Bijl

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Keukenbijl

Een bijl is een zwaar gereedschap met een snede om te hakken en te klieven.

Vuistbijlen behoren tot de oudst bekende werktuigen en gaan terug tot het vroege steentijd waarbij de oudste worden geschat op 2,5 miljoen jaar. Zij werden gemaakt door splinters van een steen af te slaan waardoor een scherpe rand ontstond. Deze bijlen konden ook worden gebruikt als mes of schraper. Uit de midden steentijd zijn de eerste bijlen bekend die aan stelen werden bevestigd. Hiermee kan een grotere kracht worden uitgeoefend waardoor de gebruiker met een lichtere bijl kan werken en minder snel vermoeid raakt. De bijlen uit de nieuwe steentijd waren soms mooie glad geslepen stenen bijlen van vuursteen of andere steensoorten. In de kopertijd, aan het einde van de nieuwe steentijd werden ook in koperen gegoten bijlen gemaakt met dezelfde vlakke vorm als de stenen bijlen. De bekende ijsmummie Ötzi was in het bezit van zo'n bijl, waarvan de kling voor 99% uit koper bestaat. In de bronstijd ging men over op brons, dat duurzamer en gemakkelijker te gieten was dan koper, en werd de vorm van de bijl steeds verder verbeterd. Deze bijlen leken steeds minder op hun stenen voorlopers. De volgende stap was het smeden van bijlen van smeedijzer en staal.

Bijlen worden gebruikt als gereedschap voor het bewerken van hout houtbewerking of als wapen en soms voor beide doeleinden (zoals de bijlen uit de bronstijd). Een keukenbijltje is in veel huishoudens aanwezig voor bijvoorbeeld het klein hakken van aanmaakhout en het slachten van kippen. Voor het omhakken van bomen zijn zware bijlen met lange stelen gebruikelijk, voor het hakken van grote blokken brandhout lichtere bijlen zoals bijvoorbeeld een kloofbijl. Ten slotte is er de dissel, een bijl waarbij de bijlkop een kwartslag gedraaid is die gebruikt wordt om bijvoorbeeld holtes uit te hakken.

Bijlen als wapen zijn meestal lichter, omdat tijdens een gevecht snelheid van belang is. Bekende strijdbijlen uit de geschiedenis zijn de stenen hamerbijlen uit de nieuwe steentijd, de francisca, een werpbijl die door de Franken werd gebruikt, of de tomahawk van de Noord-Amerikaanse indianen.

Een bijzonder geval is de bijl die in de middeleeuwen en daarna door scherprechters werd gebruikt, om mensen te onthoofden.

Zie ook[bewerken]