te laag was om het referendum bindend te maken, werd de uitslag door de regering toch geaccepteerd. Twee mannen die wilden trouwen en hiervoor geen toestemming kregen van de ambtenaar van de burgerlijke stand, stapten naar de rechter. Het Hooggerechtshof van Bermuda bepaalde in mei 2017 dat het beperken van het huwelijk tot een heteroseksuele aangelegenheid in strijd is met de Mensenrechtenwet. Op 5 mei 2017 werd het huwelijk ook voor homoseksuele koppels opengesteld.[96]

De Falklandeilanden stemden op 30 maart 2017 voor het hervormen van de huwelijkswetgeving. Als gevolg daarvan werden het huwelijk en geregistreerd partnerschap opengesteld voor zowel homo- als heterostellen.[97] Vanaf 13 april 2017 werd het daarmee mogelijk voor koppels van het gelijke geslacht om te trouwen.[98]

Overig[bewerken]

Estland[bewerken]

Het erkennen van homoseksuele partnerschappen is ook onderwerp van debat in Estland. Hier valt de verdeeldheid op tussen de jonge generaties enerzijds, en de oude generaties en Russischtalige bevolking anderzijds. Jonge generaties zijn over het algemeen progressief en hebben hun blik gericht op het Westen (in het bijzonder Scandinavië), terwijl de Russischtalige bevolking en oudere generaties overwegend conservatief zijn.[99]

De Estse regering heeft in 2014 met nipte meerderheid een wet aangenomen die het geregistreerd partnerschap mogelijk maakt voor homokoppels.[99] Deze wet trad in werking op 1 januari 2016.[100] Veel voorstanders zagen dit als een gepaste reactie op de in 2013 ingevoerde anti-homopropagandawet in het naastgelegen Rusland.[99]

Het hof van beroep in Tallinn oordeelde in 2016 dat alle overzees gesloten homohuwelijken in de burgerlijke stand van Estland moeten worden opgenomen, indien een persoon woonachtig wordt in Estland of de Estse nationaliteit toegekend krijgt. De uitspraak kwam na een hoger beroep aangespannen door twee mannen die in Estland kwamen te wonen, maar in Zweden zijn getrouwd. Omdat het bestuur van de provincie Harjumaa de zaak niet meer aanvocht, werd de uitspraak van het hof van beroep definitief op 28 december 2016. Op 24 januari 2017 werd het huwelijk van de twee mannen ingevoerd in de burgerlijke stand. Dit was dan ook de eerste keer dat een huwelijk tussen twee personen van hetzelfde geslacht werd erkend in Estland.[101]

Onderwerp van debat[bewerken]

In verschillende landen ter wereld zijn recent voorstellen geweest of zijn er plannen voor wetsvoorstellen die het homohuwelijk toestaan. In verscheidene gevallen staan deze landen al geregistreerde partnerschappen toe.

Australië[bewerken]

In de Australische deelstaten Nieuw-Zuid-Wales, Victoria, Tasmanië, Queensland, het Australisch Hoofdstedelijk Territorium en Zuid-Australië is het geregistreerd partnerschap beschikbaar en in de overige staten is een samenlevingscontract mogelijk.[102][103] In 2013 werd een wet aangenomen door de Assemblee van het Australisch Hoofdstedelijk Territorium die het homohuwelijk mogelijk maakte. De wetgeving was vanaf 7 december 2013 van kracht, maar werd op 12 december 2013 door het Australische Hooggerechtshof ingetrokken omdat de federale huwelijkswetgeving nog steeds het huwelijk definieerde als een verbintenis tussen man en vrouw.[104] De huwelijken die werden gesloten in deze korte periode werden nietig verklaard, waaronder die van de West-Australische politicus Stephen Dawson en zijn partner.[105]

Met een stijgend aantal landen ter wereld die het homohuwelijk erkennen, staat ook het debat over het homohuwelijk in Australië op de politieke agenda.[102] Tot 15 mei 2017 werden 22 wetsvoorstellen ingediend ter erkenning van het homohuwelijk sinds de Marriage Act 1961 werd geamendeerd in 2004. Alle wetsvoorstellen in het federale parlement werden verworpen.[106]

In september 2017 spraken de Australiërs zich per brief uit over het openstellen van het huwelijk voor stellen van hetzelfde geslacht. Op 15 november werd de uitslag bekend gemaakt: 79% van de stemgerechtigden had ook daadwerkelijk een stem uitgebracht en 61,6% van hen was vóór het legaliseren van het homohuwelijk. Als reactie op de uitkomst van de peiling zei premier Turnbull dat zijn regering, die de peiling organiseerde, probeert de kwestie nog voor het einde van 2017 door het parlement te krijgen.[78]

Chili[bewerken]

Naast veel sociale accenten zoals het gratis maken van universitair onderwijs wil de presidente van Chili, Michelle Bachelet van de Partido Socialista de Chile ook het huwelijk openstellen voor koppels van hetzelfde geslacht. De voorstanders van het homohuwelijk hebben een krappe meerderheid in zowel Kamer van Afgevaardigden als senaat. Tijdens de jaarlijkse Staat van de Unie in Valparaíso zei Bachelet in de tweede helft van 2017 een wetsvoorstel in te zullen dienen voor het Nationaal Congres.[107]

Nepal[bewerken]

Het Hooggerechtshof van Nepal oordeelde in november 2008 dat Nepal het homohuwelijk dient te legaliseren. In 2010 en 2011 werd gedacht dat het oordeel verwerkt zou worden in de nieuwe grondwet, maar de toenmalige premier Baburam Bhattarai, ontbond het parlement in mei 2012 omdat deze daar niet in slaagde.[108]

