Abdicatie

Napoleons abdicatie

Abdicatie of troonsafstand is het neerleggen van een meestal vorstelijke functie (bijvoorbeeld koning- of keizerschap) bij het leven, in tegenstelling tot beëindiging door overlijden. Vroeger was dit hoogst ongebruikelijk (een bekend voorbeeld is dat van Karel V ten gunste van zijn zoon Filips II), nu komt het vaker voor. In België, het Verenigd Koninkrijk, Monaco en de Scandinavische landen is het ongebruikelijk te abdiceren/troonsafstand te doen.

Vrijwillige abdicatie

België

• Leopold III van België (1951)

Engeland en Ierland

• Jane Grey (1553)

Koninkrijk der Nederlanden

• Willem I (1840)
• Wilhelmina (1948)
• Juliana (1980)
• Beatrix (2013)

Volgens artikel 28 van de Nederlandse Grondwet is voor een koninklijk huwelijk in Nederland toestemming nodig van de Staten-Generaal. Mocht zo'n huwelijk plaatsvinden zonder verleende (of gevraagde) toestemming, dan impliceert dat abdicatie. Op vergelijkbare manier kan iemand het recht op troonopvolging verliezen.

Luxemburg

• Willem I der Nederlanden (1840)
• Maria Adelheid van Luxemburg (1919)
• Charlotte van Luxemburg (1964)
• Jan van Luxemburg (2000)

Verenigd Koninkrijk

• Eduard VIII (1936)

Zweden

• Christina I van Zweden (1654)

Gedwongen abdicatie

• Napoleon Lodewijk Bonaparte (koning van Holland) (1810)
• Napoleon Bonaparte (keizer van Frankrijk) (tweemaal: in 1814 en in 1815)
• Nicolaas II (tsaar van Rusland) (1917)
• Wilhelm II (keizer van Duitsland) (1918)
  • met hem alle andere Duitse vorsten
• Faroek (koning van Egypte) (1952)

Pausen die abdiceerden

• Paus Celestinus V (1294)
• Paus Gregorius XII (1415)
• Paus Benedictus XVI (2013)