Abdicatie

Abdicatie van Napoleon.

Abdicatie of troonsafstand is het neerleggen van een meestal vorstelijke functie (bijvoorbeeld koningschap of keizerschap) bij het leven, in tegenstelling tot beëindiging door overlijden. Vroeger was dit hoogst ongebruikelijk (een bekend voorbeeld is dat van Karel V ten gunste van zijn zoon Filips II), nu komt het vaker voor. In België, Groot-Brittannië, Monaco en de Scandinavische landen is het ongebruikelijk te abdiceren/troonsafstand te doen.

Vrijwillige abdicatie

België

• Leopold III van België (1951)

Luxemburg

• Maria Adelheid van Luxemburg (1919)
• Charlotte van Luxemburg (1964)
• Jan van Luxemburg (2000)

Nederland

• Willem I der Nederlanden (1840)
• Wilhelmina der Nederlanden (1948)
• Juliana der Nederlanden (1980)

Volgens artikel 28 van de Nederlandse Grondwet is voor een koninklijk huwelijk in Nederland toestemming nodig van de Staten-Generaal. Mocht zo'n huwelijk plaatsvinden zonder verleende (of gevraagde) toestemming, dan impliceert dat abdicatie. Op vergelijkbare manier kan iemand het recht op troonopvolging verliezen.

Verenigd Koninkrijk

• Eduard VIII van het Verenigd Koninkrijk (1936)

Zweden

• Christina I van Zweden (1654)

Gedwongen abdicatie

• Napoleon Lodewijk Bonaparte (1810)
• Napoleon Bonaparte (1814 en 1815)
• Nicolaas II van Rusland (1917)
• Wilhelm II van Duitsland (1918)
  • met hem alle andere Duitse vorsten
• Faroek van Egypte (1952)

Pausen die abdiceerden

• Paus Celestinus V (1294)
• Paus Gregorius XII (1415)