Het Ministerie voor Vrouwen, Kinderen en Sociale Voorzieningen stelde in november 2016 een nieuw comité aan dat verantwoordelijk is voor het opstellen van nieuwe wetgeving omtrent het homohuwelijk. Er is echter geen tijdskader gesteld.[109]

Slovenië[bewerken]

In maart 2015 stemde een ruime meerderheid van het Sloveense parlement in met het legaliseren van het homohuwelijk. Ook adoptie door stellen van hetzelfde geslacht zou worden toegestaan. Tegenstanders van de nieuwe wet dwongen een referendum af en een meerderheid sprak zich op 20 december 2015 uit tegen het homohuwelijk. De wet werd vervolgens van tafel geveegd. Op 21 april 2016 nam de Nationale Assemblee (Državni Zbor) een nieuwe wet aan die voorziet in een geregistreerd partnerschap met grotendeels dezelfde rechten als het huwelijk. Tegenstanders drongen opnieuw aan op een referendum, maar dit werd ditmaal door de president van de Nationale Assemblee van de hand gewezen, die het 'machtsmisbruik' noemde.[110][111][112] Op 24 februari 2017 ging de wet in die voorziet in het geregistreerd partnerschap (partnerska zveza) die voor een groot deel dezelfde bepalingen kent als het huwelijk (zakonska zveza). De nieuwe wetgeving voorziet echter niet in het adopteren van kinderen en de term huwelijk blijft vooralsnog voorbehouden aan heterostellen.[113]

Thailand[bewerken]

Het Thaise parlement boog zich in 2013 voor het eerst over een wetsvoorstel dat het homohuwelijk zou legaliseren, maar deze werd in de ijskast gezet omdat het belangrijke punten als transgender, familie- en ouderschapszaken niet adresseert.[114]

In 2017 werd er een petitie, ondertekend door 60.000 mensen, ingediend bij het Thaise Ministerie van Justitie om opnieuw werk te maken van de wet uit 2013. De directeur-generaal van de betreffende afdeling van het Ministerie van Justitie zei alles in het werk te stellen om de wet opnieuw te behandelen.[114]

Tsjechië[bewerken]

De senaat van Tsjechië heeft op 26 januari 2006 een wetsvoorstel aangenomen dat homoseksuele koppels de mogelijkheid biedt om in een geregistreerd partnerschap te stappen. De toenmalige president Václav Klaus sprak kort daarop echter zijn veto uit over het wetsvoorstel. Op 15 maart 2006 werd het veto van de president met een absolute meerderheid in het Lagerhuis herroepen en op 1 juli 2006 werd daarom het geregistreerd partnerschap opengesteld.[115][116][117] Sinds oktober 2016 mogen koppels in een geregistreerd partnerschap ook elkaars kinderen adopteren.[118]

Gesteund door de ontwikkelingen in Duitsland wordt er in Tsjechië opnieuw campagne gevoerd voor het homohuwelijk.[119]

Vietnam[bewerken]

Vietnam was in 2012 het eerste Aziatische land dat overwoog om huwelijken of geregistreerde partnerschappen tussen twee mensen van hetzelfde geslacht toe te staan. Het voorstel ontstond naar aanleiding van onduidelijkheden bij rechtbanken om hoe om te gaan met zaken over het samenwonen van homo's.[120] Op 12 november 2013 werd besloten dat trouwerijen van homoseksuelen niet meer illegaal zijn en dat zij het recht hebben om samen te wonen, maar er is nog geen sprake van een volwaardig homohuwelijk.[121] Tot dan toe werden er celstraffen aan openlijke homoseksuelen opgelegd en werden ze met stokken geslagen. Er heerste een taboe op het onderwerp, maar dat begon rond 2010 te veranderen en in 2012 vond de eerste gay pride parade van Vietnam plaats in de hoofdstad Hanoi.[122]

Zwitserland[bewerken]

In Zwitserland heeft de Grünliberale Partei (Verts Libéraux) twee parlementaire initiatieven genomen. Eén initiatief is gericht op het in de grondwet opnemen van een verbod op discriminatie op basis van verschillen tussen koppels (getrouwde versus ongehuwd samenwonende). Het andere initiatief is gericht op het openstellen van het huwelijk. De initiatieven van de Grünliberale Partei zijn een reactie op een referendumvoorstel van de Christendemocratische Volkspartij, dat aan getrouwde paren dezelfde belastingvoordelen moet geven als aan ongehuwd samenwonenden. In dit voorstel werd meegenomen dat het huwelijk in de grondwet vastgelegd wordt als verbintenis tussen man en vrouw.

Het initiatief van de Grünliberale Partei werd goedgekeurd door de rechtscommissie van de Nationale Raad (12 – 9) in februari 2015 en door de rechtscommissie van de Kantonsraad (7 – 5) in september 2015.[123][124] Het Parlement van Zwitserland ging naar verwachting in 2017 over het homohuwelijk debatteren, maar heeft de beslistermijn met twee jaar uitgesteld.[125]

Op 28 februari 2016 werd het referendumvoorstel van de Christendemocratische Volkspartij verworpen door 50,8% van de kiesgerechtigden.[126] Daarnaast stemde 80,9% van de kiesgerechtigden in november 2016 in het kanton Zürich tegen een voorstel van de Federaal-Democratische Unie (EDU) om het homohuwelijk in de kantonale grondwet te verbieden.[127]

Kerkelijk homohuwelijk[bewerken]

In sommige kerken is een homohuwelijk mogelijk.

Volgens het katholieke kerkrecht kan een huwelijk alleen aangegaan worden door een man en een vrouw (can. 1055).

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek